Бер кирпеч һәм тукыма кисәге өчен хисап

Бервакыт Муса галәйһиссәләм Аллаһка дога кылып: “Әй Раббым, миңа Үзеңнең бер дустыңны күрсәт”, - дип мөрәҗәгать иткән. Аллаһ Тәгалә Муса галәйһиссәләмгә вәхи иңдергән: “Фәлән тауга мен. Ул тауда мәгәрә бар. Шул мәгәрәдә син Минем дустымны күрерсең”. Муса галәйһиссәләм бу урынга таба юнәлгән һәм анда үлгән кешене күреп алган. Аның башы астында мендәр урынына кулланылган таш һәм гаурәтен бары тик тукыма кисәкләре генә томалаган иде. Бу кешенең башка бернәрсәсе дә юк иде. Муса галәйһиссәләм әйтте: “Әй Раббым, мин Синнән дустыңны күрсәтүне сорадым. Ә син миңа бу кешене күрсәттең”. Аллаһ вәхи кылып Мусага җавап бирде: “Әй Муса, ул Минем дустым. Үземнең олуглыгым белән ант итәм, Мин аңардан бу ташны һәм тукыманы каян алуы хакында сорамастан элгәре, аны җәннәткә кертмәм”.

Нәсихәт

Бер генә мөселман да үзенең дин кардәшен түбәнсетергә тиеш түгел. Пәйгамбәребез галәйһиссәләм әйтте: “Кардәшенә карата нәфрәтле мөгамәләдә булу кеше өчен яман сыйфат булып тора” (Мөслим җыентыгыннан) Безнең һәрберебез нинди халәттә булуыбыз билгесез. Аллаһның Илчесе галәйһиссәләм әйтте: “Йөнтәс сакаллы, тузанланып беткән чәчле кешеләр бар, Аллаһ аларның догаларын шунда ук кабул итә”. (Мөслим җыентыгыннан) Аллаһ Үзенең дуслары итеп билгеләгән кешеләрнең халәте шундый, алар бу дөньядан тулысынча ваз кичкәннәр. Бу дөнья малына батып рәхәтлектә яшәгән кешеләрнең халәте ничек булыр соң? Кыямәт көнендә һәрбер кеше дөньяда тоткан барча мөлкәте өчен җавап бирер. Коръән Кәримдә әйтелгән: “Шул көндә сез игелекләр турында соралырсыз” (әл-Тәкәсүр, 8)

Бер хәдис

Кыямәт көнендә кеше дүрт әйбер турында соралмыйча торып, урыныннан да кузгала алмас:

- Үзенең тормышы хакында;

- Булган гыйлеме хакында. Ул гыйлеме белән нишләгән, берәрсен өйрәткәнме, юкмы һәм шул гыйлемнәренә нигезләнеп яшәгәнме, юкмы?

Коръән Кәримдә әйтелгән: “Аллаһ китап әһелләреннән гаһед алды, китаптагы Аллаһ хөкемнәрен кешеләргә ирештерерсез һәм бер хөкемне дә яшермәссез, дип” (Әәли Гыймран, 187) Ягъни кешедән бу аятькә таянып гамәл кылганмы, юкмы, дип сорау алыныр.

- Ул ия булган күчемсез мөлкәт. Каян алган һәм нәрсәгә сарыф иткән.

- Бәдәне турында, нәрсә һәм кайда нишләгән”.

Исмәгыйл Хаккый Бурсавиның

“Рухул-бәйән” китабыннан