Суал-жаваб

Суал-жаваб

ОьрчIру Рамазан зуруй зума дугьлагьи бан аьркинссарив?

Зума дугьаву ялув шаврил шартIру: инсан бусурмансса, аькьилсса ва балугърал оьрмулувун увхсса икIавур. Мунияту, балугъравун къабивминнан зума дугьаву буржну (фариза) бакъассар.

Идавсил ﷺ увкумунийн бувну, арулла шинавун бивсса оьрчIан дин-чак, зума дугьаву лахьхьин дуллай байбивхьуну, ацIра шинавун бивукун, чак къабаврихлу ва зума къадугьаврихлу танмихI буван аьркинссар.

(«Фикьгь аль-мангьажи»).

 

Васият (аманат) къачивчуну дунияллия лавгманаща ахиратраву гъалгъа тIун къахьунтIиссар (мазкъакIулну личIантIиссар) тIутIаву тIайлассарив?

Васият къачивчуну ивкIуманаща ахиратраву гъалгъа тIун къахьунтIиссар тIисса дурусъсса (цIакьсса) далил диндалуву бакъар. Аммарив цаппара аьлимтурал увкуну бур васият буван аьркинну бунува, къабувну личIарча, ганаща ахиратраву гъалгъа тIун ва цайминначIан занан къахьунтIиссар, куну.

Васият баву (ягу чичаву) суннатсса, дурну хъинсса давур. Амма ца-ца чIумал му чара бакъа бан аьркинссаннун ккаллисса, масала, щинчIав къакIулсса буржру бухьурча, миннуя чара бакъа щихь-бунугу бусан (баян бан) аьркинссар.

(«Бугъ’ят аль-мустаршидин»)

 

 

Машан ларсъсса, амма ласул канихьхьун къадуркIсса хъуслия закат булун аьркинссарив?

Закат булун багьайсса ягу даххан ларсъсса хъуслия закат булун аьркинссар, дахху-ласулул икьрал дурну ца шин ларгун махъ, га зад ласул канихьхьун дучIарчагу, къадучIарчагу. Закат булаврил ишираву хъус канихьхьун дучIаву хIисавравун къаласайссар. ХIисавравун ласайссар так кьутIи дурсса кьини.

(«ТухIфат аль-мухIтаж»)

 

ТIантIри ягу лажиннаравусса ттангъри дукьан дуллан ихтияр дуллуну дурив диндалуву?

Май бакъасса ца асхIабнахьхьун Идавсил ﷺ ихтияр дуллуну диркIссар протез ишла буван, лажиндаравусса нукьсаншиву кIучI даншиврул.

Мукунма, хIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал нааьна дурссар татуировка дувайминнайн, цила бакIрайсса чIарардайн цайми чIарарду щащайминнайн, иттицIантту диттайминнайн ва ккарччив ххуку дуллай Аллагьнал ляхъан дурмур даххана дуллалиминнайн» (Муслим).

Ялув чивчумунийн бувну, лажиндаравусса диялдакъашивуртту дукьан дуллан бучIиссар, мунийну цIуллу-сагъшиврунгу зарал бакъахьурча.

(«ФатхI аль-Ба́ри», «Да́руль-Ифта́ аль-Мисри́я», «Тухфат аль-мухIтаж»)

 

 

Чаклин биссаву дуллалисса чIумал шюшлашисса базулийх атилсса ка дуккаву гьассарив, ягу чара бакъа ганийх щин экьи гьан аьркинссарив?

Мукьвагу мазгьабрал аьлимтал ца мукъуйн бувкIун (иттифакь) увкуну бур, чаклин биссаву щаллу хьуншиврул шюшлашисса базурдайх атилсса канил ках учаву къагьассар, щин экьи гьан дуван аьркинссар куну. Мукунма, атил дурсса ацци ягу цамур зад дуккарчагу чаклин биссаву къахIисавссар.

(«Аль-маджмуъ шархI Аль-мугьаззаб», «ТухIфат аль-мухIтаж», «ШархI СахIихIу Муслим»).

 

 

Шанувкьюну анкIа тIисса (ккик тIисса) инсаннал чаклин иссаву зия шайссарив?

Шанашисса инсаннал чаклин иссаву щак бакъа зия шайссар. Ккик тIиманан цала чIаравминнал чIурду баллай бухьурча (ссая гъалгъа тIиссарив бувчIлай бакъанугу), мунал иссаву зия къашайссар, цанчирча, чIу баяврил мяйжан буллалиссар га шанай акъашиву. АнкIа тIий, чIу къабаллалисса тагьарданийн ивманал иссаву зия шайссар.

(«ТухIфат аль-мухIтаж»)

 

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


Лайлатул-Кьадрилул хьхьу

АцIния кIивагу зурдардиву яла ххирамур, даража лаваймур – Рамазан барзри. Мунил хьхьурдардива яла ххирамур хьхьугу – Лайлатул-Кьадрилул хьхьури.   Мугу Рамазан зуруй цумур хьхьу дуссарив мяйжанну къакIулссар. Куннал хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьури тIар, куннал ацIния арулку хьхьури...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...