Ихь аьлимарин зегьметниин лик иливурдархьа…

Ихь аьлимарин зегьметниин лик иливурдархьа…

Ихь аьлимарин зегьметниин лик иливурдархьа…

«Аьлимар пайгъамбрарин ирс-агьлар ву» - гьамци дупна Пайгъамбарин гьядисдиъ. Гьаму гьядисдиан гъаври шулхьаки, илим аьгъю дапlну дидихъди гъягъру агьлариз фициб заан дережа улупнаш.

 

Варидарихьан аьлимар хьуз даршул, варидарихьан, гьяйифки, илимдин аьгъюваларра гъадагъуз даршул, гьаци вуйиган ухьу илим аьгъюдари кlуруб, аьлимари кlуруб аннамиш дапlну ккунду.

Аьхиримжи вахтари илим зат аьгъю дарапlу ксари аьлимариси гафар апlура. Интернетдиъ шлин-вуш саб гафнахъ хъпехъунза кlури, аьлимарихъди гьюжатназ удучlвура.

Аьламатнан вахт ву! Эй жигьил, гьялак махьан, увуз саб тереф аьгъю гъабхьну кlури, гьюжатназ муудучlван, диндин аьгъювалар ккудукlрудар дар, увутlан ужуйи аьгъюдарихьан гьерх, мялумат гъадабгъ, ахтармиш апlин.

Ваъ, илим урхури йисар адауз ккундар, шлубкьан ухди саб гьядис, саб аят аьгъю дапlну, чпи варитlан аьгъюдар вуйиганси улупура.

Гьациб рякъ улупнийинхъа Пайгъамбари ﷺ? Хъа дугъан асгьябари? - Ваъ, дурари ухьуз аьгъювалар гъадагъбан рякъ улупну, аьхюр-бицlир аьгъю апIру рякъ улупну. Хъа ухьуз дици ккундархьуз. Саспидариз, мусурмнар чиб-чпихьан ярхла шлуган, рягьят шулу. Пайгъамбарин ﷺ уммат жара апlуз ккунидар вуйкlан?

Имам Аьгьмаддихьан вуйи гьядисдиъ дупна: «Аьхюдариз гьюрмат адрур, бицlидарихьна рягьимлувал адрур, аьлимарин гьякь аьгъдрур ухькан дар». Ари лигайчва, жигьилар, му гьядисдиъ фици дупнаш.

Аьлимарихьна гьюрмат ади дубхьну ккунивалин гьякьнаанра гизаф гьядисар а. Магьа дурарикан сабунубдиъ Пайгъамбари ﷺ гьамци кlура: «Фуну касди аьлим исккан гъапlиш, дицир кас Аллагьу Тааьлайи Гъиямат йигъан исккан апlур».

Жара гьядисдиъ дупна: «Фуну касди аьлимдиз зарар тувиш, дугъу узуз зарар тувра, узуз зарар тувури Аллагьдиз ﷻ зарар тувра. Хъа Аллагьу Тааьлайиз зарар туву касдиз жегьеннем гьязур дапlна».

Сабсан гьядис кlваин апlурхьа. Пайгъамбари ﷺ гъапну: «Илим урхру рякъюъ учlву касдиз Аллагьу Тааьлайи женнетдиз рякъ пчlу апlур».

Мицдар гьядисар хъанара гизаф ктухуз шулу. Йиз фикриан, ихь жигьиларин аьлимарихьна гьюрмат хьпан бадали, гьамрарра чlяаьн ву.

Саспи мистариз душну, жигьиларин аьгьвалат гъябкъган, цlиб дердра кмиди шулу. Жвуван гъулан имамдихьна гьюрмат адрувал лап ужуйи дарди рябкъюру.

Гъачай ихь Пайгъамбарин ﷺ гафарихъди гъягъюхьа. Гъачай шлубкьан артухъ чиб-чпин арайиъ гьюрмат ади яшамиш шухьа. Чиб-чпик кайи тахсрар, нукьсанвалар агури гъахьиш, дурар ктрур адар. Эгер ухьу думу нукьсанвалар ккеркну ужуб тереф абгури гъахьиш, ихь арайиъ гьюрматра ва жямяаьтдиъ хъуркьуваларра шул.

Гъит ихь гележег акуб ибшри, жигьил наслариз яшлуйириз гьюрмат апlуз тавфикьвал туври, хъа яшлуйиризра имбударихьна рягьимлувалиинди хьуз кюмек туври! Амин!

 

 

Ансар Рамазанов

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Вакьф фу-вуш ва дидин шартIарикан жикъиди

Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Узуз гьаму бицIи макьалайиъ вакьф фу-вуш ва, думу тамам хьпан бадали, фицдар шартIар аш, гьадрарикан ктибтуз ккундузуз. Ихь мусурман гъардшарин ва чйирин вакьфдихъди аьлакьалу гизаф суалар шулу. ИншаАллагь, гьаму макьалайиъ ухьу жикъиди дидкан хабар...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Пайгъамбари ﷺ швнуб сяаьтна нивкl апlури гъахьну?

Мусурман кас чав апlурайи вари ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюз чалишмиш шулу, саб ибадатнаъси, дюн`яйин имбу ляхнариъра, мисалназ, уьл ипlруган, палат алабхьруган, сефериъ учlвруган, ляхниъ ва гь.ж.   Гьаму ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюри, инсанди Аллагьу Тааьлайин...


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...