Исламраву цалчинми

Исламраву цалчинми

Исламраву цалчинми

Жухьва цIуххирча цалчин космосравун левхсса инсан цури куну, жува мугьлат бакъа Гагарин куну жаваб дулару. Амма цалчин «Бисмиллагь» щил чивчуссарив чIявуминнан къакIулли.

 

Гьарзад кIулну ччисса мюрщи оьрчIал нитти-буттахьхьун мукунсса суал булурча, миннахь жува цир учинтIисса, нач къахьунссарив? Исламраву личIи-личIисса кIанттурдай цалчинми ца бивкIссарив кIул хьун ччарча, вай жавабру дакIний дитияра:

Цалчин «Бисмиллагь» чивчума – Сулайман Идавс.

Цалчин Зам-зам щин хIарчIма – Исмяил Идавс.

Цалчин суннат (хитан) бувсса адимина – Ибрагьим Идавс.

Цалчин Кьиямасса кьини янна лаххантIима – Ибрагьим Идавс.

Цалчин Кьиямасса кьини Аллагьнал ﷻ  цайн оьвчинтIима – Адам Идавс.

Цалчин Сафа ва Марва бакIурдал дянив Саъю бувмур – Гьажар, Исмяил Идавсил нину.

Цалчин Кьиямасса Кьини изан увантIима – МухIаммад Идавс ﷺ.

Цалчинма Исламрал халиф – Абу Бакр Сиддикь.

Цалчин гьижралул календарь ишла бувма – Оьмар бин Аль-ХатIтIаб.

Цалчин халифнал къуллугъ кьабивтма – ХIасан бин Аьли.

Цалчин МухIаммад Идавсин ﷺ ккукку буллусса хъамитайпа – Сувайба.

Цалчин Исламраву шагьид хьусса адимина – Ясир.

Цалчин Исламраву шагьид хьусса хъамитайпа – Сумайя бинт ХаятI.

Цалчин МухIаммад Идавсил ﷺ хIадис чивчума – Аьбдуллагь бин Аьмр бин Аьс.

Цалчин Аллагьнал ﷻ  ххуллий талатавриву чIатIаракI риртма – Саъд ибн Абу Вакьас.

Цалчин Исламраву азан бувккума – Билал бин РабахI.

Цалчин Идавсищал ﷺ архIал чак бувма – Аьли бин Абу ТIалиб.

Цалчин Идавсил ﷺ мизитраву минбар бувма – Тамим Ад-Дарий.

Цалчин Аллагьнал ﷻ  ххуллий тур ишла дурма – Зубайр бин Аьввам.

Цалчин МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулиясса лу сакин бувма – Иббан бин Оьсман бин Аьффан.

Цалчин Идавсин ﷺ иман дирхьусса инсан – Хадижат бинт Хувайлид.

Цалчин исламрал юриспруденция (усулу-ддин) сакин дурма – Имам Аш-Шафии.

Цалчин Исламраву дуснакь бувма – Аьли бин АбутIалиб.

Цалчинма бусурманнал паччахI (монарх) – Муаьвия ибн Абу Суфьян.

Цалчин халкьуннансса библиотека бувма – Гьарун Ар-Рашид.

Цалчин Исламраву «байтул-мал» (хазна) бувма – Оьмар бин ХатIтIаб.

МухIаммад Идавсил ﷺ хъирив цалчин Кьуръан дакIних лавхьхьума – Аьли ибн АбутIалиб.

Маккаливсса Масжидул-хIарамраву цалчин минара бувма – халиф Абу Жяъфар аль-Мансур.

Исламраву цалчинма илчи (посол) – Мусаьб бин Оьмайр.

Цалчин Алжаннавун уххан увантIима – МухIаммад Идавс ﷺ.

 

Ибрагьим Аьлиев

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...


Суал-жаваб

ЧIявуну баяй имам Магьди уккавай уссар тIисса хаварду. Му имамная кутIану бусарча ччива. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Имам Магьдинал цIа ттул цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар, ганал буттал цIагу ттул буттал цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар». Имам Магьди икIантIиссар Идавсил ﷺ...


ХIалал-хIараммунил баян

Аллагь Тааьланал дунияллий халкьуннан, дуллусса хъусру ризкьи-маэшат хIалалссагу дуссар, хIарамссагу дуссар. КIинниллагу дянивсса щак буссагу дуссар, мунийн «шубгьа» учайссар.   Шубгьа хъанахъиссар я хIалалшиву, я хIарамшиву чIявуминнаща личIий дуван къашайсса, цукунссарив кIул...


Ряхра зума

Шавваль – Рамазан зурул хъиривмур барзри. Му зурул цалчинмур кьини – Зума ритавал байрамрал кьини хъанахъиссар. Байрандалул кьини зума дугьангу къабучIиссар, хIарамссар. Мунил хъиривсса ряхва гьантлий дугьаву хъинссар, суннатссар.   Фаризасса зума дугьайсса Рамазан зурул хъирив...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...