Ракааьтар апIбан гьякьнаан шаклувал гъабхьиш

Ракааьтар апIбан гьякьнаан шаклувал гъабхьиш

Гъудгнин аьхириъ кьюбпи сужда апIури, ясана «Ат-Тагьияту» урхури, ясана думу урхбан кьяляхъ, шубуб дарш юкьуб ракааьт гъапIнийкIан кIури, шаклувалиъ гъахьиш, думуган, шубуб ракааьт гъапIубси гьисаб дапIну, якьинвализ сабсана ракааьтдиз за шулу.

 

Эгер за шули дугъаз учв хьубпибдиз ваъ, хъа юкьубпи ракааьтдиз гъудужвурайиб якьинди аьгъю гъабхьиш, чав, белки, хьубпибдиз гъудужвурашул кIури шаклувал ади за шулайивализ дилигну, дугъу «сужда сагьв» апIиди. Эгер чав хьубпи ракааьтназ за гъахьиб якьинди аьгъю гъабхьиш, думу дишлади дусди ва «ат-Тагьият» урхиди (эгер дидин улихьна гъурхундарш), эгер за хьайиз гъурхнуш, дишлади «сужда-сагьв» дапIну, салам тувбиинди гъудгникан ктучIвиди. Эгер за шули чав артухъ вуйи ракааьтдиз за шулайибдикан аьгъю гъабхьнуш ва дилан ис шлур деувалихьнатIан дугъужвувалихьна багахь вуди гъахьнуш, думуган «сужда-сагьв» апIуру, хъа эгер деувалихьна багахь вуйи йишвхьан кьяляхъ гъафнуш, думуган «сужда» апIурдар. Гьамци дупна Аль-Иснаавийи ва Ибну Гьяжари «Тугьфатуль Мугьтаж» китабдиъ ва Рамалийира «Нигьаят» китабдиъ. Хъа Ибну Имадди «сужда-сагьв» анжагъ инсан тамамди гъудужвну хъа ис гъахьиштIан дапIну ккундар кIура ва Мугьяммад Аш-Ширбинира чан «Мугъниль Мугьтаж» китабдиъ гьаму гафарихъди гъягъюра.

Сабсана мисал, «ат-Тагьият» урхру вахтна чав сабпи дарш кьюбпи «ат-Тагьият» урхурайкIан кIури шаклувалгъабхьиш ва за хьайиз чав кьюбпи «ат-Тагьият» урхурайибдикан аьгъю гъабхьиш, думуган, «сужда-сагьв» дарапIди салам тувну, гъудгникан ктучIвуру. Хъа эгер дидкан аьгъю гъабхьиш, рукуъ апIру йишвхьан зиина за шулайиган, дугъу, ис духьну, «сужда-сагьв» дапIну, хъа салам тувди. Эгер за хьпан кьяляхъ, думу сабпи «ат-Тагьият» вуйиб аьгъю гъабхьнушра, дугъу «сужда-сагьв» апIуру, гьаз гъапиш, думу шаклувал ади за гъахьну.

Эгер имам чаз аьгъдарди хьубпи ракааьтдиз за шулаш, хъа увуз думу артухъ вуйи ракааьт вуйибдикан якьинди аьгъяш, имамдихъди за хьуб гунагь шула. Му ляхниканра аьгъяди, гьаци вушра имамдихъди за гъахьиш, гъудган батIил шулу. Имам артухъ ракааьтназ за гъахьнуш, уву я, дугъхьан жара хьуз ният дапIну, салам тувурва, ясана, улупнайи дюъйирра урхури, имам кьяляхъ гъяйиз, ккилигурва. Хъа гьаци гъузну, имамдин саламдин кьяляхъ гъудган ккудубкIуб ужи ву.

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...


Эй сабвал, сабвал! Набшдикlан уву?

Рамазандин ваз улубкьну! Гьар ражари Рамазандин ваз улубкьруган, арайиъ адру «аьлимарра» ачмиш шулу. Гьарсар блогериканра «аьлим» шула. Миди фу кIура?   Гьаму ляхни диндин аьгъювалар адрудариз чни заанди рякъюрайивал улупура. Рамазандин гирами ваз улубкьруган,...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...