Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Мистар артухъ шула, амма дигиш’валар адар

Ассаламу алейкум, гьюрматлу ватанагьлийир. Му макьала бикlурайир аьдати табасаран аьгьли, саб кьадар уьмрин рякъ гъябкъю, читинваларра алахьу кас ву.

 

Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, улихь вахтари диндин ляхнар кlулиз гъахуз лап читинди вуйи. Гьамус яваш-явашди му ляхинра ужуб къайдайиз дуфна. Ихь аьхю абйирихьан апlуз дархьи ляхнар гъи заан дережайиинди кlулиз гъахура.

Му макьалайиъ саб жара ляхниз ичв фикир жалб апlуз ккундузуз. Лигайчва, аьзиз гъардшар! Улихь вахтна мистар адарди, гъудган-жилкlан ачухъди апlуз мумкинвал адайишра, чиб-чпихьна аьхю гьюрмат ади гъабхьну. Гьамус вари раккнар тlаъна, амма саб дестейи му терефназди, тмундари жара терефназди зигура. Жигьилар вари аьлимар духьна, аьхюдари кlурубкьан гьяспикк ккапlрадар.

Саб мистаъ дусну, Сар Аллагьу Тааьлайиз ибадат апIурайидар саб мясляаьтнахъна гъюрадар. Гьарури Ислам диндикан тмунуризтlан чаз артухъ аьгъюганси улупура. Хъа фикир тувган, дурарикан саркьан Ислам диндин аьгъювалар тlалаб апlури гъахьидар дар. Саб серенжемдиъ гъахьунза. Мушваъ илим дурхнайи касра айи. Гьаму касдитlан гьамушваъ айи имбудари диндин гьюкмарикан артухъ улхуйи.

Гьаз вуйкlан? Йиз фикриан, илим артухъ урхбахъ инсандиз, чан диндин дережа фу къайдайиъ аш, ачухъ шулу. Хъа фукlара аьгъдрурин чаз варибдикан мялумат азуз кIури гьисаб апIуру.

Ваъ, дици дар-гьа. Ухьу фикир дапlну ккундуки, диндин аьгъювалар гъадагъну ккудукlуз шлудар дар.

Имамди мистаъ вягъз апlури шулу, хъа саспидари дугъу кlурайи гафар дисурдар. Гьаз дисурдарчва? Дугъу чакан кадагъну гафар кlурайин, даш гирами Каламдиан, Пайгъамбарин суннайиан? Ав, гъи ухьуз жюрбежюр ресурсариъ илимдикан гизаф ктибтура, мялумат тувра. Гьаддихъди сабси ухьу жвув улдугуз гъитну ккундар. Гьарсаб ухьухьна рубкьурайи мялумат ухьу гирами Каламдихъди, Пайгъамьарин ﷺ суннайихъди тевну ккунду. Эгер шулдарш, думуган аьгъю агьлари, имамар-аьлимари кlурайибдихъ дикъатниинди хъебехъну ккун.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз сабвалихьна гъюз кюмек туври. Мистаъ ухьу сафди дугъужвган, гьадди ихь сабваликан улупура. Мистаъ ухьу диндин гаф-чlал апlруган, аьгъдруб аьгъю апlруган, чиб-чпихьна ужуйи янашмиш шлуган, халкьдин арайиъра мясляаьт хьибди. Гьеле мистаз дяргъюрайи ксарира ужуб терефназди фикир апlур. Хъа мистаъ чиб-чпихьан жаради, сариз тмунур гьяспикк ккадарди, имамдин гаф гъададабгъди гъахьиш, думуган ихь ляхнар ужи шулдар ва мистхьан ярхла вуйидар хъанара ярхла шул.

Гьаддиз гъачай ихь мистар ибадатниинди, мясляаьтниинди, чиб-чпихьна гьюрмат айивалиинди уткан апlурхьа.

 

Имран Гьяжимурадов

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Кьюб гъулан имам

Ахьитl ва Жвулли гъулан имамдихъди интервью   Ассаламу аьлайкум, аьзиз ватанагьлийир! Магьа нубатнаан ражари ихь имамарикан вуйи мялумат туврахьа. Гъийин ихь интервью туврайи имамдин чан хусусивалар а. Дурарикан саб - думу кьюб гъулан имам вуйивал.   Ав, му касди Аллагьу Тааьла бадали...


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...


«Ас-салатуль-Ибрагьимия»

Сабпи (дидин кьяляхъ салам адру) «ат-Тагьиятдиъ» салават урхруган, Пайгъамбарин ﷺ асгьябариина, яна тухмариина салават урхурдар.   Хъа «ат-Тагьиятдин» кьяляхъ салам тувруган, Пайгъамбарин ﷺ тухумдиинара салават урхуб суннат ву, хъасин «ассалатуль...


Вакьф фу-вуш ва дидин шартIарикан жикъиди

Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Узуз гьаму бицIи макьалайиъ вакьф фу-вуш ва, думу тамам хьпан бадали, фицдар шартIар аш, гьадрарикан ктибтуз ккундузуз. Ихь мусурман гъардшарин ва чйирин вакьфдихъди аьлакьалу гизаф суалар шулу. ИншаАллагь, гьаму макьалайиъ ухьу жикъиди дидкан хабар...


Гъудгнин жикlувал батlил дубхьнайи касди апlуз хай даршлу ляхнар

Эгер сар касдин ухьу зиихъ ктуху ляхнарикан сабкьан арайиз гъафиш, дугъан гъудгнин жикlувал батlил шулу. Гъудгнин дижикlну адру касдиз исихъ улупнайи ляхнар апlуб гунагь шула:   Гъудган апlуб. Кьур’ан урхбан сужда (Суждату Ттилават) ва шукур апlбан сужда апIуб. Кябайилан илдицуб...