Абдулла ибн Гьюзайфа ва Персияйин паччагь

Абдулла ибн Гьюзайфа ва Персияйин паччагь

Гьижрайиинди 6-пи йисан Пайгъамбари ﷺ  Аьбдуллагь ибн Гьюзайфайиз Персияйин паччагь Хосровдихьна кагъаз рубкьуб табшурмиш апIуру. Думу вахтари Пайгъамбарин ﷺ  жюрбежюр паччгьарихьна кагъзар гъахру 6 кас ади гъахьну. Ва гьадрарикан сар Аьбдуллагь ибн Гьюзайфа вуйи.

 

Чан хизанариз ва дустариз баркаллагь дупну, думу кас рякъюъ учIвру. Персияйиз хъуркьган, дугъу чаз паччагьдихъди рякъюз гъитуб ккун гъапIну. Дурар гюрюшмиш шлуган, дина паччагьдин багахь вуйидарра вари гъафнайи. Аьбдуллагьди паччагьдихьна кагъаз тувру кIуру вахтна, паччагьди чан сану гъаравгълиз, уву дибисну кагъаз узухьна аьбкъин кIури, ишара апIуру. Амма Аьбдуллагьди дугъахьна тувурдар, ва Пайгъамбари ﷺ , паччагьдин хилиз рубкь, гъапунзуз кIуру. Гьамци думу паччагьдин багахьна дуфну, Пайгъамбарин ﷺ  амур тамам апIуру. Хосровди, чандарикан сарихь думу кагъаз ачмиш дапIну, душваъ дибикIнайиб урхуз гъитру.

Душваъ дибикIнайи:

«Аллагьу Тааьлайин ччвурнахъан, гьаму дюн’яйиъ варидарихьна Рягьимлу, хъа Аьхиратдиъ анжагъ Аллагьдихъ хъугъдарихьнатIан… Аллагьди Гьаънайирихьан Пресияйин паччагь Хосровдиз. Гьякь рякъюъди гъягърудариз саламатвал…»

Му гафар гъеерхьу паччагьдиз, кагъаз ккебгъруган сабпи ражари чан ччвурналан ккебгънадар кIури, хъял гъафи. Хосровди думу кагъаз дячIябгъну дипру ва Аьбдуллагьра чав айи йишв’ан адауз гъитру.

Чаз туву табшуругъ тамам дапIну, Аьбдуллагь чан девейиинди Мединайиз кьяляхъ гьялак шулу.

Пайгъамбарихьна ﷺ  гъафиган, дугъу хъайи-хъайиси гъабхьи дюшюшдикан хабар тувру. Пайгъамбари ﷺ  гъапи: «Аллагьди дугъан девлет танкь гъапIну».

Хъа Хосровди чан Йемендиъ айи вакил Базандиз,  Пайгъамбарихьна ﷺ  кьюр кьувватлу кас гьаъ, гъит дурари дугъахьна фулану кагъаз туври. Фу дапIнура думу кас узухьна хьади дуфну ккунду, гъапнийи.

Базанди чан терефнаан Пайгъамбарихьна ﷺ  кьюр кас гьаъру. Дурар Мединайиз хъуркьубси, дишлади Пайгъамбарихьна ﷺ  гъягъюру ва Базанди чпихьна туву кагъаз Пайгъамбарихьна ﷺ  рубкьуру. Кагъаз туври, дурари гъапну:

- Хосровди ич паччагьдиз увухьна учу гьауб ккун гъапIну ва учуз уву хъади Хосровдихьна гъягъюбра табшурмиш дапIна. Эгер уву учухъди гъафиш, учу увхъан дугъан улихь гаф апIидича ва дугъу увуз зарар тувидар. Хъа эгер уву ваъ кIуруш, увуз аьгъявузки дугъахъ хъайи кьувват, дугъу увура, яв халкьра танкь апIиди.

Пайгъамбари ﷺ  гъапи:

- Учву наан гъи эргвал гъивнуш, ари гьадина душну, хъанара эргвал йивай, хъа закур узухьна гъачай.

ГвачIнинган дурар гъафиган, Пайгъамбари ﷺ , Хосров чан бай Шурайхди йивну гъакIну, кIури хабар тувру. Дурар дишлади чпин паччагь Базандихьна гъягъюру ва му ляхникан хабар тувру. Паччагьди кIуру: Эгер дугъан гафар дюзидар вуш, думу дугъриданна Пайгъамбар ﷺ  ву, ва узу дугъахьди гъягъидиза.

ЦIиб вахтналан дугъахьна Шурайхдихьан кагъаз гъафи ва душваъ дугъу, чан адаш йивну гъакIунза, кIури, хабар туврайи. Му гафар гъеерхьган, Базанди, варидариз ебхьури, Ислам дин кьабул гъапIунза кIури, хабар тувру. Дугъахъди сабси дугъахъ хъайидарира Исдам дин кьабул гъапIнийи.

 

Сулейман Аьлигъазиев. (Аьбдуррагьман Рафат аль-Башайин «Пайгъамбарин ﷺ  асгьябарин тарих» кIуру китабдиан)

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...


Суал-жаваб

- Ич гъулан имамди улихь йисанра, гьаму йисанра Рамазандин ваз ккебгъруган ва ккудубкlруган, чаз ккуниси гьюкум адабгъура. Магьа гьаму йисанра ушвин ваз сад йигъ улихьна ккебгъну, ва гьаддиан ич жямяаьт гьамусяаьт кьюб тереф духьна. Гьаму дюшюшдиъ аьдати инсанари фу дапlну ккун? - Гьяйифки, саспи...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


«Ас-салатуль-Ибрагьимия»

Сабпи (дидин кьяляхъ салам адру) «ат-Тагьиятдиъ» салават урхруган, Пайгъамбарин ﷺ асгьябариина, яна тухмариина салават урхурдар.   Хъа «ат-Тагьиятдин» кьяляхъ салам тувруган, Пайгъамбарин ﷺ тухумдиинара салават урхуб суннат ву, хъасин «ассалатуль...


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...