Хъуниминнаха хIурмат баву – Заннайн мютIишивур

Хъуниминнаха хIурмат баву – Заннайн мютIишивур

Аллагьнайн ﷻ икрам-эбадат дуваву къуртал къашайссар так ца чак баврийну, зума дугьаврийну, Кьуръан буккаврийну ягу зикрирду буллалаврийну. Аллагьнайн ﷻ эбадат дуваву – му хъанахъиссар инсаннал оьрмулуву буллалисса, хъанахъисса цимурца ишру Аллагьнайн мютIину баву. Дукра дукаву бикIу, къашавайни дару букаву бикIу, шанашаву, изаву, лас ва щар цачIу утту бишаву, ва мукунма цаймигу аьмаллу.

 

Нитти-буттал, оьрмулул хъунисса инсантурал чулухунмай хIурматрай бикIаву – мугу Аллагьнайн ﷻ эбадат дуллалаву хъанахъиссар, агарда тIайласса, марцIсса ниятрай дуллай бухьурча. КутIану учин, жунма Аллагьнал ﷻ ккаккан бувсса тIайласса ххуллу бувгьуну, хIалалмургу дуллай, хIараммуниягу арх хъанай яхъанахъаву – мугу эбадатри. Цуксса инсан гьарзану, марцIну фаризамур биттур буллай, суннатру буллай урив, муксса мунан Аллагь ﷻ ххира шайссар, мугу Аллагьнан ﷻ ххира шайссар.

Ялагу Аллагьнайн ﷻ адаб дуруччаву хъанай бур, жунма Аллагьнал ﷻ буллусса неъматирдайн щукрулий бацIаву. Аллагьнал ﷻ буссар жунма хIат-хIисав дакъасса, чIявусса хъиншивурду, неъматру буллуну, миннуя пикригу бувну, хIисавгу лавсун, рязишиву духьурча, Аллагьнал ﷻ ми хъиннува чIявусса булайссар. Агарда жунма ца инсаннал ссавучIав кумаг барча, жува му инсаннан ци хъинбала буван хъинавав тIий, хIурмат буванмуних луглан бикIару. Мукун бикIаву – инсаншивур, аькьлу бушивур, аммарив Аллагьнал ﷻ инсаннан циксса хъиншивурду дуллуну дур, миннухлуну бакъарив инсантал гьарца бивгьусса ссихIиращал щукрулий бикIан аьркинсса! КутIасса хIаллай гьава бакъа личIарча, инсантал бикIу, цимурца сагъмур дикIу, литIунссар гацIана. Мукунма цайми-цаймигу чIярусса лагмасса иширттая хIисав ласурча, бувчIлай бур циксса чIявусса неъматру буллуну бурив, ва цIимигу бурив Аллагьнал ﷻ жула чулинмай. Цамур куццуй бикIангу къабюхъайссар, цанчирча: жува буру Заннал ﷻ ляхъангу бувну, ва КIанан ﷻ жува хъинну ххирашиву мугу бувчIлайсса за бур. Хьхьу-кьини дакъа аьрщигу, хьхьиригу буссар тIар Аллагьнахь ﷻ ихтияр дула тIий, инсантал бухлаган буван, жура дуллалисса оьккишивурду, тIулдакъашивурду, бунагьру чIалай. Аллагь Тааьланал ﷻ миннухь учайссар тIар: «Инсантал на ляхъан бував, Ттун ﷻ гай хъинну ххигу-ххирар. Гай ци оьккисса тIуллу дуллай бухьурчагу, На ссавур дуллай ура, ялугьлай инсантал тIайла бацIанссар тIий, тавба дуванссар тIий. Зу ляхъан бувссания инсантал, зугу мукун къатIунссияв», – куну. Нитти-буттан цуксса ххирану бикIай цала арс-душ, ми цала ляхъан бувну бакъанува.

Аллагь ﷻ ялагу тIий ур: «На инсан ляхъан ував яла хъинну, ххуйну, исвагьийну, аькьлу-духIин дуну, цимурцагу дулав мунан яхъанан: дукансса, хIачIансса, лаххансса, уртту-тIутIив, зунттурду, хьхьирирду, ратIру-нехру, хIайвантру, ахъулсса, хьхьириву балугъру ва мукунма цаймигу чIявусса неъматру. Къалайкьривкьай инсаннан щукругу Аллагьнайн ﷻ бувну, Заннал тIисса куццуй оьрму бутлан. Ца мазрайну «АльхIамдулиллагь» куну мунийну щукру буваву къагьассар. Щукру баву – му хъанахъиссар гьарца жунма хьусса хъинбаларду, цIуллушиву, хъус-аваданшивурду, къуллугъру щийхчIин дучIарчагу, жула захIматрай дуварчагу, бувчIин аьркинссар, ми гьарзат так Аллагьнал ﷻ цIимилийну хъанай душиву. Щукру буваву дикIан аьркинссар гьарца чурххал базурдалгу. Цалчин дакIниву, яла мазрайну, мукунма яруннил щукру, мугу хъанахъиссар яру бурган буллалаву так ца Аллагьнал ﷻ жунна дуллусса караматирдах. Кьуръандалух уруглагаву, га ккалаккавугу, нитти-буттах, кулпатрах, диндалул уссурварах цIимилий уруглагавугу, мугу хъанахъиссар яруннил щукру буллалаву. Аммарив инсан аьркин дакъасса, заралсса, хIарамсса задирттах уруглай, миннуй тамашарду булларча, му щукру баву къашайссар, ми бунагьсса тIуллур, миннухлугу Аллагьнал ﷻ хьхьичI жаваб дулунссар. Мукунма, гьарца инсаннан буллусса базурдал, ми ссан ишла буван буллуну бурив, мукун тIайласса аьмал булларча, мугу хъанахъиссар щукру баву. Аллагьнал ﷻ Кьуръандалуву куну бур: «Агарда инсантал дуллумунийн щукрулий бухьурча, На ﷻ миннан чара бакъа хъиншивурду чIяру дуванна, аммарив рязишиву дакъаминнан тIайласса танмихIругу буванна».

 

М. АхIмадов

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....