Барачатсса ахъулсса

Барачатсса ахъулсса

Барачатсса ахъулсса

Кьуръандалуву «чассаг» тIисса махъ 20-ннияр ххишала кIицI лавгун бур. Мукунма, цайми мурхьирдаяр чIявуну кIицI лавгун бур чассагул мурхь. Щалва Рамазан зуруй чассаг чан къашай бусурманнал зума ритлатисса чIумалсса столдания щалагу дунияллий. ХIадисраву увкуну буссар: «Мурхьирдаву буссар ца мурхь – бусурманчунаха лавхьхьусса. Муния тачIав чIапIив кьатI къашайссар». Чассагул журардава яла хъинмур, ххирамур – «аьжва» тIисса жура хъанахъиссар. МухIаммад Идавсил e увкуну бур: «Аьжва – алжаннувасса чассагри» (Тирмизи). Ми ххяххайссар Мадина шагьрулул багъирдаву.

МухIаммад Идавсил ﷺ букайсса бивкIун бур чассаг цамур дукралущал архIал, масала, къалпузращал, кьавундалущал, нисвартилущал. КIюрххилсса дуканнин «аьжва» чассаг букарча, му кьини ссихIир, бахIу баврия уруччайссар, цIуцIавурттан дарувнугу шайссар, тIий бур хIадисраву. Чассаг ххяххайссар чассагул мурхьирай (пальма), гъелисса билаятирттай. Аьрабнал хIукуматирттаву чассаг хъанахъиссар агьаммур дукия – миннуя дувайссар ттуршрахъул дукра. Чассагуву буссар 62-71% качар, 1-2,5% белок ва 2,5% аьгъушиву. ЦIанасса чIумал кIулну бур чассагул 300-нния ливчусса журарду.

Миннува цавай кьакьан бувкун кIукIлунма личIайсса бур, цайми кьянкьа шайсса бур. Чассаграя инсаннал чурххан мюнпат бушиву кIулну бивкIун ур 6-7 ттуршукулийсса аьрабнал духтуртуран. ЦIанасса медициналул кIул бувну бур чассаграву холестерин бакъашиву. Ца ччассаграву буссар 23 калория. Ми калориярду чансса бунутIий, качарданун кIанай букан ккаккан бувну бур хъиннува уч хьун къаччиманан. Мукунма, диабет думанангу чассаг букаврия зарал бакъассар тIар. Миннуву чIявуссар инсаннал ккарччан хъинсса минераллу. Чассагравусса витамин А-лул цIакь бувайссар яру, витамин В1 – ванил нерварду паракьат дувайссар, В2 – гуж бучIан бувайссар, углеводру, белокру ва аьгъушиву ччуччин дурну, В9 (фолиевая кислота) – ванил кумаг бувайссар цIусса клеткарду хьун.

Чассагравусса калийрал чурххавусса щинал баланс дугьайссар, няравун кислород биян баву ххуй дувайссар. Мукунма, калий биялну бусса чIумал давлениягу ххуйну дикIайссар. Чассагуву дуссар чIярусса углеводру, фруктоза, глюкоза, цукроза, агьушивуртту, 15 журасса цIу (соли), минераллу, 23 журасса аминокислота, витаминну А, А1, В1, В2, В6, С, ниацин, рибофламин. Миннуву буссар жула ккарччай кариес хьун къабитайсса фтор. Буссар селен – иммунитет цIакь бувайсса, къюкIлил цIуцIавурттан хъинсса ва рак шаврил нигьачIин чан дувайсса. Уттигъанну дурсса хъиривлаявурдайн бувну, инсаннал цала канакисса дукра къахIисавну, кьинилун ца чассаг ва ца стакан накIлил хIачIарча, мунан аьркинсса минераллу ва витаминну щаллу шайсса бур. Хъинну увххун ухьурча, чассаг бувкуну дачIи ссятрава инсаннал чурххавун гуж бучIайссар, бигьа лагайссар. Лякьлуву оьрчI бусса хъаннингу чассаг хъинну хъинссар, оьрчI бигьану бувайссар, мунил накI чIяру дувайссар.

ХIАДУР БУВССАР

РАМАЗАН ОЬМАРОВЛУЛ

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Аьдатрайсса Исламрал ххуллур цанмагу, чингу мюнпатмур

Цалчинмур ЦIувкIратусса ХIажикьурбаннул ва Лайлил душ Эльмира (Ххадижат) Нуруттинова республикалий машгьурну бур Исламрал журналист ва динийсса жяматийсса ишккакку хIисаврай. Исламрал хъаннил мероприятияртту дачин дувангу чIярумур чIумал ванийн вихшала дувай. Дагъусттаннал Муфтиятрал просвещениялул...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


“Хайр бакъасса инсантал...”

Инсаннал дакIнил азардавасса ца азар – дакIхъуншивури. Му чIалан дикIайссар, инсантурал тIимур сан къабаврийну. ДакIхъуншиврул дайдихьу – цува цайминнаяр лахъну чIалачIаву. Му иширайн Идавсил ﷺ увкуссар: «КъауххантIиссар Алжаннавун чанссарагу дакI хъун дувайма». Му...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...