Арагъ убхъувал шейтIнин ляхнарикан ву

Арагъ убхъувал шейтIнин ляхнарикан ву

Ислам диндиъ жвуван жандин сагъ’вализ гизаф фикир тувуб ккун апIура. Мусурман касдиз жандин сагъ’вал чIур апIру, зарар тувру ляхнар гьярам дапIна. Хъа бедендиз зарар туврударикан саб  ички убхъувал ву.

 

Ички убхъували инсан фикрихъан хътауру, гунагьнан ляхнар апIуз аьхю мумкинвалар ачмиш апIуру, хизандин арайиъ даккнишнар шулу, бязи дюшюшариъ хизанра кмиди ккадабхъуру.  Ички убхъуб себеб вуди гьацира  Аллагьу Тааьла кIваълан гьауз гъитру, гъудгнихьан ва жара фарзарихьан ярхла апIуру. ДумутIанна гъайри, инсанарин арайиъ му себебнаан арабир йивну йихуваларра кмиди шулу.

Пиян апIру шей`ар шейтIнин ва иблисдин яракь ву. Ички убхъру кас чан душмниз раккнар тIаурик мисал ву, хъа хулазди учIву душмни чан чIуру ният тамам дарапIди гьичра гъибтурдар. Ари гьаци шейтIнира инсанар Аллагьу Тааьлайихьан ярхла апIура.

Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Эй Аллагьдихъ хъугъдар! Пиянди имиди гъудгнихьна багахь махьанай, гьеле учву кIурубдин гъаври дархьидикьан гагьди» (сура «Ан-Ниса», 43-пи аят). Гьаму аятдиъра ички убхъувал гъадагъа апIура, гьаз гъапиш арагъ гъубхъган, гъудган апIуз шулдар, хъа гъудган мусурман касдиин али асас фарз ву. 

Гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Эй Аллагьдихъ хъугъдар! Пиян апIру шей`ар, аьшкьламиш апIру тамшйир (майсир), … – шейтIнин ляхнарикан ву. Дурарихьан ярхла йихьай, белки учву шаду ксарикан шул» (сура «Аль-Маида», 90-пи аят).

Гьядисдиъ дупна: «Гьарсаб пиян апIруб – думу спирт кайи пиян апIруб ву, хъа гьарсаб пиян апIруб – гьярам ву…» (Имам Бухари, №5575).

 

Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, ихь гьюкуматдиъ ички убхърударин кьадар йислан-йисаз кам шула - гьамци дупна Минздравдин аьхиримжи докладдиъ. Му ляхниин ухьу рази вухьа.

Ички убхъувалиан инсандин жандиз фициб зарар а?

Гарвард университетдин рак уьзрар ахтармиш апIбан Центрин специалистари кIураки, ички убхъувалиан рак ачмиш хьпан гизаф клеткйир арайиз гъюру: дюд, кIвантIар, гъурдлар, кIару ликI ва гь.ж., гьаз гъапиш ички лап ижми канцероген ву.

Хъа Австралияйин аьлимарин гафариинди, 47% вари чIуру ляхнар ички дубхънайи вахтна гъапIдар ву.

Ички убхъуб себеб вуди 34% штукк батмиш гъахьидар гъахьну, 44% пожарар гъахьну, 30% аварйир гъахьну.

Гьамциб зарар айиваликан аьгъяди вушра, инсанари ички убхъувал дидрипрувалиин мюгьтал шулу. Гьаз му ляхнарикан фикир апIурадайкIан? Гьаз Аллагьу Тааьлайи ва Пайгъамбари r гъадагъа гъапIу ляхнарихьан ярхла шуладайкIан?

Ав, Аллагьу Тааьлайи гъадагъа гъапIу гьарсаб ляхникан зарар а. Абйир-бабари фици жвуван веледарин  гъайгъу зигури шулуш, ари гьадмутIан артухъ Аллагьу Тааьла ихь гъайгъушнаъ а. Гьаддиз Дугъу ухьуз, ихь жандиз зарар тувру ляхнар гьярам дапIна.

Фикир тувай, фукьан веледар, чIиви абйир-бабарра имиди, йитимар  шулаш. Дурарикан гизафдарин аба-баб жара хьпан себеб, гьяйифки, ички ва имбу пиян апIру мутмйир духьна. Саспи жилари чпин вари гъазанж хизандихьна рубкьуз гъидритди, думу гьярам ляхнарихъ, пивбарариъ, кальян зигру йишвариъ адапIура. Хъа хизан ккилигури, гъи дарш закур вушра хизандикан фикир апIур, хизандин гъайгъу зигуз хъюгъюр кIури, умуд кади гъузра.

Аьзиз гъардшар, гъачай ужуйи фикир дапIну, му чIуру ляхин гъибтхьа, гъачай Аллагьу Тааьла бадали му ляхнихьан ярхла хьухьа - ари гьадмуган варидариз берекет ва шадвал рябкъюр.

Ички масу туврайи магазинчйирихьнара илтIикIури, гьамци пуз ккундузуз: гьарсар ички масу гъадабгъу касдихъан учвура жавабдрар шулачва. Учву масу тувну ички гъубхъу гьарсар касдин гунагь ув’инара гъюра. Ички масу тувну гъабхьи пуликан мянфяаьт шул кIури, гьичра фикир мапIан, гьаз гъапиш думу гьярамдиинди гъабхьи пул  йигъарикан сад йигъан Аллагьу Тааьлайин амриинди, саб фициб-вушра себеб дубхьну,  тадабгъиди. ДумутIанна гъайри, гъиямат йигъанра му чIуру ляхнарихъан жаваб тувну ккун хьибди.

Гъачай дюн’яйиъ мянфяаьтлу вуйибна даруб абгури, жвуван аьхират ва жвуван хизанарин аьхират пуч апIурдархьа.

 

Шамиль Мягьяммадов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Шуран абйир-бабариз даккунди вушра, думу хпирди гъадагъуз шулин?

Никягь апIувалин шартIарикан саб риш чан вали касди швуваз тувувал ву. Хъа дугъан вали ксарикан сарпир вуди шуран адаш шула. Эгер адашиз ккундарш, думу шурахъди фици никягь диврухъа?   Жара рякъяр агури лицуб герек дар. Эгер гьадму шурахъди гележег ккабалгуз ккундуш, сабпи нубатнаан дугъан...


Хизан, хизан…

Ихь аьхю абйириланмина ухьухьна хизан бадали дурубкьнайиб саб ву: эгер увуз хизан уьбхюз ккундуш, читинвалар алахьруган, ккюгъну ккунду ва дурар гьял апlуз чарйир агури ккунду. Гьяйифки, му гафарин вари гъаври адар. Жилири му гафар анжагъ хпиризтlан кайидар дар кlура, хъа хпирисана му гафар жилириз...


Ничlрас гъулаъ цlийи имам

Табасаран райондин варитlан ачухъди ккабалгнайи гъуларикан саб Ничlрас гъул ву. Му гъул жямяаьтдин арайиъ аьхюдарихьна гьюрмат ади, бицlидарихьна рягьимлувал ади янашмиш шулайиб ву.   Рягьматлу Хайирбег халу му гъулаъ имамди вуйи вахтна дарсариз гизаф бицlидар гъюри шуйи. Гъул-жямяаьтдин...


Чиб-чпихьна сабурлувалиинди янашмин йихьай

Адашиз сар хъпебехъру чIуру бай ади гъахьну. Дугъу кми-кмиди абйир-бабариз гиран ктапIуйи. Гьар ражари бали чаз гиран ктапIган, адаш жара хулазди учIвну, душван цIализ ккум йивури гъахьну, гьаци чав сабурнахъна гъюз кIури. СацIиб вахтналан думу цалик ккум йивуз йишв кимдайи.   Саб ражари бай...


Бицlидарин шадвалин йигъар

Ассаламу алейкум, аьзиз ватанагьлийир! Аьхиримжи йисари бицlидарин тятlиларин вахтна Дагъустандин тамам вари шагьрар-гъулариъ бицlидар диндихъди таниш апlру дарсар гъягъюри шулу.   Гьар йисан бицlидарин натижйириз лигруган, юкlв шад шулу. Улихь вахтари мицдар мумкинвалар адайи, думуган,...