ЦIийи имам ва цIийи мист

ЦIийи имам ва цIийи мист

Жулжагъ гъул Табасаран райондин утканди ккатIарццнайи гъуларикан саб ву. Му гъул дин жигьатнаанра ужуб къайдайиъ айи, аьхюрин гафназ кьимат туврайи, жямяаьтра чибчпихьна гьюрмат ади яшамиш шулайи гъуларикан саб ву.

Му гъулаъ гизаф йисари имамвалин вазифйир Сулейман Рамазановди кIули гъахури гъахьну. Хъа чаан муганазси удудубкьрайиб аьгъю гъабхьиган, дугъу жямяаьтдин улихь цIийи имам ктагъбан месэла дивну. Магьа гьаму йисан мартдин эвелиъ Жулжагъ гъулан имамди Руслан Асланов ктагъну. ЦIийи имамдихъди вуйи сюгьбат ичв фикриз туврача.

- Руслан Керимович, сабпи нубатнаан газат урхурайидар увухъди таниш апIидихьа.

- Узу 1970-пи йисан майдин 11- пи йигъан Табасаран райондин Жулжагъ гъулаъ бабкан гъахьунзу. Гизаф вахт вуйиз му гъулаъ имамдин заместителин вазифйир кIули гъахьури ва гьацира жямяаьтдин имбу жвувхьан шлу ляхнар тамам апIури. Сулейман имийи ич гъулаъ жямяаьтдин арайиъ гизаф йисари хайирлувалин ляхин кIули гъубхну. Магьа гьамус му ляхнар йиз гъюнариин илирчна. Жямяаьтдин гаф саб дубхьну, имамвалин вазифйир гъахуз узуз табшурмиш дапIна. Аллагьу Тааьлайин амриинди му жавабдар ляхин заан дережа ади гъахуз чалишмиш хьидихьа.

- Уву имам гъахьиси цIийи мистра ккебгъунчва. Мистканра мялумат тувуб ккун апIурача.

- Мистан месэлайикан улхури сакьюдар йисар вуйич. Машквран гъудгнариъ, ясана вари жигьилар гъулаъ айи, вахтна мист тамамди абцIуйи, ва думу яркьу апIбан, ясана цIийиди мист тикмиш апIбан суал дугъубжвнийи. Вари гъуландарин разивалиинди цIийи мист ккебгъбанди гъахьунча. Магьа гьаму айи мистан кьяляхъ уткан мист за апIурача. Гьамци 26-пи мартди цIийи мист тикмиш апIуз хъюгъюнча. Мистан кьяляхъ хъайи жил йизуб вуйи, гьадму жилра узхьан жямяаьтдиз, мистаз апIуз шлу гьюрматра дапIну, думу вари жил мистаз тувунза.

- Мист апIувал заан савабар тувру ляхнарикан ву. Жямяаьтдин му ляхниъ иштирак хьувал фу къайдайиъ а?

- Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз, жямяаьт аьхю аьшкьниинди му ляхниъ иштирак шула. Устйир лихура ва жямяаьтдира чпиан удукьруси му ляхниз кюмек тувра. Дакьатарикан кIуруш, жямяаьтдира аьхю кьувват тувну ва жюрбежюр йишварианра кюмек гъафну. Магьа гъийин йигъаз гьаму бицIи вахтна цалар бегьемди ккудукIунча. Аллагьу Тааьлайин амриинди имбу ляхнарра гьамци кIулиз удучIвур кIури, умуд кайиз. Гъулан администрацияйин кIулиъ айидаризра чухсагъул пуз ккундузуз, дурарира гизаф кюмек апIура.

- Имамвалин вазифа Аллагьу Тааьлайин улихь аьхю жавабдарвал айиб ву. Магьа уву цIийиди имамди дугъужвнава. Му ляхин фици рябкъюравуз?

- Ав, Аллагьу Тааьлайинра, жямяаьтдинра улихь жавабдар ляхин ву. Имамвал саб мистан ляхнариинди ккудубкIурадар, чIатан ляхнарра ва жямяаьтдин фу ляхин гъабхьишра, улихь духьну ккуниб ву. Гьаддиз магьа саб кьадар вахт вуйич гъулаз имамдин кюмекчиди диндин аьгъювалар айи бай хъади дуфну. Дугъу бицIидариз, гъуландариз ва гъунши гъуларианра гъафидариз гъудган гъалатIар ктарди тамам апIуз улупура, гирами Калам дюзди урхуз улупура. Имбу ляхнарикан кIуруш, гьадрарра ич жямяаьтдин арайиъ саб гаф ади, ихь диндиъ кIурайиганси апIуз чалишмиш шулача.

- БицIидариз тербия тувбан гьякьнаан гизаф улхувалар, гафарчIалар шула ва гьарурин чан фикир ву. Му суалнан гьякьнаан фициб фикир апIурава?

- ВаритIан асас фикир бицIидариз тувну ккунду. Закурин йигъ гьадрарихъди аьлакьалубра ву. Эгер гъи ухьу дурариз мистаъ, школайиъ, гьяятдиъ ужуб тербия туврадарш, закурин йигъра гьадрариз ухшар айиб шул. Гьаддиз магьа учу ихь гирами Пайгъамбарин вазлиъ бицIидарин арайиъ, Пайгъамбарин уьмрикан вуйи суалар гьязур дапIну, конкурс гъапIунча. Думу конкурсдиъ гизаф бицIидар иштирак гъахьну ва фукьан чпиз аьгъювалар гъадагъну. Гьаму мистаз гъюру бицIидаризра, саб дарсналан гъайри, дурариз насигьятнан гафра кIура, яни аба-бабахьна, мялимарихьна гьюрмат ади дубхьну ккуниваликан.

- Ихь газат урхурайидариз яв терефнаан фициб насигьятнан гаф пуз шулвухьан

- Гьюрматлу ватанагьлийир! Улихь вахтариси дарди, гьамус ухьуз диндин вари рякъяр ачухъди ву. Гъи магьа, гьямд ибшри Аллагьдиз , цIийи мистарра апIурахьа. Хъа ихь аьхю абйирихьан мицдар ляхнарикан фикиркьан апIуз шулдайи. Гъудганкьан апIуз шулдайи. Гьаддиз Аллагьу Тааьлайи тувнайи ниъматариз гьямд дапIну, шлубкьан артухъ ужувлан ляхнариъ, диндин ляхнариъ ва тикмиш апIурайи мистарин ляхнариъ иштирак духьну ккунду. Гьарсари уж`вал анжагъ чаз апIурайиб ву. Аллагьу Тааьлайин ухьу апIру ужувлан ляхнариъ мюгьтаж’вал адар, хъа ихь Дугъан разивалиъ зурба мюгьтаж’вал айихь. Гьаддиз варидарикан ккун апIураза, гъачай шлубкьан артухъ ужувлан, мянфяаьтнан ляхнар апIурхьа, чиб-чпиз гьюрмат ади шулхьа, ва гъит ихь гележегра акуб, ягъурлуб ва Аллагьу Тааьла рази шлуб ибшри!

- Амин! Чухсагъул Руслан халу увузра. Гъит уву ккебгънайи ляхниъ Аллагьу Тааьла кюмек ишривуз. Увузра ва яв жямяаьтдизра анжагъ ужувлар, бахтар ва ичв арайиъ сабвал ккун апIурача. Хъа цIийи апIурайи мистаз кюмек апIуз ккуни ватанагьлийириз магьа Жулжагъ гъулан имам Руслан халуйин номер гъибтрача: 89640141130

ИЛЬЯС АЬБДУЛЛАЕВ

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Закат уль-фитIр (ушварин сэъ)

Рамазандин вазли ушварин кьяляхъ тувру закат аьлимари инсандин жандилан вуйи закат ву, кIура. Ухьу зиихъ гъапиганси, «закат» кIуру гафнан мяна «марцц апIувал» ву.   Фици закатди ариш-веришдилан эйсийин даруб гъядябгъюри, думу марцц апIуруш, ари гьаци ушварин кьяляхъра закатди инсандин беден марцц...


Гъудгнин жикlувал батlил дубхьнайи касди апlуз хай даршлу ляхнар

Эгер сар касдин ухьу зиихъ ктуху ляхнарикан сабкьан арайиз гъафиш, дугъан гъудгнин жикlувал батlил шулу. Гъудгнин дижикlну адру касдиз исихъ улупнайи ляхнар апlуб гунагь шула:   Гъудган апlуб. Кьур’ан урхбан сужда (Суждату Ттилават) ва шукур апlбан сужда апIуб. Кябайилан илдицуб...


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...


Бисми дапIну, абин кIулихъ ясин урх

Гьюрматлу ватандашар, гьаму шиърар Табасаран райондин ТинитI гъулан вакил Зейнудин Фятягьовди гъидикIдар ву. Шиърарин цIарариъ улихьдин чIалнан девлет ва багьалувал, инсандин ислам диндихьна вуйи рафтар улупура.   Фятягьов Зейнудин Аьбдулфятягьович 1930-пи йисан 30-пи майди Табасаран...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...