Кябайиъ айи КIару гъван гьитIибкIбакан

Кябайиъ айи КIару гъван гьитIибкIбакан

Кябайиъ айи КIару гъван гьитIибкIбакан

Кябайиъ айи КIару гъван мусурмнарин арайиъ лап заан дережайиинди гьюрмат айиб ву. Гьядисариъ дупнайиганси, думу КIару гъван Адам пайгъамбари чахъди женнетдиан гъабхиб ву. Адам пайгъамбари чахъди гъвандиз илтIибкIу малаик гъабхну, думу сабпи вахтари лап лизиб вуйи, ва дидин акв вари дюн’я аку апIурушра чIяаьн шлубсиб вуйи. Амма вахтар гъягъюри инсанарин гунгьар кайи хилар куркIбу кIару гъабхьну ва дидиъ айи аквра ктIубшвну. 

 

Кябайилан апIурайи тIаваф гьадму КIару гъван айи мурччвхъан ккебгърайиб ву. Гьяждиъ айидар думу гъвандик кучуз чалишмиш шулу, гьаз гъапиш Пайгъамбарира ﷺ думу гъвандик кучнийи. Гъиямат йигъан думу гъван хъанара малаикдиз илтIибкIиди ва чак марцци кIваан ва Аллагьу Тааьла бадали кучдарихъан вардарихъан шагьидвал апIиди. 

Гъи КIару гъван саб арсран кIалби бисура. Улихь вахтари думу адайи, гьаз гъапиш гъван сафди вуйи ва думу саб фтинкIа кюмекниинди дибккну гъибтуб герек дайи. Хъа думу гъван тикйир гъапIдар курмутидар вуйи. Магьа дидкан вуйи мялумат

 

Курмутидарин секта (карматарин)

Курмутидар (карматар) исмаилитарикан вуйи сектйирин арайиан гъахьидар ву, дурари чпин гьюкумат гьаму вахтнан Бахрейндин жилариинди бина гъапIну ва дурарин кIулиъ Абу Саид Гьясан бин Абхрам аль-Джаннаби ади гъахьну. 923-пи йисан му сектайин кIулиъ дугъан гъардаш Абу ТIагьир аль-Джаннаби дугъужвну. Думу кIулиъ гъахьи вахтна гьюкумат хъанара яркьу гъабхьну ва багахь хьайи гьюкуматариз зарар тувуз хъюгъну. Ва гьадму 923-пи йисан курмутидар Басрайиин алархьну, хъа 927-пи йисан Куфайиин алархьну.

Амма хусуси мурад-метлеб Абу ТIагьир аль-Джаннабийин гьяж вуйи. Дугъаз гьяждиз мусурмнар гъюру йишв Мекка дарди, хъа чпин сектантарин меркездиъ айи Масжиду ад-Дирар мист апIуз ккун гъабхьну.

Сабпи вахтари дурари гьяждиз, ясана уьмрайиз гъягъру агьлариин алархьури, дурарихь хьайиб тадабгъури ва дурар чпихьна лукI`вализ дисури гъахьну. Амма дици гъапIну кIури Меккайиз гъягъру мусурмнарин кьадар цIиб шули гъабхьундар. Гьаддиз карматарин кIулиъ айири, Кааьбайиин алархьну, КIару гъван чахьна гъадабгъуз ният гъапIну. Думу ляхин 930-пи йисан гъабхьиб ву.

 

КIару гъван гьитIибкIуб

Меккалуйириз  Абу ТIагьир аль-Джаннаби чпин шагьриз деетуз ккун гъабхьундар, амма дугъу, ислягьвалиинди гъафир вуза кIури гаф тувну, кучIал гъапIну. Амма гьяждин сабпи йигъан чан гаф ликрикк ккипну. Карматар Меккайиин алархьну Кябайихъна дуфну, душваъ айидар урккуз хъюгъну. Кябайин гъвалахъ 30 агъзур мусурман гъийихну. Гьадрариин аьлхъюрча кIури, гирами аятар урхури, дурар йихури гъахьну.

Кябайиинра алархьну, душваъ айи КIару гъван тикйир дапIну чпихьди хьади гъушну. Зам-зам айи булагъдизди гъийихдар ирчну думура чIур гъапIну. Кябайин вари йишв ифдихъди дугъубжвнади гъабхьну. Меканлуйирин хулариин алархьну вари чIур гъапIну, хъа дурар чпиз лукI`вализ гъидисну.

Абу ТIагьир аль-Джаннабийи КIару гъван чпин кIулин мистаъ дивну.

 

ЧIуру аьхир

Дурарин чIуру ниятар кIулиз удучIвундар, дурариз мусурмнар гъюру центр чпи айи йишв апIуз ккун гъабхьну, амма Аллагьу Тааьлайи думу йишв Чав уьбхюрайиб ву. Карматарин кIулиъ айи Абу ТIагьир ужи даршлу уьзрихъди иццру гъахьну, дугъан жандиъ паразитар учIвну ва яваш-явашди дугъан айитI йишвар итIуз хъюгъну. Хъасин лап читин аьзиятнаъ ади кечмиш гъахьну.

 

КIару гъван кьяляхъ хуб

КIару гъван дишлади кьяляхъ хуз гъабхьундар. 23 йисандин арайиъ Кяба КIару гъван адарди гъабхьну. Аббасидарин кIулиъ айидари, думу гъван кьяляхъ бисбан бадали, лап аьхю кьимат тувну. Амма думу кьяляхъ гъафну тикйир вуди. ДумутIанна гъайри, вари тикйирра кьяляхъ тувнадар. Дурарикан ургуб пай сатIи дапIну уч гъапIну гьаму ухьуз гъи рябкъюрайи гьялнаъси.

 

 

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Вакьф фу-вуш ва дидин шартIарикан жикъиди

Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Узуз гьаму бицIи макьалайиъ вакьф фу-вуш ва, думу тамам хьпан бадали, фицдар шартIар аш, гьадрарикан ктибтуз ккундузуз. Ихь мусурман гъардшарин ва чйирин вакьфдихъди аьлакьалу гизаф суалар шулу. ИншаАллагь, гьаму макьалайиъ ухьу жикъиди дидкан хабар...


Пайгъамбари ﷺ швнуб сяаьтна нивкl апlури гъахьну?

Мусурман кас чав апlурайи вари ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюз чалишмиш шулу, саб ибадатнаъси, дюн`яйин имбу ляхнариъра, мисалназ, уьл ипlруган, палат алабхьруган, сефериъ учlвруган, ляхниъ ва гь.ж.   Гьаму ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюри, инсанди Аллагьу Тааьлайин...


Суал-жаваб

- Ич гъулан имамди улихь йисанра, гьаму йисанра Рамазандин ваз ккебгъруган ва ккудубкlруган, чаз ккуниси гьюкум адабгъура. Магьа гьаму йисанра ушвин ваз сад йигъ улихьна ккебгъну, ва гьаддиан ич жямяаьт гьамусяаьт кьюб тереф духьна. Гьаму дюшюшдиъ аьдати инсанари фу дапlну ккун? - Гьяйифки, саспи...


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...