Фикрин цlирар

Фикрин цlирар

Инсандин кlван цlюмгълар кайи китабдиз

Хашварин чюлиъ йисирвал рябкъидар.

Уьмуми фикрар

1. Гизаф улхрурин кlул иццру шул, гизаф лихрурин жанра бизар шул, амма аннамиш апlру кас мярифатнахьна рукьур.
2. Писвал айиб дар уж’вал адру йишваъ, уж’валра айиб дар писвал адру йишваъ. Аку шейъ айиб дар мучlушин адру йишваъ, мучlу шейъра айиб дар аку дару йишваъ. Мурар, чиб-чпихь ттевиган, ачухъ шула.
3. Инсандин уьмур сяаьт ву, маятник сабуну терефназди фици гъябгъюраш, гьатмуну терефназра гьаци гъябгъюру, шадвална дерд маятникарин гъвалариин дийигъна.
4. Инсанди чан уьмур чаз ккунибси яратмиш апlурайиб дар, думу Аллагьдин ﷻ кьудратнаъ яратмиш дапlну, инсандиз бахш апlурайиб ву.
5. Дюн’я инсаниятдин гизаф аьламатнан баб ву, инсан фукьан чан хаб’ина за гъапlиш, гьадмукьан иццру апIруси жиларикра йивуру.
6. Вахтарин егинвал саб вушра, ужудар йигъар зирекди, гъагъи йигъарсана кагьалди улдучlвуру.
7. Уьмур текрар айиб дар, думу дишагьлийи чаз ккунибси дирибшну, ккуни чешнейиинди дубхну гъядабтlру гьалав дар. Думу, саб легьзайиъ нивкlси дябкъну, инсан русвагь дапlну гьебгру цlайлапан ву.
8. Масу гьадму шейъ тувки, герек гъабхьиган, гъадабгъуз шлуб.
9. Кьимат иливну тувуз ва кьяляхъ гъадабгъуз даршлу шейар: 1) намус, 2) абинна бабан гьялалвал, 3) ватандин сир, 4) жвув’ина вуйи ихтибар, 5) хпирин тlалакь, 6) дуствалин йикьрар.
10. Жвуваз адарди тувуз шлуб аькьюл-насигьят ву, жвуваз ади абцlуз даршлуб нефс ву.
11. Улариз рябкъюри, хлиз дяргъюри, ниъ зигури, дадмиш апlуз даршули, ужувлахъ тамарзуди гъузайиз жвув аьвамди, карди  ва курди шуб ужи ву.
12. Тахсир бицlиб вуди гьисаб мапlан, думу аьхюбдин эвел ву.
13. Аькьюл дарзачи ву, фикир дарзачийин ихтиярнаъ айи рубна мурсул ву.
14. Ниъ дяргъруриз итирра, шидра саб ву.
15. Бахилвал адруб саб аькьюлтlан адар. Инсандиз чан аькьюлтlанна марцци, багьалу шейъ жилариин бихъуз мумкин дар.

Инсандин гъиллигъарикан

16. Гъазниъ фу убхьураш, гьаддин ниъра хьибди.
17. Лик ккутlубччвру касдиз гьяса лазим вуш, мелз ккутlубччвру касдиз чалма лазим ву.
18. Ургрукьан вари шей`ари акв тутрувур, чаз туврайи насигьятназ гъилигу хасият хътрури хъпехъурайирин кlваз тясирра дарапlур.
19. Саб шейъ абгайиз фукьан вахт лазим шулуш, ккядябхъяйизра гьадмукьан вахт лазим шулу. Амма намерд касдин читин бюгьтандиз илцифру вахт варж йисаъра удрубшур.
20. Жвуван аькьвли чаз ккунибси ккабалгу гъиллигънак нукьсанра дярябкъюр.

Инсанарин аьлакьйирикан

21. Бисуз ккуниган, пеълиз «дюдю» апlур.
22. Ужур махьан, дугърир йихь.
23. Душман ахъиш пис даргагьнаъ, мууржан,

Намердвалин бюгьтан гъюр яв кlул’ина

Кьисас уву гъадабгъуз ккаш, гучl мапlан,

Гьязур йихь, йип, хъасин гьудучlв улихьна.

24. Душман, саб терефнаан, увуз хайирлу ву, дугъу уву уягъди дерккру.
25. Инсан гужниинди мютlюгъ мапlан, аькьюллувалиинди ихтибарлу апlин.
26. Аькьюллу кейвани, хулаъ чlюрхяр гъахьиган, мургул масу гъадабгъуз базариз ккажаргъурдар, дугъан хулаъ швнуб-саб мургул гьязурди шулу.
27. Ихтиятди эвленмиш йихь, архаинди яшамишра хьидива.

Дустваликан

28. Дустар дисбиин ваъ, уьрхбиин эллешмиш йихь.
29. Дуст увухъди дюзди гъюрур хайирлу ву, хъа уву дацlаркнаш, дюз алауз удукьрур хъанара гизаф хайирлу ву.
30. Шадвална пашманвал жара апlуз шлудар дар, анжагъ яв шадвализ шерик вуйири, увхьан пашманвалра гъадабгъиди.
31. Дуствал палдум дар, гъюнарихъ хъипрайи,

Мани вахтна игьтияжнаъ гъудрубзру.

Дуствал – мургул ву, кьалар уч духьнайи,

Кьадар-кьисмат, сир-масляаьт гьял апlру.

Заки Дашдемировдин «Имтигьян» китабдиан