Нитти-буттахъансса маслихIатру диндалул аьлимтурал луттирдава

Нитти-буттахъансса маслихIатру диндалул аьлимтурал луттирдава

ХIурмат бусса уссурвал ва ссурвал! ОьрчIру тарбия буллай байбишин аьркинссар га ниттил лякьлува бувксса кьини. Ганал дакI – марцIсса, кIяласса чIапIи куннассар: гьарзадрая асар шайссар – хъинмуниягу, оьмуниягу.

 

ЦIа дурксса, машгьурсса диндалул аьлимтурал луттирдаву кIицI лавгун бур оьрчIру тарбия баврил хIакъиравусса жунмасса насихIатру, жула ялун нанисса ник салихIсса, дин-мяърипат дусса хьуншиврул.

Ва макьалалуву жу цачIун буварду гай насихIатирттавасса цаппара.

  1. ОьрчIан диндалул аслу-гьанурду, чара бакъасса фикьгьилул (шариаьтрал) хIукмурду, Кьуръан буккаву, идавстурал ва салихIсса инсантурал оьрмулул тарих лахьхьин бувара.
  2. Нитти-буттах, муаьлимтурах, цаярва хъуниминнах вичIи дишин, увкумур лаласун лахьхьин бувара.
  3. Оьккисса, лайкь бакъасса дустурая архну битияра, цанчирча аьмал-хасият, тIул-тIабиаьт ца инсанная цаманайн лахъайссар.
  4. Ххуйсса тIул дурсса чIумал ганая цIа дувара цайминнал хьхьичI. Оьккисса тIул дуварчарив, халкьуннал хьхьичI дяъви мабувари, цувалусса кIанай гьужум къабувну, кьюкьин къаувну бувчIин бувара. Муданна аьй-бювкьурду дулларча, оьрчI аьдат хьуну, цаппара хIаллава гайннух къулагъас къадуллантIиссар.
  5. Аьркинсса кIанай начну, дакI хъун къадурну къуццу буллан лахьхьин бувара.
  6. Кьянкьану, яхI буну икIан, цаманал рищурча аькъатIун, цанна ччисса зад тIалав дуван къабюхъарча къума къалаган лахьхьин бувара. Спортрах гъира бутияра.
  7. ДукралучIа ва шанучIа ттюнгъашиву, танмалшиву дикIан къабучIишиву лахьхьин бувара.
  8. Оьккисса махъру тIун, цаярва заэвманан къаччан бикIан буллан, ссугру дуллан мабитари.
  9. Дацаву, зеххаву, азарт дусса тIуркIурдай буккаву, зуна баву, хIан хIачаву бунагьсса тIуллу душиву бувчIин бувара.
  10. ХьхьичI дарсру, дуккаву щаллу дуван аьркиншиву, так мунил хъирив тIуркIу тIун бучIишиву лахьхьин бувара.

Шикку чивчусса низам гьанулун ларсун оьрчIру тарбия буллалисса чIумал хъамамабитари жула дин – рахIмулул ва цIимилул дин душиву. КъабучIиссар хъиннура кьянкьашиву ккаккан дуллан. ОьрчIан цивппа мямман ва дадан ххирашиву чIалан аьркинссар.

 

 

И. Оьмаров

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...