Табасаранлуйир гьяждиъ

Табасаранлуйир гьяждиъ

Табасаранлуйир гьяждиъ

Ислам диндин мурхьларикан саб, Мекка шагьриз душну, гьяж тамам апlуб ву. Пулиин дакьатарииндина сагъвалиинди шлин мумкинвалар аш, думу касди гьяж тамам дапlну ккунду.

 

Аьхиримжи вахтна табасаранлуйирин арайиъ гьяждиз гъягърударин кьадар артухъ дубхьна, гьямд ибшри Сар Аллагьдиз.

Гьаму йисан Табасаран райондиан 100-тlан артухъ кас гьяждиз гъушну. Думутlанна гъайри, Хив райондиан, Дербент, Огни, Каспийск ва Мягьячгъала шагьрарианра саб кьадар гъушну.

Улихь вахтари гьяждиз гъягъюз лап читинди гъабхьну. Гьамус аьгьвалатра дигиш дубхьну, яваш-явашди инсанари гъазанмиш апlури, му ляхниз дикъат фикир тувуз хъюгъна. Имамар-аьлимарира гьяж фарз вуйиваликан яркьуди ктибтура.

Гьаму йисанра Сулейман Керимовдин дакьатариинди гизафдар гьяждиз гъушну. Дагъустандин гьарсаб райондиан, шагьриан инсанар гъушну. Гьяждиз гъягъюз ният айидарин арайиъ тупут ипну,  чпиз удубчIвдари аьхю аьшкьниинди му фарз тамам гъапIну. Думутlанна гъайри, СВО-йиъ кечмиш гъахьидарин багахьлуйиризра гьяждиз гъягъюз мумкинвал тувну. Му касдиз аьхю чухсагъул! Велед кечмиш духьнайи абизна бабаз, гирами Кябайихъна душну, Пайгъамбарин ﷺ равзайихъна душну, жвуван кечмиш духьнайи веледдихъан, хизан-кюлфетдихъан дюаь апlубтlан ужуб фу а?!

Жвуван дакьатарихъди гьяждиз гъушдарин кьадарра цlиб дайи. Магьа сакьюдар йисар ву ихь табасаранлуйир сатlиди десте-дестеди гъягъюри. Гьаму йисанра Табасаран райондин имам Ансар Рамазановдихъди анжагъ табасаранлуйиртlан адру десте хъади гъабхьну.

Ихь халкьдин гьамци саб десте хьувалиъ аьхю мянфяаьт а, дурар саб хизанси шула, ва, фициб читинвал алабхъишра, думу рягьятди гьял апlуз шулу.

Магьа дурарикан саспидарин гафар.

Жулжагъ гъулан имам Руслан-гьяжи Асланов: «Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, саб хизанси, чиб-чпиз кюмек апlури, саб читинвалра адарди, му гьяж тамам гъапlунча. Гизаф разидира вуча. Мединайиъра, Меккайиъра вари рягьятвалар ади гъахьну. Жвуван руководитель улихь, учу дугъахъди - гьамци Ислам диндин 5-пи шартl тамам гъапlунча».

Дишагьлийирин терефнаан: «Учуз, яшлуйириз, ич руководитель байси гъахьну, жигьилариз - гъардашси. Гьарурихьна дуфну, фу читинвал ачвуз кlури гьерхри, гьарурин арайиз гъафи суал дишлади тамам апlури гъахьну. Гъит Аллагьу Тааьла му касдиз хъанара гизаф ражари гьамци инсанар гирами жилариина хъади гъягъюз мумкинвал туври! Амин!».

Эгер гьар йисан инсанари гьамциб заан кьимат тувраш, дугъриданна, му ляхин заан дережайиинди гъябгъюра. Гьаддиз му ляхникан ухьу разиди вухьа.

Гьюрматлу ватанагьлийир! Гьяждин суалариз асас фикир тувну ккунду. Аьхиримжи вахтари Аллагьу Тааьлайи ухьуз гъазанмиш апlузра гизаф рякъяр ачмиш дапlна. Инсанари кьюб-шубуб машин гъадагъуру, квартирйир гъадагъуру, амма гьяждин суалариз фикир туврадар. Гъиямат йигъан Аллагьу Тааьлайи му ляхнихъан гьерхру, думуган жаваб тувуз гъагъиди хьибди.

Жвуван жандиъ кьувват имиди, пул гъазанмиш апlуз шули имиди, ухьу му ляхнариз фикир тувну ккунду.

Лап яшар гъахьиган, гьяждиз душну му арканар тамам апlуз читинди шулу. Жигьил вахтна гъапlу ибадатнахъ фукlара хъубкьурдар.

Гъит Аллагьу Тааьлайи варидарин гьяж, гъапlу ибадат кьабул апlри! Гъит гьяждиз гъягъюз мумкинвал дархьиди, амма гъягъюз ккунидаризра варидариз гьяж кьисмат ибшри! Амин!

 

 

Муслим Аьбдулаев

 

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Вакьф фу-вуш ва дидин шартIарикан жикъиди

Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Узуз гьаму бицIи макьалайиъ вакьф фу-вуш ва, думу тамам хьпан бадали, фицдар шартIар аш, гьадрарикан ктибтуз ккундузуз. Ихь мусурман гъардшарин ва чйирин вакьфдихъди аьлакьалу гизаф суалар шулу. ИншаАллагь, гьаму макьалайиъ ухьу жикъиди дидкан хабар...


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...


Пайгъамбари ﷺ швнуб сяаьтна нивкl апlури гъахьну?

Мусурман кас чав апlурайи вари ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюз чалишмиш шулу, саб ибадатнаъси, дюн`яйин имбу ляхнариъра, мисалназ, уьл ипlруган, палат алабхьруган, сефериъ учlвруган, ляхниъ ва гь.ж.   Гьаму ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюри, инсанди Аллагьу Тааьлайин...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...