Накьвдиз гъягъяйизкьан му гафар уьрх

Накьвдиз гъягъяйизкьан му гафар уьрх

Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, салат ва салам ихь Пайгъамбариина ﷺ, Дугъан асгьябариина ва хизанариина.

 

Адлу аьлим Сагьл бин Аьбдуллагь ат-Тустари Аллагьу Тааьлайихьан лап гучI кайи кас гъахьну, чан вахтна думуси имбударихъди ужудар аьлакьйириъ айир, Аллагьдихьан ﷻ гучIрур ади гъахьундар. Дугъу гъапну:

 

 «Шубуд йисаъ ади узу йишвандин вахтна гъудужвну фици йиз халу Мугьяммад бин Саввари ибадат апIураш, лигури шуйза. Саб ражари дугъу узуз гъапи:

– Уву халкь гъапIу Аллагь ﷻ кIваин апIури шулдарнахъа?!

– Хъа фици Думу кIваин апIуза? – гьерхза узу.

– Гьар ражари уву ахникк минди-тинди ришвруган, мелз дирибшври, кIваантIан шубуб ражари гьамци йип: «Аллагь ﷻ узухъди ву, Аллагь ﷻ узухьинди лигура, Аллагьдиз ﷻ узу рякъюра!»

Узу му гафар шубуд йишвандин арайиъ текрар апIури гъахьунзу, хъасин му ляхникан халуйиз хабар тувза. Дугъу гъапи: «Му гафар гьар йишваъ ургуб ражари текрар апIин». Узу гьаци апIури гъахьунза, хъасин халуйизра хабар тувза. Дугъу гъапи: «Гьар йишван му гафар йицIисаб ражари текрар апIин». Узу гьаци апIури гъахьунза, ва йиз кIваъ Аллагьу Тааьлайиз апIру ибадатнан меълишин абхъу.

Сад йис арайиан гъубшган, халуйи гъапи: «Узу увуз гъапиб уьбх ва уву накьвдиъ учIвайизкьан гьарган текрар апIин, дугъриданна, дидкан увуз му дюн’яйиъра, ахиратдиъра мянфяаьт хьибди».

Узу гьарган халуйин гафарихъди гъягъюри гъахьунза ва гьар ражари гъапIу ибадатнакан асас мянфяаьтра шуйиз. Хъа халуйи саб ражари гъапи: «Я Сагьл, Аллагь ﷻ хъайирихьан, гьарган Аллагьдиз ﷻ рякъюрайи касдихьан чан Аьхюриз аьксивал апIуз шулинхъа?! Гунгьарихьан ярхла йихь».

Узу учвуз кIураза: Эй йиз диндин гъардшар, гъи му багьаллу гафариъ ихь мюгьтаж’вал айихь, му гафар накьвдиз гъягъяйизкьан текрар апIури ккунду: «Аллагь ﷻ узухъди ву, Аллагь ﷻ узухьинди лигура, Аллагьдиз ﷻ узу рякъюра». Инсан гунгьарихьан уьрхюз себеб шулу анжагъ Аллагьу Тааьлайиз чав рякъюрайивал аннамиш апIруган. Аллагьу Тааьлайи гирами Каламдиъ дупна:

 

{إِنَّنِي مَعَكُمَا أَسْمَعُ وَأَرَى}، {أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ الله يَرَى}، {إِنَّ الله كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا}.

«Дугъриданна, Узу учвухъди вуза, ебхьуразуз (ичв гафар) ва вари рябкъюразуз (ичв ляхнар)» («ТIа-гьа», аят 46), «Дугъаз хабар адаринхъа Аллагьу Тааьлайиз вари рябкъюрайиваликан?!» («аль-Аляк», аят 14), «Дугъриданна, Аллагьу Тааьлайиз учву апIурайиб рябкъюра» («ан-Ниса», аят 1).

Эй йиз гъардшар, Аллагьу Тааьлайин гафар кIваинди гъитай:

 

{أَحْصَاهُ الله وَنَسُوهُ وَالله عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيد}.

 

«Аллагьу Тааьлайи дурарин ляхнар кIваин дапIна, гьеле дурарин кIваълан дубшнашра, Аллагьу Тааьла гьарсаб шейъназ шагьид ву» («аль-Мужадаля», аят 6).

Аллагьу Тааьлайин гьаму гафар кIваинди гъитай: «Ва гьарсар касдиз дугъан кьадар тувнахьа, чан гардандикк ккибтIну (чав апIру ляхнар, фицики дурарихъан жаваб тувну ккунду) ва гъиямат йигъан дугъан ляхнар кайи дафтар тувдихьа ва дугъахьна думу ачмиш дапIну тувди: “Урх яв кагъаз! Уву гъапIу вари ляхнарин гъи сургъу-гьисаб хьибди”» («аль-Исра», аяты 13-14).

Гьацира Аллагьу Тааьлайин гьаму гафарра кIваиинди гъитай:

 

{يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَيُحَذِّرُكُمُ الله نَفْسَهُ وَالله رَؤُوفُ بِالْعِبَاد}.

 

 «Вари ужувлар ва чIуру ляхнар улихь дивру йигъан инсандиз, думу йигъ шлубкьан кьаназ улулубкьди гъабхьнийиш кIури, ккун хьибди. Аллагьу Тааьлайи Чан гъазабнахьан ухьу ярхла апIура, (гьаддихъди сабси) Аллагьу Тааьла Чан лукIарихьна рягьимлур ву!» («Алу Имран», аят 30).

Эй йиз гъардаш, гьарган телефондиъ айир! Гьар ражари уву телефондиз лигруган, шиклариз ва жара бикIбариз, йип: «Аллагь узухъди ву, Аллагь узухьинди лигура, Аллагьу Тааьлайиз узу рякъюра».

Эй йиз гъардаш, гьарган телефондиъ айир! Увуз багахьлу дишагьлийир а, мягьрам вуйидар: дада, чи, хала, хпир, риш. Уву жара дишагьлийирихъди гунагь апIруган, уву гьамрарикан фикир апIин!

Яв телефон ужувлаз либхруганси апIин, хъа чIурубдиз ваъ, гьаци гъабхьиш, гьаму жилиин илмиди шадвал хьибдивуз.

Аьихириъ кIурзавуз, эй йиз гъардаш! Гъудган апIин, гъудгнихьна кагьалвал мапIан, Аллагьу Тааьлайихьна багахь шлу ляхнар артухъдиси апIин, чIуру ляхнарихьан ярхла йихь.

 

Аьгьмад Аш-Шариф Ан-Нааьсан

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Вакьф фу-вуш ва дидин шартIарикан жикъиди

Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Узуз гьаму бицIи макьалайиъ вакьф фу-вуш ва, думу тамам хьпан бадали, фицдар шартIар аш, гьадрарикан ктибтуз ккундузуз. Ихь мусурман гъардшарин ва чйирин вакьфдихъди аьлакьалу гизаф суалар шулу. ИншаАллагь, гьаму макьалайиъ ухьу жикъиди дидкан хабар...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Суал-жаваб

- Ич гъулан имамди улихь йисанра, гьаму йисанра Рамазандин ваз ккебгъруган ва ккудубкlруган, чаз ккуниси гьюкум адабгъура. Магьа гьаму йисанра ушвин ваз сад йигъ улихьна ккебгъну, ва гьаддиан ич жямяаьт гьамусяаьт кьюб тереф духьна. Гьаму дюшюшдиъ аьдати инсанари фу дапlну ккун? - Гьяйифки, саспи...


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...


Гъудгнин жикlувал батlил дубхьнайи касди апlуз хай даршлу ляхнар

Эгер сар касдин ухьу зиихъ ктуху ляхнарикан сабкьан арайиз гъафиш, дугъан гъудгнин жикlувал батlил шулу. Гъудгнин дижикlну адру касдиз исихъ улупнайи ляхнар апlуб гунагь шула:   Гъудган апlуб. Кьур’ан урхбан сужда (Суждату Ттилават) ва шукур апlбан сужда апIуб. Кябайилан илдицуб...