ВаритIан аьхю гунагьнахьан уьрхюз себеб шлу дюаь

ВаритIан аьхю гунагьнахьан уьрхюз себеб шлу дюаь

Аллагьу Тааьла кIваин апIуб инсанди апIру варитIан уткан ибадатарикан гьисаб ву. Гьаци вуйиган, гьарсар мусурман кас шлукьан гизаф Аллагьу Тааьла кIваин апIуз чалишмиш духьну ккунду. Гьадму себеб вуди Пайгъамбарин ﷺ асгьябарира гьарвахтна Аллагь ﷻ кIваин апIуз чалишмиш шули гъахьну – йигънура, йишвнура.

Дурари Пайгъамбарикан ﷺ чпиз жюрбежюр дюшюшариъ урхру дюъйир, азкарар улупуб ккун апIури гъахьну.

Абу Гьурайрайи ктибтура, саб ражари Абу Бакри гъапи:

يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِكَلِمَاتٍ أَقُولُهُنَّ إِذَا أَصْبَحْتُ، وَإِذَا أَمْسَيْتُ

«Я Расулаллагь, гвачIнинганра, хябяхъганра урхуз шлу гафар узуз улупа».

Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Урх, йип:

اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ، عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ، رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَهُ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي، وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ

«Аллагьумма, ФатIира-с-самавати ва-ль-арзи, Аьлима-ль-гъайби ва-ш-шагьадати, Рабба кулли шайъин ва Малика-гьу, ашгьаду ан ля илягьа илля Анта, ауьзу бика мин шарри нафси, ва мин шарри-ш-шайтIани ва ширкигьи».

«Я Аллагь, жилар, завар халкт ГъапIур, варидарикан Аьгъюр, варидарин Аьхюр. Чахз ибадат апIуз лайикь вуйир, УвутIан гъайри, сарун фужкIа адар, варидарин писваларихьан уьрхюб Увкан ккун апIураза ва гьацира шейтIнин писваларихьанра уьрхюб Увкан ккун апIураза».

Пайгъамбари ﷺ давам гъапIну

قُلْهَا إِذَا أَصْبَحْتَ، وَإِذَا أَمْسَيْتَ، وَإِذَا أَخَذْتَ مَضْجَعَكَ

«Гьаму гафар гвачIнинган, хябяхъган ва нивкIуз гъягъюз кIурайи вахтна урх». (Имам Аьгьмад, Бухари в «Аль-Адабуль-муфрад», 1202; Абу Давуд, 5067; Тирмизи, 3392).

Му гьядисдиъ Абу Гьурайрайи, фици Абу Бакри Пайгъамбарикан ﷺ гвачIнинган ва хябяхъган урхру дюаь улупуб ккун гъапIнуш ва, Пайгъамбари ﷺ дугъаз му дюаь улупну, фици думу нивкIуз гъягъруганра кмиди урхуруш, гъапну кIури, ктибтура

Макиль ибн Ясари хурайи жара гьядисдиъ дупна:

«Саб ражари узу Абу Бакрихъди сатIиди Пайгъамбарихьна гъушза. Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Я Абу Бакр, дугъриданна, ичв айитI айи ширк`вал жилиин либцурайи зимзтIан жиниди ву».

Думуган Абу Бакри гъапи: «Аллагь ктарди, Чаз ибадат апIуз фужкIа жарар дисубтIан гъайри, сарун жара ширк`вал айинхъа?» Пайгъамбари ﷺ гъапи: «Узу шлин хилиъ аш, гьадгъуина ху апIури кIураза, ширк жилиин либцурайи зимзтIан жиниди ву! Гьаци вуйиган жвув аьхю ва бицIи ширкнахьан уьрхру гафар улупузавуз?» Ва Пайгъамбари ﷺ давам гъапIу: «Йип:

اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أُشْرِكَ بِكَ وَأَنَا أَعْلَمُ، وَأَسْتَغْفِرُكَ لِمَا لَا أَعْلَمُ

«Аллагьумма инни а’ьузу би-ка ан ушрика би-ка ва ана аълям, ва астагъфиру-ка лима ля аълям».

«Я Аллагь, дугъриданна, узузра аьгъяди узу Увуз шерикар тувбахьан уьрхюб ккун апIураза ва узуз аьгъдрубдин Уву аьфв апIуб ккун апIураза» (Бухари, «Аль-Адабуль-муфрад», 716).

Ухькан саб фици вушра гунагь, гъалатIар ктутучIвди гъузурдар - бязи дюшюшариъ аьгъяди, хъа бязидариъ аьгъдарди. Хъа Аллагьу Тааьлайин рягьимлувалин кьадар айиб дар, Думу гунгьарин аьфв АпIрур ву.

Амма гунгьарин арайиъ лап аьхю гунгьарра а, дурариканна варитIан читниб Аллагьу Тааьлайиз ширк хувал ву. Эгер инсан му гунагьнан туба дарапIди, дюн’яйилан гъушиш, дугъаз Аллагьу Тааьлайи Гъиямат йигъан аьфв дарапIузра мумкин ву. Гьаци вуйиган, ухьу зиихъ улупу дюаь шлукьан гизаф урхури апIинай, белки, гьадму дюаь кьабул дапIну, Аллагьу Тааьлайи ухьу му аьхю гунгьарихьан уьрхюр.

Нурмягьяммад Изудинов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Цlийи йисаъ учlвнахьа!

Ассаламу аьайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Магьа гьижрайиинди 1448-пи йис улубкьна. Мугьяррамдин ваз цlийи йисандин сабпи ваз ву. Му вазлин дахилнаъ гирами Аьшурайин йигъра а. Мусурман касдиз му ваз лап заануб ву.   Гьарсар касди чан ккудубшу йисандин натижйир адагъну ккунду, ва думу йисан...


Суал-жаваб

- Жилир убхърур вуйиз. Гьадму себеб вуди дугъхьан жара хьуз ккундузуз. Ипlруб-алабхьруб тувра, амма гьаци вушра, дугъу арагъ убхърувалиан сарун дугъахъди яшамиш хьуз ккундарзуз. Узуз тlалакьдин гафар тувну йиз хулаз гьаъ гъапиган, гъярхьивалар шулайич. Гьамдин гьякьнаан узу имамдихьна душну...


Шуран абйир-бабариз даккунди вушра, думу хпирди гъадагъуз шулин?

Никягь апIувалин шартIарикан саб риш чан вали касди швуваз тувувал ву. Хъа дугъан вали ксарикан сарпир вуди шуран адаш шула. Эгер адашиз ккундарш, думу шурахъди фици никягь диврухъа?   Жара рякъяр агури лицуб герек дар. Эгер гьадму шурахъди гележег ккабалгуз ккундуш, сабпи нубатнаан дугъан...


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Гьаму дюн’ятIан заан вуйи гъудган

Гьаму дюн’я ва вари му дюн’яйиъ айибтIан заанди ва багьалуди вуйи гъудган айин?   Имам Муслимдихьан вуйи Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиъ гьамци дупна: ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها   «ГвачIниндин гъудгнин улихь вуйи кьюб ракааьт суннат-гъудган заанди ву гьаму...