ЗахIмат ххирама Заннан ххирассар

ЗахIмат ххирама Заннан ххирассар

ЗахIмат ххирама  Заннан ххирассар

ИвкIун ур ца Аслан тIисса чIаважагьил. Га ивкIун ур Заннайн вихсса, дин-чак дувайсса инсан, амма цува чансса курчIилсса ивкIун ур.

 

Ца кьини мизитраву унува имамнал вяъзалуву ганан бавну бур дин дувайманан Аллагьнал мудан кумаг бувайшиву. Мунияр махъ Асланнул пикри бувну бур, утти цичIав къадулланна, гьарзад Аллагьнал ﷻ Цала бувантIиссар тIисса. «На Аллагьнайн вихра, чак бувара, Кьуръан буккара, мунияту Заннал ттун аьркинмур гьарца зад щаллу бувантIиссар» – тIий ивкIун ур цахьва цува. Му куццуй, цала давугу кьадиртун, щала кьини чулий агьну гьан дувайсса диркIун дур. Мунал къатлувусса дуки-хIачIиягу чан хъанан диркIун дур.

Ларгун дур гъи, дуркIун дур ссут – бакIлахъия махъун дишайсса чIун. УвкIун ур ганачIан чIаххучу Оьмар:

– Ассаламу аьлайкум, Аслан! ЛачIа батIин чIун хьунни, ачу ттун кумаг буван, винмагу гьаенсса къама булуннача.

– Вааьлайкум ассалам! – куну бур Асланнул, – на Заннайн мютIисса инсанна, ттун Аллагьнал ﷻ кумаг бувантIиссар, дуканмунилгу щаллу антIиссара.

Оьмар махIаттал хьуну, цувалу къурув лавгун ур.

Гьунттимур кьини АсланнучIан увкIун ур цама чIаххучу АхIмад:

– Ивзрав, чIаххучу! КIи дучIавай дур, ачу вацIлувун хIаллил ахъулсса датIин, тIама хIадур дуван.

Амма ганахьгу Асланнул увкуну бур:

– Юх, къаучIанна! На чак бувара, зума дугьара, Кьуръан буккара. Аллагьнал ﷻ на ккашил ивчIан къаитантIиссара.

МахIаттал хьусса АхIмадгу лавгун ур цувалу вацIлувун.

КIива-шанма гьантлува АсланнучIан увкIун ур ганал буттауссу Аьли.

– Да ттул уссил арс, на хьхьирийн най ура, цIана чавахъру бугьайсса чIунни. Ачу кумагчину, бувгьумур кIибачIинну!

– Барчаллагь, буттауссу! На Аллагьнайн ﷻ таваккал бувтсса инсанна, даву дуллан аьркиншиву дакъар, – куну бур Асланнул.

Му куццуй, кIинттулнин чунчIав къауклай, шава утту ивхьуну чIун гьан дурну дур. Ца кьини луртаннугу духларгун, цичIав дакъа ливчIун ур. Ккашилсса Аслан цала шанийгу щяивкIун, ялугьлан ивкIун ур цийнура цурда дукра хьуннин. Паракьатну ялугьлай ивкIсса жагьилнан чансса хIаллава сси бизлан бивкIун бур мизитраву вяъза буслай ивкIсса имамнайн. «Ххал барча танал щялмахъ бувсун бур, циванникьай Аллагьнал ﷻ ттун кумаг къабуллалисса!», – тIун ивкIун ур цахьва цува.

Пикри хьуну бур щичIан-унугу дукралухун хъамалу гьан. Га яхъанахъисса кучалий бивкIун бур ХIусман тIисса угьарасса адиминал къатта. Асланнун кIулну бивкIун бур ХIусман хъинну иман цIакьсса, даврия нигьа къаусайсса, гьарцаманан кумаг буван ччисса, мудан зузисса инсан ушиву. «ХIусманнун хъамал ххирассар, ухханнача таначIан», – тIисса пикрилущал Аслан цала дарвазалува увккун ур.

– Ассалам аьлайкум, чIаххучу! – тIий увххун ур Аслан ХIусманнул хIаятравун.

– Вааьлайкум ассалам, Аслан, нану, ухху къатлувун! – оьвкуну бур ХIусманнул.

ХIусманнул га супралух щяивтун, уччиннин дукан увну ур. Ккашил хьусса Асланнун «бисмиллагь» учингума хъама бивтун, дукралул ялун агьну ур.

Дукра дуркуну махъ Асланнул цIувххуну бур чIаххучунахь:

– Буси, ХIусман, Аллагьнан циванна ина ххирасса, на циванна къаххирасса? Нагу гьаксса дин-чак дувара, амма на мискинну ливчIун, зумув бишинсса кьавкьсса ччатIул касаквагу бакъа ура! Му цукунсса тIайладакъашивур?

ХIусманнул чансса пикригу бувну, укунсса жаваб дуллуну дур:

– ТтучIа думур – гьарзад Аллагьналли дуллусса. Заннан жува ххирассару. Амма жунмагу къабучIиссар кIиссурайх кIисса къабишлай щябикIан. ХIазран бакъархха «хIарачатран барачат» учайсса. ХIарачат баву – жула иш, хIасил даву – Аллагьнал иш. ХIарачат булува, вингу Аллагьнал ﷻ кумаг бувантIиссарча. ХьхьичIва-хьхьичI Заннахь кумаг чIа учин аьркинссар, яла зий улукьин. Танмалтал Аллагьнан ﷻ къаххирассар, мукунминнан кумаг къабувайссар.

Нач хьуну дур Асланнун. Барчаллагьгу увкуну, пикрирдавун агьну зана ивкIун ур цачIана. Шавай увкIукун, цал иссавугу дурну чак бувну бур. Яла Аллагьнахь ﷻ багъишла итигу увкуну, кумаг чIа куну бур.

Мунияр махъ Аслан аххана хьуну, хъиннува чялишну дингу дуллай, чIахху-чIарахминнан кумаг буллай, царагу давриягу махъунай къахъанай яхъанан ивкIун ур. Занан ивкIун ур къурувгу, вацIлувунгу, хьхьиривунгу – цащава шайкун хIарачат буллан ивкIун ур. Аллагьнайн щукру бувангу хъама къабитайсса бивкIун бур.

Му куццуй, хъиривмур кIинттул ганачIа цаннассагу, мюхтажминнан дулунссагу бакIлахъия хьуну дур.

БувчIуну бур Асланнул Аллагьнайн ﷻ таваккал бутаву – му танмалшиву дакъашиву.

 

Муслимат Аьлиева

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Лайлатул-Кьадрилул хьхьу

АцIния кIивагу зурдардиву яла ххирамур, даража лаваймур – Рамазан барзри. Мунил хьхьурдардива яла ххирамур хьхьугу – Лайлатул-Кьадрилул хьхьури.   Мугу Рамазан зуруй цумур хьхьу дуссарив мяйжанну къакIулссар. Куннал хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьури тIар, куннал ацIния арулку хьхьури...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...


Ряхра зума

Шавваль – Рамазан зурул хъиривмур барзри. Му зурул цалчинмур кьини – Зума ритавал байрамрал кьини хъанахъиссар. Байрандалул кьини зума дугьангу къабучIиссар, хIарамссар. Мунил хъиривсса ряхва гьантлий дугьаву хъинссар, суннатссар.   Фаризасса зума дугьайсса Рамазан зурул хъирив...