Пайгъамбар бабкан гъахьи ваз
Пайгъамбар бабкан гъахьи ваз
Гьюрматлу ватанагьлийир! Магьа Пайгъамбар ﷻ бабкан гъахьи гирами Рабиуль Авваль ваз улубкьна. Гьаддиз ихь газат урхурайидариз ккуни Мугьяммад пайгъамбарин уьмрикан ва му вазликан жикъиди мялумат тувдихьа.
Аллагьу Тааьлайиз Чан лукIар, абйир-бабариз чпин веледартIан, ижмиди ккунду. Гьаддиз Аллагьу Тааьлайи ухьуз йисандин муддатнаъ гирами вазар ва йигъар-йишвар тувна, гьадму гирами вахтна ухьу хъанара артухъди Чахьна багахь хьуз чалишмиш хьпан бадали.
Рабиуль Аввалин вазра Аллагьу Тааьлайи думу вазлиъ Пайгъамбар ﷻ бабкан хьуб`инди заан дапIна.
Рабиуль Авваль вари мусурмнар аьхю аьшкьниинди ккилигурайи ваз ву. Гьаз гъапиш, думу вазли Аллагьу Тааьлайи му жилиина Чав халкь гъапIу махлукьатарикан варитIан заанди дерккнайи, Чаз варитIан ккуни ва вари аьлам гьадму кас бадали халкь гъапIу Мугьяммад пайгъамбар бабкан гъахьи ваз ву. Йиз фикриан, му вазлин фазилатнакан, Мугьяммад пайгъамбарин заан дережайикан хабар адрудар мусурмнарин арайиъ гьичра адаршул. Мусурман дару ксаризра кмиди гизафдариз му касдин уьмрикан лап ужуди аьгъя. Аллагьу Тааьлайи гирами Кьур’андиъра, Мугьяммад пайгъамбар бадали вари аьлам халкь гъапIунза, кIура. Аллагьу Тааьлайин му гафарикан ухьу гьарсари фикир дапIну ккунду. Яни ухьу вари гьаму кас бадали халкь дапIнайидар вухьун. Гьаци вуйиган, гьаму макьалайиъ жикъиди Мугьяммад пайгъамбарикан ктибтидихьа.
Мугьяммад пайгъамбар бабкан хьувал
Мугьяммад Пайгъамбар ﷺ филин йисан Раби-уль-авваль вазлин 12-диъ, итни йигъан Мекка шагьриъ, кьурайшитарин тухмиан вуйи Гьяшимдин хизандиъ бабкан гъахьну. Дугъан адашдиз Аьбдуллагь кIуйи, дадайизра – Аминат.
Думуган Аьравияйиъ айи аьдатариз асас духьну, кьюд йис хьайизкьан вуйи вахтна Саад кIуру тухмарикан вуйи Гьялимат кIуру хпири дугъаз чан мухрилан никк туври гъахьнийи.
Пайгъамбарин ﷺ адаш къанна хьуд йисаъ ади, дугъан хпирик кьюб вазлин бицIир кайи вахтна, кечмиш шулу, хъа дадара йикIруган, балин йирхьуд йис вуйи. Думу йикIбалан кьяляхъ кьюд йисан Мугьяммад ﷺ чан аба Аьбдул-МутIалибдихь яшамиш шули гъахьну. Хутлин миржид йис гъабхьиган, абара кечмиш шулу. Хъасин думу чан ими АбутIалибди чахьна гъадагъуру.
Ляхниин юкIв алди аьхю шулайи Мугьяммад ﷺ мекканлуйирин чарвйирихъ гъушну. Лап ухди, бицIигандин вахтналан ккебгъну, думу камаллу, гьякь’вал ккуни, ихтибарвализ лайикьлу, хъугъ`вал кIулиз адабгъру, чан гаф тасдикь апIру, эдеблу, намуслу, гьич саб жюрейинра гъалатIар дарапIру, фикирлу бай вуди гъахьну. 25 йис яш гъабхьиган, Мугьяммадди ﷺ, ачIни хпир Хадижатдин теклифниинди, думу адлу дишагьли чаз уьмрин юлдашди гъадагъуру. Адлу ксариз гизафдариз Хадижат чпиз хпирди гъадагъуз ккундийи, амма дугъу дурариз разивал туври гъахьундайи, хъа Мугьяммад ﷺ чан ватанагьлийирин арайиъ намуслу, лайикьлу кас вуди адлу духьнайи, дугъу гьич саб вахтнара кучIал апIурдайи.
Пайгъамбарихьна Жабраил гъювал
Сабпи ражну Мугьяммаддин ﷺ аьяндарвалин ляхин, дугъан 40 йис дубхьнайиган, ашкар гъабхьнийи. Аьрш-курсдин гъурулушдикан, дюн`яйин, яшайишдин ва йикIувалин сирарикан ялгъузвалиъ фикрар апIуз кIури, думу «Гьираъ» кIуру дюрхъяз нубатнан ражну дуфнайиган, саб дупну дугъахьна Жабраил малаик дуфну, дугъаз буйругъ апIуру: «Икьра!» («Урх!»). Мугьяммадди ﷺ жаваб тувру: «Узуз урхуз аьгъдарзуз». Дугъаз, дугъриданна, урхуз аьгъяди гъабхьундар. Малаикди чан буйругъ текрар апIуру, ва дугъу цIийикIултIан хъана гьациб жаваб тувру. Шубубпи ражну Жабраили кIуру: «Урх, Первердигарин ччвурнахъан…» Мугьяммадди ﷺ гьадму гафар текрар апIуру, ва дугъаз дурар чан кIвак гъидикIганси шулу. Жабраил малаикди Мугьяммаддиз, уву пайгъамбар вува, Аллагьди Гьаънайир вува, кIури хабар туву. Гьаддихъанмина Аллагьу Тааьлайихьан Жабраил малаикдиланмина Мугьяммад Пайгъамбарихьна ﷺ Кьур’ан рубкьуз хъюгъювал субут гъабхьи. Думу ляхин 23 йисандин арайиъ давам гъабхьнийи. Дюн’яйин аьгьвалатариз тялукь вуди, тарихнан лазим гъабхьи дюшюшариъ ихь пайгъамбариланмина инсаниятдиз Кьур’ан паяриинди ачмиш шули гъабхьну.
Мугьяммад Пайгъамбари гизаф вахтарин муддатнаъ, аьгь апIуз ва ккюгъюз даршлу читин шартIариъ Ислам тарабгъуз, дидин ад за апIуз хъюгъну. Кьурайшитар Пайгъамбариз ﷺ къаршуди удучIвури гъахьну, фицики дурариз чпин гъурулушдин аьдатар чIур апIувализ диндикан хатIа айиб аьгъю гъабхьнийи. Дурари Мугьяммад ﷺ ва сарпи мусурмнар инжиг апIури, дугъан ччвур исккан апIури, дурарихъди гъярхьри гъахьну. Дугълан футнийир апIури, думу шаир ву, фалабахан ва аьмалдар ву, жинарихъди аьлакьа айир ву, кIури, гъахьну. Кяфирари чпиз айи вари кьувватар ва мумкинвалар дугъу тарабгъуз хъюгънайи диндиз къаршуди гъягъбаз жалб апIуйи. Дугъ’ин аьлхъюри, бицIидар, фикирсузар ва дишагьлийир алаури, дугъ`ина гъванар-кΙикΙлар гатIахьури, думу йикIуз кьаст ади чарйир агури гъахьну. Мугьяммадди ﷺ ва дугъан терефкрари Аллагь ﷻ ва Дугъан дин бадали варибдикк ккюгъри, вари аьгь апIури гъахьнийи.
Дугъан аьяндарвалин ляхнар ашкар гъахьихъанмина йицIисад йисна гьацI гъабхьиган, Аллагьу Тааьлайи думу Завариз гъахуру. Сифте Аллагьди ﷻ думу йишвандин вахтна Меккайиан Иерусалимдиз, Байтул Мукьаддасдин мистаз гъахуру, хъасин завариз адауру. Душв’ин дугъаз гизаф кьадар аьламатар улупуру: дугъаз чпин нягьякь ляхнариз ва чпи деету гъалатIариз лигну жаза гъадабгъурайидар гъяркъну; думу имбуну пайгъамбрарихъди гюрюшмиш гъахьну; дугъаз Аллагьдин ﷻ гизаф кьадар Чан сирар ашкар гъапIну - дурарикан дугъу сарун гьич саризра гъапундар. Думу Аллагьди ﷻ гьич саркьан ададау завун аьршдиз адаъну, ва гьаддиинди Аллагьди ﷻ дугъаз саризкьан дарапIу асас гьюрмат гъапIну.
Медина шагьриз гьижра апIуб
Аллагьу Тааьлайин амриинди ва ихтиярниинди сифтейин мусурмнарихъди Мугьяммад Пайгъамбар ﷺ Меккайиан Ясрибдиз кюч шулу. Хъасин думу Ясриб шагьриз Пайгъамбарин ﷺ шагьур - Медина кIуру ччвур тувнийи. Мугьяммад Пайгъамбар садпи мусурмнарихъди Меккайиан Мединайиз гьижра гъапIхъанмина ккебгъну, мусурмнари чпин тарихдин йисар гьисабназ гъадагъуз хъюгънийи.
Садпи мусурмнаринна кяфирарин арайиъ гизаф кьадар дявйир ва кчIихбар шули гъахьнийи. Ислам яваш-явашди Аьравияйин полуостровдиин тарабгъуз хъюбгъру. Пайгъамбари ﷺ инсанариз Ислам дин улупури, дидин вазифйирикан ва мажбурнамйирикан ктибтури, гъадагъа дапIнайи терефарикан улхури гъахьнийи; дугъу дюн`яйизра, Аьхиратдизра хайирлу ляхнарикан ктибтури ва Аьхират бадали хайирлу рякъяр ашкар апIури гъахьнийи, инсанариз гизаф кьадар аьламатар-мюъжизатар улупуйи. Ужуб аннамиш`вал айи инсанарин кьадар, гъаври ахъну Пайгъамбарин ﷺ рякъюз гъюри, гъюблан-гъюбаз артухъ шули гъабхьну. Гьамци Гьижрайин кьяляхъ йицIуд йислан Мугьяммад Пайгъамбари ﷺ тарабгъу дин Аьравияйин вари полуостровдиин варитIан асасуб ва вартIан яркьуди дарабгънайиб гъабхьну.
Инсанарин арайиъ Ислам дин бегьемди тарабгъбан кьяляхъ, гьижрайин йицIудпи йисан, раби-уль-аввалин вазлин 12-пи йигъан Мугьяммад Пайгъамбар ﷺ, 63 йисандин яшнаъ ади, кечмиш шулу. Мединайиъ кечмиш гъахьир, думу гьадушваъ, чан хпир Аьйшатдин хулаъ, гьамус Пайгъамбарин ﷺ ччвур али мистан багахь накьвдик кивру. Пайгъамбарин ﷺ мист швнуб-саб ражари яркьу гъапIнийи, гьаддиз дугъан накьв гьамус мистан гьацIкьялаъ дубхьна.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз ихь пайгъамбарихьан вуйи аьгъювалар йигълан-йигъаз артухъ апIуз амур апIри!
