Зам-зам штун гьякьнаан

Зам-зам штун гьякьнаан

Зам-зам штун гьякьнаан

Зам-зам штун булагъ удубчlву йишв Кябайин цалхьан 38 хъуршил манзилнаъ ади гъабхьну.

Зам-зам арайиз гъюбан гьякьнаан китабариъ гьамци дибикlна: Ибрагьим пайгъамбари чан хпир Гьяжар, никкдихъ хъайи велед Исмаилра хъади, чюлиъ гъитру. Дугъу Ибрагьим пайгъамбарихьан, му ляхин Аллагьу Тааьлайихьан гъюрайиб вуйин, кlури гьерху.

 

Ибрагьим пайгъамбари «ав» кlури жаваб туву. Эгер дици вуш, учу мушвахь кечмиш хьидар, гъапи Гьяжари. Бицlириз шид убхъуз ккун дубхьну ишуз хъюгъган, Гьяжар шид абгбан бадали Сафа тепейиина за гъахьи, хъасин - Марва тепейиинара. Гьамци думу гагь му тепейиина, гагь тмуну тепейиина гъягъюри гъахьну ва бицlир артухъдиси ишури гъахьи йишварихь жаргъури гъахьну. Ва гьамус саъю апlруган жилариз гьаму йишварихь жаргъуб ужу ву.

Гьяжари шид абгурайи вахтна, бицlир ишури гъахьну ва бицlидар ишруган, аьдат вуйиганси, ликарин швякьяр жилик йивури шулу. Гьаци бицlири гъивган, гьадму йишв’ан шид удубчlву. Гьяжариз гъумраан шид удубчlвури гъябкъган, дугъу дагар хьуз кlури гъум уч гъапlну ва дугъу «зум-зум» гъапну, му гафарин мяна «дугъубжв, дугъубжв» ву. Хъасин аьраб чlалнаъ му гафар «Зам-зам» гафариз дигиш гъахьну. Шид сабпи ражари цlибди гъюри гъабхьну, хъасин артухъ гъабхьну. Гьамдин кьяляхъ душвахьна рякъюъ-хулиъ айидар гъафну ва дурари Гьяжарикан душвахь эрг’вал йивуз дугъужвуз ихтияр тувуб ккун гъапlну. Дурар душвахь гъузну. Хъасин гьаму йишвхьанмина Меккайин ва аьрабарин артмиш хьувал ккебгъну. Исмаил пайгъамбариз аьрабарин адаш кlури шулу.

Зам-зам шид, дидихъди саб мурад-метлебра ади, гизаф кьадар убхъуб суннат ву. Дидин гьякьнаан Пайгъамбари ﷺ гьамци гъапну:

 

مَاءُ زَمْزَمَ لِما شُرِبَ لَهُ

 

Мяна: «Зам-зам шид фициб ният ади убхъураш, ари гьадму ниятназ шулу» «Ибн Мажагь, Аьгьмад, Аль-Байгьакьий).

Кябайихьинди илдицну, фун тухъди абцlайизкьан Зам-зам убхъуру. Гизаф аьлимари Зам-зам саб метлебнахъди аьлакьалу дапlну убхъури гъахьну ва Аллагьу Тааьлайи Зам-зам штун берекетнаан дурар чпин метлебнахъна хури гъахьну.

Зам-зам шид убхъруган, гьамци пуб ужу ву: «Я Аллагь, Узухьна Яв Пайгъамбарихьан   зам-зам фициб метлебназ убхъураш, гьадму шулу кlуру хабар дуфна ва узу гьамциб ният дапlну убхъураза (гьамушвахь жвуван мурад-метлеб кlуру), гьаму шид йиз мурад-метлеб тамам апlрубсиб апlина».

Шид шубуб нефес хътабгъбиинди, яни шубуб хумпI апlури, гьар ражари «Бисмиллагь» кlури ва ккудубкlруган «альгьямдулиллагь» кlури, Аллагьу Тааьлайин рягьматдик умуд кади убхъуб ужи ву..

Ибну Аьббасди зам-зам убхъруган, гьамци кlури гъахьну:

 

اللهُمَّ إنِّي أسْألُكَ عِلْمًا نَافِعًا, وَرِزْقًا وَاسِعًا, وَشِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ

 

«Аллагьумма инни асъалука илман нафиаьн ва ризкьан васиаьн ва шифаан мин кулли даин»

Мяна: «Я Аллагь, дугъриданна, узу гьякьлу илмар ккун апlураза, яркьу ризкь тувуб ва гьарсаб уьзрихьан уж’вал ккун апlураза».

Зам-зам убхъуб ккудубкlган сацlиб жвуван кlуллан, машарикан, жандикан ктатуб ужу ву ва гьацира жвувхьан шлукьан жвуван хизанариз, багахьлуйиризра хьади гъягъюб ужу ву.

 

 

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Муфтийи тебрик апlура!

Ассаламу аьлайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугьу! Гьюрматлу чвйир ва чйир! Учву вари кlваантlан улубкьурайи Ураза-байрам машкврахъди тебрик апlураза.   Думу гирами Рамазандин ваз ккудубкlру, ибадатдихъди, тавбуйихъди ва дюъйирихъди абцlнайи йигъ шулу. Му машквру ухьуз Ислам диндин лап...


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...


Пайгъамбари ﷺ швнуб сяаьтна нивкl апlури гъахьну?

Мусурман кас чав апlурайи вари ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюз чалишмиш шулу, саб ибадатнаъси, дюн`яйин имбу ляхнариъра, мисалназ, уьл ипlруган, палат алабхьруган, сефериъ учlвруган, ляхниъ ва гь.ж.   Гьаму ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюри, инсанди Аллагьу Тааьлайин...