Гуж бусса бутта

Гуж бусса бутта

Ислан шавай лихха-личча хьуну увкIуна. Янна-уссуй дия ххиттул ттангъри, я бия лухIи лавгун. Га, щунтIагу тIий, бакIгу хьхьичIун дуртун, авцIуну ия.

 

– Гьу, виричуй, щил кьут увра? – цIувххуна буттал.

ОьрчI муксса нигьа увсун ияхха, цува щил автссаривгума бусан сислай акъая.

– Ттуплий буклай буссияв, – ххюнтIагу тIий, увкуна Исланнул.

– Ттуплийн къатIайлану ччан щуну тIий, «бавкку щикIру» куна. Нагу танайн «чIатIа-маз» куссия.

– Та цIа-бакI дакъасса урив?

– Ттигу ттуплий уклайна уссар... Ччарча на та вин ккаккан анна...

– Хъинни, ачу...

«Ттиния банссар танацIухсса! Тти ци тIун икIайрив ккакканнача!» – тIий ия цахьва цува Ислан. Га дакI дарцIуну ия буттал та ттантта итантIишиврий. Цавува цува ххари хъанай, пахрулий буттахгу уруглай, дири-дирину най ия Ислан. Вана, бивуна ппу ва арс оьрчIру ттуплий буклакисса майданнив.

– Урив шикку? – цIувххуна буттал.

– Ур, – увкуна Исланнул, буккавай-къабуккавай.

Дахьва тти бувххуна ганавун хIучI. Букъагьиву, ва ци чIалну бувкIсса пашмансса пикрия! «Хъинни, аттанссар буттал та цIана, яла, гьунттихавай, бутта чIарав акъаний, аттанссара навагу танал, хъиннува мухь икIан увну...»

– Ккаккан а!

Ислан зумаахъан къахъанай ливчIуна, маз бувхIусса куна. Ганал ликри зурзу тIун диркIуна.

– Гьу, цумариярч?! – хъиннува къянкьану цIувххуна буттал.

Ислан, ганал чIу къабаллалимишан дурну, даг буллуну, хьхьичIунай лавгуна. Яла цакуну яру зунххи бурган бувуна:

– Тана! Тана! Тана-а!.. – лагьну увкуна ганал.

– Гьагь, цумари? Ярч, щия нигьа увсун ура? Му за лахъну уча!

– Мяммай, за бакъар, авттуна икIаннача, ачу шавай, – миннат буллалисса кунма, увкуна Исланнул.

Пайда бакъар вия, тIисса куна, кагу галай дурну, ппу тIайлана оьрчIал ккурандалучIан авчуна. Му чIумал, ккурандалува увккун, ца ттурусса оьрчI ливхъун авчуна.

– Да, чун ливхъун най ура, ацIу уний! – буттагу хъирив хьуна.

Буцири оьрчIру, пIаркь-пIаркь бивкIун, буруглай бия, танал та ттантта икIаннин аттаннин. Буттал, хъарацIа увгьуну, ливхъун нанисса оьрчI ацIан увна.

– Агь, ХIайдарай, ярч, гьич ттун ина мукунсса усса къаххива, – увкуна буттал. – Ислан, ттул арс, ачу шиккун.

УвкIуна Ислан.

– Бургияра, оьрчIрув, – куна буттал. – Зул ппухълу ххаллилсса дусталли. Зул ци дуркьай кIидачIин бюкъахълахъисса? Ина, ХIайдарай, зирангсса оьрчI ура, мунияту виярва заэвсса Исланнун ца уссу куна икIан аьркинссара, ванал дакI хьунмур буслай, ванацIух уклай... БувчIурив зун? Гьурала, дугьира кару!

КIиягу, бакIругу хьхьичIун дирчуну, бавцIуну бия. Исланнул ка хIалли-хIаллих сикъарсуну тIиртIуна.

– Муна му куйлий! Ххишала бивну ттун кIул машару! – куну, цала уттусриксса каругу кIутIу дуллай, бутта лавгуна. КIиягу оьрчI махIаттал хьуну ливчIуна: ца – акъавттуну личIаврий, гама – нигь духлагаврий...

Гьай-гьай, цалчин кIул хъанай бия гайннан инсаннал гуж закканттавунияр дак!нил хъиншивруву бушиву...

 

Х. Ильясов

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...