Шәмаил гореф-гадәтләрне чагылдыручы күренеш

Шәмаил гореф-гадәтләрне чагылдыручы күренеш

Шәмаил гореф-гадәтләрне чагылдыручы күренеш

“Шамаил” термины “сыйфатлы, дәрҗәле” дигән мәгънәне аңлата. Ә Иранда ул, фарсычадан “изге сурәт, портрет” кебек мәгънәләрне белдереп, сәнгатьнең бер төрен атаучы термин буларак та очрый.

 

Шамаилне декоратив сәнгать төре, дип әйтергә дә була. Аның нигезендә каллиграфия ята.

Тарихтан мәгълүм булганча, XIX гасыр башы һәм XX гасыр ахырында кулдан язылган, ясалган шәмаилләрнең басма нөсхәсе күпләп нәшер ителә. Бу эш белән Казанда берничә типография шөгыльләнә. Шәмаилләрне бастыруны тикшерүче цензор, танылган тел белгече Николай Катанов сүзләренчә: “...аларны Казанда һәр ел саен 10 000нән алып 48 000 данәгә кадәр бастыралар”.

Татарларда шамаилләр ике төрдә: басма һәм пыялага фольга белән ясау рәвешендә киң таралыш ала.

Шамаил ясаучы кеше гарәп хәрефләрен язу кагыйдәләрен белергә, сабыр булырга тиеш. Шулай ук яхшы язу әсбаплары булу, төгәл язу, кулның эшкә, язуга ияләнгән булуы да шарт.

Шәмаилләр өлкәсендә эшләүче галим, әлеге теманы яктырткан берничә китап авторы һәм талантлы рәссамнарыбызның берсе - Рөстәм Шәмсутов.

Тылсымлы язу остасы- Нәҗип Нәккаш. Тукай шигырьләрен файдаланып эшләгән шамаил цикллары өчен 2016 нчы елда Нәҗип Нәккашка Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе бирелә.

Татарлар шамаилләргә беркайчан да табынмаганнар. Алар Аллаһ Тәгаләнең барлыгын искә төшереп торган. Борынгы бабалардан калган гадәт буларак, Коръәннән китерелгән сүзләргә хөрмәт, олылау белән карау чагылган.

2026-03-01 (Шәүвәл 1447 ел.) №3.


Ислам – сәламәт яшәү чыганагы

(Ата-аналар һәм яшүсмерләр белән әңгәмә)   Хәзерге заман гаҗәеп катлаулы, өстәвенә әле бик каршылыклы да. Урлашу, кеше үтерү, көчләүләр, эчкечеләр, наркоманнар саны арта бара. Иң хафага салганы – рухи һәм физик сәламәтлекнең кими баруы; бу, барыннан да элек, балалар, үсмерләр...


Мөслимәләр өчен Рамазанга рухи һәм физик яктан әзерләнүгә багышланган очрашу узды

Нәзарәтнең ”Зәкят” хәйрия фондында мөслимәләр өчен Рамазанга рухи һәм физик яктан әзерләнүгә багышланган очрашу узды. Очрашуда фонд карамагындагылар гына түгел, ә барлык теләүче хатын-кызлар – 20 дән артык кеше катнашты. Кунаклар алдында «Мөхәммәдия» мәдрәсәсе...


«Аллаһ» сүзенең кешегә тәэсире

Пәйгамбәребез галәй-һиссәлам әйткән: «Аллаһның туксан тугыз исеме бар. Кем дә кем аларны саный һәм алар белән Аллаһы Тәгаләне зикер итә, аның алдында җәннәт ишекләре ачылыр».   Кайбер галимнәр әйтүенчә, алар туксан тугыз белән генә чикләнмиләр. Аллаһның исемнәре туксан тугыздан...


СОРАУ-ҖАВАП

Намаз вакытында, онытылып китеп, тәшәххүд урынына “әл-Фатиха” сүрәсен укысаң, ни була? Әгәр сез ялгышып тәшәххүд урынына “әл-Фатиха” сүрәсен укыгансыз икән, сезгә намаз ахырында сәҗдә сәхү кылырга кирәк. Чөнки сез хаталанып ваҗибны (“тәшәххүд” укуны)...


Фитыр сәдакасы

Хәлле кешегә Рамазан аеннан соң, Ураза гаете көнендә үзе һәм сабый балалары өчен фитыр сәдакасын бирү – вәҗиб, ягъни үтәлергә тиешле гамәл. «Пәйгамбәребез галәйһис-сәлам фитыр сәдакасын кешеләр бәйрәм намазына басканчы таратырга кушкан» (әл-Бохари).   Фитыр сәдакасы күләме...