Гъиямат йигъ лавландин гъудгниз экбер тувган улубкьурин?

Гъиямат йигъ лавландин гъудгниз экбер тувган улубкьурин?

Аллагьу Тааьлайи инсанарихьан жиниди гъибтнайи ляхнар а. Дурар жиниди гъитувалин мурад-метребра инсанарин мянфяаьтназ ву. Гъиямат йигъ улубкьру вахт саризра ашкар дарувал гьадрарикан саб гьисаб шула.

 

«Гьяшия ас-Сави» китабдиъ дидин гьякьнаан гьамци дибикIна:

«Аллагьу Тааьлайи саспи ляхнар тмундар бадали жин дапIна:

- Рамазандин вазлин йишварин арайиъ «Лайлатуль Кьадр» йишв жиниди гъибтна. Гьаз? Инсанар вари йишвариъ ибадат апIуз чалишмиш хьпан бадали;

- Жвуми йигъан дюаь кьабул апIру вахт жиниди гъибтна, инсанари вари жвуми йигъан дюъйир апIри кIури;

- Аллагьу Тааьлайин «Исм Аль-А‘зам» ччвур имбу ччвурарин арайиъ жиниди гъибтна, инсанари дюаь апIруган, вари ччвурар кIваин апIбан бадали;

- ухьу Аллагьдиз ﷻ ибадатдин жюрйир кIули гъахруган, Чан разивал жиниди гъибтна, вари жюрейин ибадатар апIри кIури;

- Гунагь ляхнариъ чан хъял жиниди гъибтна, гунагьнан ляхнарихьан ярхла хьпан бадали;

- Муъминарин арайиъ Чан вали кас жиниди гъитна, инсанар варидарихъди ужудар аьлакьйириъ йишри кIури;

- Гъиямат йигъ жиниди гъибтна, инсан гьарган дидхьан гучIури хьпан бадали».

Аллагьу Тааьлайи думу йигъ ухьхьан жиниди гъибтна, ухьу дидиз ккилигури йишри ва дидиз гьязур йишри кIури. Ухьуз рябкъюрайиганси, дидиъ ухьуз анжагъ уж’вал а.

Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна, Гъиямат йигъкан анжагъ Аллагьу Тааьлайиз аьгъя» (сура «Лукьман», 34-пи аят).

Ибн Касири му аятдин тафсириъ дибикIна: «Думу Гъиямат йигъ Аллагьу Тааьлайи чахь жиниди гъибтнайидарикан саб ву. Ва саризра дидкан хабар адар. «…» Гьамдиан аьгъю шулаки, Гъиямат йигъ улубкьру вахтнакан я Аллагьдин ﷻ Пайгъамбариз ﷺ аьгъдар, ясана Дугъан багахь вуйи малаикариз».

Гьацира Абу Гьюрайрайи ктибтурайи гьядисдиъ дупна:

«Сар касди, Пайгъамбарихьна ﷺ дуфну, гьерху: «Гъиямат йигъ фила улубкьиди?» Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Жаваб тувруризра гьехрайиризтIан артухъ аьгъдар» (Бухари).

Лавландин гъудгниз экбер тувбалан кьяляхъ Гъиямат йигъ улубкьуру кIуру гьядисдин гьякьнаан Аьбдуллагь ибн Уьмари Пайгъамбарин ﷺ гьядис ктибтура: «Гьаму дюн’яйиин илимбу умматариз лигну, учву гъузру вахт гьарквандин гъудгнинна лавландин гъудгнин арайиъ айи вахтнак мисал ву» (Бухари).

Аль-Гьяфиз Ибн Гьяжар Аль-Аскалянийи чан «Фатгь Аль-Бари» китабдиъ гьаму гьядисдиз мяна туври дибикIна:

«Гьаму гьядисдиъ улупураки, имбу умматаринна ихь умматдин арайиъ айи вахт гьарквандин гъудгнинна лавландин гъудгниъ имбу йигъан арайиъ айи вахт фукьан вуш, ари гьациб ву, кIури».

Яни вари аьлам сад йигъаз барабар дапIна ва гьаму йигъкан ихь умматдиз айиб йигъандин аьхирин вахт ву.

 

 

Нурмягьяммад Изудинов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...


Аьжузвалихьан уьрхюз себеб шлу гирами аятар

Инсанди апIру заан ужувлан ва савабнан ляхнарикан саб гирами Калам урхуб ву. Мусурман касдиз думу урхбан саваб шула, гьеле думу дидин мянайин гъаври шуладаршра.   Амма, эгер урхурайириз дидин мянара аьгъяди, убхурайибдикан фикирра апIури гъабхьиш, дицир касдиз хъанара гизаф саваб ва Аллагьу...


Шуран абйир-бабариз даккунди вушра, думу хпирди гъадагъуз шулин?

Никягь апIувалин шартIарикан саб риш чан вали касди швуваз тувувал ву. Хъа дугъан вали ксарикан сарпир вуди шуран адаш шула. Эгер адашиз ккундарш, думу шурахъди фици никягь диврухъа?   Жара рякъяр агури лицуб герек дар. Эгер гьадму шурахъди гележег ккабалгуз ккундуш, сабпи нубатнаан дугъан...


Суал-жаваб

- Жилир убхърур вуйиз. Гьадму себеб вуди дугъхьан жара хьуз ккундузуз. Ипlруб-алабхьруб тувра, амма гьаци вушра, дугъу арагъ убхърувалиан сарун дугъахъди яшамиш хьуз ккундарзуз. Узуз тlалакьдин гафар тувну йиз хулаз гьаъ гъапиган, гъярхьивалар шулайич. Гьамдин гьякьнаан узу имамдихьна душну...