Арагъ убхъувал шейтIнин ляхнарикан ву

Арагъ убхъувал шейтIнин ляхнарикан ву

Ислам диндиъ жвуван жандин сагъ’вализ гизаф фикир тувуб ккун апIура. Мусурман касдиз жандин сагъ’вал чIур апIру, зарар тувру ляхнар гьярам дапIна. Хъа бедендиз зарар туврударикан саб  ички убхъувал ву.

 

Ички убхъували инсан фикрихъан хътауру, гунагьнан ляхнар апIуз аьхю мумкинвалар ачмиш апIуру, хизандин арайиъ даккнишнар шулу, бязи дюшюшариъ хизанра кмиди ккадабхъуру.  Ички убхъуб себеб вуди гьацира  Аллагьу Тааьла кIваълан гьауз гъитру, гъудгнихьан ва жара фарзарихьан ярхла апIуру. ДумутIанна гъайри, инсанарин арайиъ му себебнаан арабир йивну йихуваларра кмиди шулу.

Пиян апIру шей`ар шейтIнин ва иблисдин яракь ву. Ички убхъру кас чан душмниз раккнар тIаурик мисал ву, хъа хулазди учIву душмни чан чIуру ният тамам дарапIди гьичра гъибтурдар. Ари гьаци шейтIнира инсанар Аллагьу Тааьлайихьан ярхла апIура.

Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Эй Аллагьдихъ хъугъдар! Пиянди имиди гъудгнихьна багахь махьанай, гьеле учву кIурубдин гъаври дархьидикьан гагьди» (сура «Ан-Ниса», 43-пи аят). Гьаму аятдиъра ички убхъувал гъадагъа апIура, гьаз гъапиш арагъ гъубхъган, гъудган апIуз шулдар, хъа гъудган мусурман касдиин али асас фарз ву. 

Гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Эй Аллагьдихъ хъугъдар! Пиян апIру шей`ар, аьшкьламиш апIру тамшйир (майсир), … – шейтIнин ляхнарикан ву. Дурарихьан ярхла йихьай, белки учву шаду ксарикан шул» (сура «Аль-Маида», 90-пи аят).

Гьядисдиъ дупна: «Гьарсаб пиян апIруб – думу спирт кайи пиян апIруб ву, хъа гьарсаб пиян апIруб – гьярам ву…» (Имам Бухари, №5575).

 

Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, ихь гьюкуматдиъ ички убхърударин кьадар йислан-йисаз кам шула - гьамци дупна Минздравдин аьхиримжи докладдиъ. Му ляхниин ухьу рази вухьа.

Ички убхъувалиан инсандин жандиз фициб зарар а?

Гарвард университетдин рак уьзрар ахтармиш апIбан Центрин специалистари кIураки, ички убхъувалиан рак ачмиш хьпан гизаф клеткйир арайиз гъюру: дюд, кIвантIар, гъурдлар, кIару ликI ва гь.ж., гьаз гъапиш ички лап ижми канцероген ву.

Хъа Австралияйин аьлимарин гафариинди, 47% вари чIуру ляхнар ички дубхънайи вахтна гъапIдар ву.

Ички убхъуб себеб вуди 34% штукк батмиш гъахьидар гъахьну, 44% пожарар гъахьну, 30% аварйир гъахьну.

Гьамциб зарар айиваликан аьгъяди вушра, инсанари ички убхъувал дидрипрувалиин мюгьтал шулу. Гьаз му ляхнарикан фикир апIурадайкIан? Гьаз Аллагьу Тааьлайи ва Пайгъамбари r гъадагъа гъапIу ляхнарихьан ярхла шуладайкIан?

Ав, Аллагьу Тааьлайи гъадагъа гъапIу гьарсаб ляхникан зарар а. Абйир-бабари фици жвуван веледарин  гъайгъу зигури шулуш, ари гьадмутIан артухъ Аллагьу Тааьла ихь гъайгъушнаъ а. Гьаддиз Дугъу ухьуз, ихь жандиз зарар тувру ляхнар гьярам дапIна.

Фикир тувай, фукьан веледар, чIиви абйир-бабарра имиди, йитимар  шулаш. Дурарикан гизафдарин аба-баб жара хьпан себеб, гьяйифки, ички ва имбу пиян апIру мутмйир духьна. Саспи жилари чпин вари гъазанж хизандихьна рубкьуз гъидритди, думу гьярам ляхнарихъ, пивбарариъ, кальян зигру йишвариъ адапIура. Хъа хизан ккилигури, гъи дарш закур вушра хизандикан фикир апIур, хизандин гъайгъу зигуз хъюгъюр кIури, умуд кади гъузра.

Аьзиз гъардшар, гъачай ужуйи фикир дапIну, му чIуру ляхин гъибтхьа, гъачай Аллагьу Тааьла бадали му ляхнихьан ярхла хьухьа - ари гьадмуган варидариз берекет ва шадвал рябкъюр.

Ички масу туврайи магазинчйирихьнара илтIикIури, гьамци пуз ккундузуз: гьарсар ички масу гъадабгъу касдихъан учвура жавабдрар шулачва. Учву масу тувну ички гъубхъу гьарсар касдин гунагь ув’инара гъюра. Ички масу тувну гъабхьи пуликан мянфяаьт шул кIури, гьичра фикир мапIан, гьаз гъапиш думу гьярамдиинди гъабхьи пул  йигъарикан сад йигъан Аллагьу Тааьлайин амриинди, саб фициб-вушра себеб дубхьну,  тадабгъиди. ДумутIанна гъайри, гъиямат йигъанра му чIуру ляхнарихъан жаваб тувну ккун хьибди.

Гъачай дюн’яйиъ мянфяаьтлу вуйибна даруб абгури, жвуван аьхират ва жвуван хизанарин аьхират пуч апIурдархьа.

 

Шамиль Мягьяммадов

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Суал-жаваб

- Ич гъулан имамди улихь йисанра, гьаму йисанра Рамазандин ваз ккебгъруган ва ккудубкlруган, чаз ккуниси гьюкум адабгъура. Магьа гьаму йисанра ушвин ваз сад йигъ улихьна ккебгъну, ва гьаддиан ич жямяаьт гьамусяаьт кьюб тереф духьна. Гьаму дюшюшдиъ аьдати инсанари фу дапlну ккун? - Гьяйифки, саспи...


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...


Эй сабвал, сабвал! Набшдикlан уву?

Рамазандин ваз улубкьну! Гьар ражари Рамазандин ваз улубкьруган, арайиъ адру «аьлимарра» ачмиш шулу. Гьарсар блогериканра «аьлим» шула. Миди фу кIура?   Гьаму ляхни диндин аьгъювалар адрудариз чни заанди рякъюрайивал улупура. Рамазандин гирами ваз улубкьруган,...


Гъудгнин жикlувал батlил дубхьнайи касди апlуз хай даршлу ляхнар

Эгер сар касдин ухьу зиихъ ктуху ляхнарикан сабкьан арайиз гъафиш, дугъан гъудгнин жикlувал батlил шулу. Гъудгнин дижикlну адру касдиз исихъ улупнайи ляхнар апlуб гунагь шула:   Гъудган апlуб. Кьур’ан урхбан сужда (Суждату Ттилават) ва шукур апlбан сужда апIуб. Кябайилан илдицуб...


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...