Девлетлу хьуз урхру аятар

Девлетлу хьуз урхру аятар

Инсандин тIабиаьт гьациб вуки, кми-кмиди гьарсар касдиз му дюн’яйин ниъматар ккунду. Эгер гьялал рякъюъди гъазанмиш апIураш, дици гъазанмиш апIувалра гъадагъа дапIнадар. ДумутIанна гъайри, гьялал жюрейиинди гъапIу гъазанж Аллагьу Тааьлайихьан берекет хьуз себеб шлубра ву. Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Каламдиъ гьялал гъазанмиш апIуз шлу себебарра улупна.

 

Дупну ккундуки, ризкь гъазанмиш апIуб кьюб жюрейинуб шулу: ачухъди вуйиб ва жиниди вуйиб. Ачухъди вуйиб ухьуз рябкъруб, ихь жанди ишлетмиш апIруб, хъа жиниди вуйиб Аллагьу Тааьлайихъди аьлакьалу ву, думу Аллагьу Тааьлайи ихь юкIвар нурихъди тухъ апIувал ву.

Магьа ичв фикриз Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ ризкь гъазанмиш апIуз улупнайи 6 жюре себебарикан мялумат туврахьа.

 

Сабпиб – туба апIуб

Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ дупна:

‎فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا * يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا * وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارًا

 

«Узу йиз халкьдиз гъапунза: " Куфруйихъан ва мютIюгъ дархьувалихъан ичв Агъайикан аьвф апIуб ккун апIинай. Дугъриданна, Дугъу Чахьна хъадакну туба гъапIдарин аьфв апIуру. Дугъу учвуз завариан мархь тувди, учвуз мал-мутму ва веледар тувди, дурар му дюн’яйин утканвалар ву… "» («Нух» сурайин 10-12 аятар, тафсир «аль-Мунтагьаб»).

 

Кьюбпиб – Аллагьу Тааьлайихьан гучI айивал

 

...‎وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا * وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ...

 

«…Аллагьу Тааьлайихьан гучI айи касдиз, Дугъу гъапиб апIурудариз, Дугъу гъадагъа апIрубдихьан ярхла шлудариз Аллагьу Тааьлайи фунуб-вушра читин гьялнаан удучIвуз рякъ ачмиш апIур ва дугъаз чав гьич ккилигурикьан адру йишв’анмина ризкь тувур ...» («ат-Талак» сурайин 2-3 аятар, тафсир «аль-Мунтагьаб»).

 

Шубубпиб – Аллагьу Тааьлайиз гьямд апIувал

 

...‎لَئِن شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ

«…Эгер учву Узу учву азад апIбан ва Узу учвуз туву жара рягьимлуваларихъан гьямд апIури гъахьиш, имандихъ ижмиди гъахьиш ва Узухъ хъпехъури гъахьиш, Узу учвуз хъанара артухъ рягьимлувалар тувдиза. Эгер учву гьямд апIурдарш, Узухъ хъугъурдарш, Узуз аьссивал апIуруш, Узу учвуз аьзаб тувдиза. Дугъриданна, Узухъ хътругърудариз аьхю аьзаб хьибди» («Ибрагьим» сурайин 7 аят, тафсир «аль-Мунтагьаб»).

 

Юкьубпиб – садакьа

‎مَّن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً...

«Эгер шликIа Аллагьу Тааьлайиз фукIа тувиш, Дугъу думу гизаф ражари дугъаз артухъ апIиди…» («аль-Бакара» сурайин 245 аят, тафсир Ибн Касира).

 

Хьубпиб – хизан ккебгъувал

 

‎وَأَنكِحُوا الْأَيَامَىٰ مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ

«Инсанар зина апIбахьан ва гьаддихьна багахь апIрубдихьанра уьрхюз кюмек йихьай. Гьаци вуйиган, ичв арайиан хпар хътру жилар ва жиларихь хьадру дишагьлийир никягьдиинди сатIи апIинай. Гъит дакьатар адрувал никягьдиз манигъвал дарибшди. Дугъриданна, чпин намус уьбхрудариз Аллагьу Тааьлайи ризкь тувру. Аллагьу Тааьлайин жумартвал аьхюб ву, ва Дугъаз инсанарин фу ният аш, аьгъя» («ан-Нур» сурайин 32 аят, тафсир «аль-Мунтахаб»).

 

Йирхьубпиб – бицIидар

 

‎وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ نَّحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ...

 

«Эгер ризкь тувувал Аллагьу Тааьлайиин алиб вуш, ичв веледар касибвалихьан гучIури чIур мапIанай. Учвузра ва ичв веледаризра ризкь туврайир Узу вуза» («аль-Исра» сурайин 31 аят, тафсир «аль-Мунтагьаб»).

 

 

Муслим Муслимов

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Гъудгнин жикlувал батlил дубхьнайи касди апlуз хай даршлу ляхнар

Эгер сар касдин ухьу зиихъ ктуху ляхнарикан сабкьан арайиз гъафиш, дугъан гъудгнин жикlувал батlил шулу. Гъудгнин дижикlну адру касдиз исихъ улупнайи ляхнар апlуб гунагь шула:   Гъудган апlуб. Кьур’ан урхбан сужда (Суждату Ттилават) ва шукур апlбан сужда апIуб. Кябайилан илдицуб...


Инсанарин чIуруваларихьан уьрхру 4 дюаь

Ухькан саспидариз, белки, алахьнушул сар шликIа ухьуз зарар шлу ляхнар апIру дюшюшар. Уьмрин тажруба айи ва Аллагьу Тааьлайихъ кIваантIан хъугънайи касдиз ухьухъди шулайиб вари анжагъ Сар Аллагьдихьан ﷻ вуйибдиин инанмиш ву, гьаддиз дицир кас, инсанарихьан вуйи писвалихьан уьрхя, кIури, Аллагьу...


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...


Вакьф фу-вуш ва дидин шартIарикан жикъиди

Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Узуз гьаму бицIи макьалайиъ вакьф фу-вуш ва, думу тамам хьпан бадали, фицдар шартIар аш, гьадрарикан ктибтуз ккундузуз. Ихь мусурман гъардшарин ва чйирин вакьфдихъди аьлакьалу гизаф суалар шулу. ИншаАллагь, гьаму макьалайиъ ухьу жикъиди дидкан хабар...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...