Ушв батIил апIру ляхнар

Ушв батIил апIру ляхнар

Ахсрар ккивхъанмина ригъ алабхъайизкьан исихъ улупнайи ляхнар гъапIу касдин ушв батIил шулу:

 

Сабпиб – ушв дибиснайи вахтна жвувазра аьгъяди жилиринна дишагьлийин арайиъ сатIи хьувал гъабхьнуш, думу дюшюшдиъ кьюбридаринра ушв батIил шулу. Ухьу цIиб зиихъра му ляхникан гъапнийхьа.

Кьюбпиб – саб фициб-вушра себеб дубхьну мая удубчIвувал (семяизвержение), думу гьялал ляхниан, ясана гьярам ляхниан удубчIвуб вушра, фаркьвал адар. Гьаци вуйиган, йигъну ушв дибиснайи вахтна мая удубчIвуз мумкин вуйи ляхнарихьан ярхла духьну ккунду. Эгер хпириз мак апIувалиан гьаци шлу кас аш, думу ихтият духьну ккунду.

Имам Аль-Байгьакьийи Айшайихьан вуйи гьядис хура: «Пайгъамбари ﷺ ушв дибиснайи вахтна яшлу касдиз хпир хабаъ ауз ихтияр тувну, хъа жигьил касдиз тувундар, гьаз гъапиш яшлуйихьан чан гьисс, кIван аьшкь яваш апIуз шулу, хъа жигьили дидихъди чан ушв батIил апIуб мумкин ву».

Шубубпиб – жвуван кьастниинди эдерчувал. Хъа ушв дибиснайирихьан эдерчувал дебккуз дархьиди удубчIвнуш, ушв батIил шулдар. Му жюрейиинди эдерчган, сацIибкьан фунизди кьяляхъ гъубшиш ва дугъаз думу кьяляхъ гъябгъюрайиб аьгъю гъабхьнуш, думуган ушв батIил шулу.

Ушвниз гъафи балгъам (мокрота) адапIну ккунду, эгер хътIюбкьиш, ушв батIил шулу.

КIваинди гъибтну ккундуки, эгер балгъам гардандин «гья» гьярф удубчIвру йишвхьан зиина гъафиш, думу гатIабхьну ккунду, хътIюбкьиш, ушв батIил шулу. Эгер адапIуз гъабхьундарш ва «гья» гьярф адапIру йишвахь хьади вуш, думуган хтIюбкьну кIури, ушв батIил шулдар.

Юкьубпиб – фукIа жандин айитIинди гъубшган.

Эгер ушв дибиснайири чазра аьгъяди саб бицIи тикисибкьан фукIа гъипIиш, ясана гъубхъиш, ушв батIил шулу.

Ушв дибиснайи вахтна жандак жибкIурайи касдира ихтият дапIну ккунду. Эгер ибарианмина, ясана жара йишварианмина шид айитIинди гъубшиш, ушв батIил шулу.

Гъудгнин жикIру вахтнара саспидари чпин аьгъдрувалиан лап айитIна ушв ва хъюхъ ажабгъури шулу, думу ляхнианра шид айитIинди дубшну, ушв батIил хьуз мумкин ву.

Руб йивувалиан ушв батIил шулдар. Хъа ипIрубдин ерина апIру капельницайин ва руб йивувалин гьякьнаан аьлимарин арайиъ жюрбежюр фикрар а. Хъа дурарикан аьхюну пай аьлимари дици гъапIну кIури, ушв батIил шулдар, дупна.

Эгер ушв дибиснайириз гучI ккапIри, гужниинди ипIуз гъитнуш, ушв батIил шулдар.

Жвуву ушв дибиснайиб кIваълан дубшну уьл гъипIну кIури, ушв батIил шулдар, гьеле дугъу фун абцIайизкьан гъипIнушра. Амма ушв дибиснайиб кIваин гъабхьибси, ипIувал дибккну, ушвар марцц дапIну ккунду.

Имам Муслимдихьан ва Аль-Бухарийихьан вуйи гьядисдиъ дупна:

 

مَنْ نَسِيَ وَهُوَ صَائمٌ فَأكَلَ أوْ شَرِبَ فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ فإنَّما أطْعَمَهُ اللهُ وَسَقَاهُ

 

Мяна: «Шли, ушв дибиснайибдикан кIваълан дубшну, фукIа гъипIиш, ясана гъубхъиш, гъит ушв бисувал давам апIри, дугъриданна дугъаз ипIруб ва убхъруб Аллагьди * тувну».

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...


Эй сабвал, сабвал! Набшдикlан уву?

Рамазандин ваз улубкьну! Гьар ражари Рамазандин ваз улубкьруган, арайиъ адру «аьлимарра» ачмиш шулу. Гьарсар блогериканра «аьлим» шула. Миди фу кIура?   Гьаму ляхни диндин аьгъювалар адрудариз чни заанди рякъюрайивал улупура. Рамазандин гирами ваз улубкьруган,...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...