Дагъустандин тарихдиъ сабпи ражари вуди

Дагъустандин тарихдиъ сабпи ражари вуди

Дагъустандин тарихдиъ сабпи ражари вуди

Дагъустандин халкь аьламатнан ва заан хъуркьувалар айиб ву. Фициб читин гьялнаъ ашра, ужувлан ляхнар заан дережайиинди кIулиз адагъуру.

Мягьячгъала шагьриъ “дюаь” урхбан серенжем

Аьхиримжи вахтари гизафдарин кIвак гъалабалугъвал кабхъна. Гизафдар читин гьялнаъ а, амма гьаци вушра Рабиуль Аввалин ваз ккебгъхъанмина мусурмнари вари йишвариъ Пайгъамбариз ﷺ бахш вуйи мажлисар тикмиш апIури, душваъ читин гьялнаъ айидариз ва гьацира ихь гьюкуматдиъ ислягьвал хьувализ дюаь апIури шулу.

Магьа Мягьячгъала шагьрин кIулин майдандиин (центральный площаддиин) Дагъустандин тарихдиъ сабпи ражари вуди Пайгъамбар ﷺ бабкан гъахьи вазлиз бахш вуди аьхю мажлис кIули гъубшну. Му мажлисназ жюрбежюр йишвариан 20 агъзурихьна инсанар уч гъахьну.

Мажлисназ дуфнайи инсанарин юкIвариъ разивал ади, дугъриданна, дурариз чпи вари читинвалар гъитну, мушваз уч духьнайибси гъабхьну.

Алимари чпин улхбариъ гъийиин йигъан инсанарин кIваъ айи читинвалариз себеб шлу вязйир гъапIну, хъа улхбарин арайиъ мавлидар, нашидар, зикрар урхури гъахьну.

Фикир тувай, сабишв’инди 20 агъзур касди меркездин кьялан майдандиин дугъужвну зикир апIувал Дагъустандин тарихдиъ гъабхьиб вуйинхъа?! Ваъ! Му ляхнихъан гьямд апIурахьа Аллагьу Тааьлайиз.

УдучIвну гъулху Ислам илмарин доктор Мугьяммад аль-Урмийи гъапну: «Аллагьу Тааьлайи ихь Пайгъамбар ﷺ читин гьялнаъ айиган, уву сабур апIин, я Мугьяммад, гъапну. Узуз вари рябкъюразуз ва йиз ихтияр дарди гьич саб ляхинра шлуб дар. Гьаддиз му гафар ихь вахтнахьнара хуз шулу. Ухьу саб читин гьялнаъ, дерднаъ айи вахтна фикир дапIну ккундуки, Аллагьу Тааьлайиз вари рябкъюра, Дугъан ихтияр дарди гьич саб ляхинра шлуб дар ва гьаддиз хусуси вуди сабур апIуз аьгъяди ккунду ва жвуван вари ляхнар Аллагьу Тааьлайиин гъитруганси духьну ккун. Эгер ухьу, Аллагьу Тааьла кIваълан гьаъну, Дугъхъанди ухьу фукIа тамам апIурача кIуруш, думу гьякь шуладар, ва дици дубхьнура ккундар»

Мажлис кIули гъабхурайи аьлим Мугьяммадрасул Саадуевди артухъдиси Пайгъамбариина ﷺ салават урхбакан ва зикир апIбакан мялумат тувну.

Варидари чиб-чпихъди зикир урхури

Кьбила Дагъустандиъ айи муфтиятдин вакил Гьюсейн Гьяжиевди уч духьнайидариз Пайгъамбарихьна ﷺ дубхьну ккуни ккуниваликан ктибтну. «Йигъар-йишвар гъягъюра. Ухьухьна заан дин хьади гъафи Расулюллагь имдар, амма думу ихь юкIвариъ гьаргандиз а. Хъа дугъахьна вуйи ккунивал артухъ апIуб гьарсариин али буржи ву. Думу кас ухьу заан къайдайиинди ккун апIури, дугъан уьмрикан аьгъю апIури ва салаватар артухъси урхури гъахьиш, ари гьадму ву дугъахьна вуйи ккунивал», - къайд гъапIну Гьюсейн Гьяжиевди.

Му мажлиснаъ, жилар-дишагьлийир сягьнайиина удучIвну, Пайгъамбари ﷺ Меккайиан Мединайиз гьижра апIругандин сцена улупган, гизафдарин уларилан нивгъар гъягъюз хъюгънийи, дурарихьан ишуб дебккуз шулдайи, фицики гьятта Пайгъамбарин ﷺ вахтна ухьу яшамиш шлугансиб гьял гъабхьнийи.

Мажлиснан аьхириъ варидари сатIиди зикир урхуз хъюгъган, дугъриданна, вари уч духьнайидари Аллагь ﷻ кIваин апIурайиб аьгъю гъабхьну. Варидари сатIиди: жиларира, дишагьлийирира, кьабидарира, бицIидарира - «Ла илагьа иллаЛлагь» кIури, кьялан майдандиин урхуз хъюгъган, юкIв гизаф шад шуйи ва ихь гележег ужуб шул ва хъанара акуб шул кIури, умуд кивуз рягьят гъабхьну.

Гъит Аллагьу Тааьлайи му мажлис кьабул апIри, мушваъ аьгъзрариинди гъурху салаватар, дюъйир, зикрар кьабул апIри ва гьарсарин гунгьарин аьфв апIри. Му дюньяйиъ ислягьвал ибшри.

Мажлиснан аьхириъ варидари сатIиди ихь жилиин ислягьвал ккун апIури дюаь гъапIну.

Ансар Рамазанов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Цlийи йисаъ учlвнахьа!

Ассаламу аьайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Магьа гьижрайиинди 1448-пи йис улубкьна. Мугьяррамдин ваз цlийи йисандин сабпи ваз ву. Му вазлин дахилнаъ гирами Аьшурайин йигъра а. Мусурман касдиз му ваз лап заануб ву.   Гьарсар касди чан ккудубшу йисандин натижйир адагъну ккунду, ва думу йисан...


Бицlидарин шадвалин йигъар

Ассаламу алейкум, аьзиз ватанагьлийир! Аьхиримжи йисари бицlидарин тятlиларин вахтна Дагъустандин тамам вари шагьрар-гъулариъ бицlидар диндихъди таниш апlру дарсар гъягъюри шулу.   Гьар йисан бицlидарин натижйириз лигруган, юкlв шад шулу. Улихь вахтари мицдар мумкинвалар адайи, думуган,...


Гирами Кьур’андиан вуйи насигьятар

Гирами Кьур’ан инсаниятдин аьхиризкьан варидариз насигьят вуди дебккнайиб ву. Аллагьу Тааьлайин душваъ дупнайи гафарихъди гъягъюри гъахьиш, инсандиз му жилиинра, аьхиратдиъра аьхю ужувлар шул. Магьа ичв фикриз гирами Кьур’андин «Гьюжурат» сурайиан вуйи насигьятар туврача....


Жаназа гъудган шли дапlну ккуниб ву?

Жаназа гъудган мусурмнарин жямяаьтдиин али фарз ву (фарз аль-кифая). Гьаддиз, эгер жямяаьтдин арайиан сар касдикьан жаназа-гъудган алапlиш, имбударилан фарз алдабхъура ва дурариз гунагьра шулдар. Хъа сарикьан думу ляхин дарапlиш, вари жямяаьт гунагьнаъ шулу.   Жаназа-гъудган сар касди апlуб...


Лукьман пайгъамбрин насигьят

Гьямд ибшри сар Аллагьдиз ﷻ ухьу мусурмнарди халкь апIувализ! Гьюрматлу мусурман гъардшар ва чйир, ухькан гизафдариз ухьу фу бадали халкь дапIнаш кIваълан дубшна. Амма му ухьу асас фикир тувну ккуни ляхнарикан ву. Ихь ватанагьлийириз думу ляхникан кIваин апIбан бадали, Аллагьдин ﷻ амриинди, Лукьман...