ЧIал къахьун...

ЧIал къахьун...

ХIадисраву бувсун бур гьарца бусурманчунай ялув цала оьрчIал хьхьичIсса буржру бушиву: цалчин – лайкьсса щарсса дурцуну, цала оьрчIан ххуйсса нину лякъаву, кIилчин – ганан бусурмансса цIа дизаву, шамулчинмур – диндалин бувну тарбия дулаву.

 

Ца аькьлукарнахь маслихIат буллай бивкIун бур оьрчI тарбия уллай та байбишин аьркинссар тIий. Ганал цIувххуну бур, оьрчI увну цуксса хIалли куну. Дахьра ца нюжмар хьунни кусса жаваб дуллувкун, «Зу ца нюжмардул чIал хьуну буру му тарбия уллай байбишин», – учайва тIар.

Ва дунияллий яла талихI бума – Идавсил ﷻ лахьхьин бувсса куццуй, Исламрал диндалий цалва кулпат тарбия буваймари. ОьрчIру Аллагьнал ﷻ жунма буллусса аманат бушиву хъама битан къабучIиссар, Кьиямасса кьинигу гайннахлу Заннал ﷻ хьхьичI жаваб дулун багьантIиссар.

ЧIивину унува оьрчIал дакIний дурсса накьич, хъуна хьувкунгу гиккура личIайссар, чарий дурсса накьич кунна, мунияту нитти-буттал буржри оьрчIан адаб лахьхьин даву. Буттал цала арснан чIивинияцIа адаб лахьхьин къадуварча, хъуна шайхту ганал бувсса бунагьирттаву буттал гьурттушиннагу дикIайссар. Идавсил ﷺ хIадисраву бувсун бур арамтуран цалва кулпатирттахлугу жаваб дулун багьайшиву. Цамур хIадисраву увкуну бур: «Гьарца инсан дахьа ниттил увсса чIумал бусурманчувну икIайссар, так нитти-бутталли ганая жугьутI, христиан ягу мушрик хьун увайсса», – куну. Мунин бувну, оьрчIру тарбия бавриву яла хъунмамур бияла нитти-бутталли. Гайннал ялув бацIан аьркинссар, телевизорданул ва интернетрал хъуни буллай къакьабивтун. ЧIивину унува дакIниву имандалул гьану бивзсса оьрчIал хасият оьккисса къашайссар.

Жула диндалин бувну, оьрчIан арулла шин шайхту ганан чак лахьхьин буллан аьркинссар, ацIра шинавун ивукун, чак кьабитаврихлу танмихI бувангу ккаккан бувну бур. Мюрщину бунува чак лахьхьин баврил цамургу мюнпат буссар. Мунил оьрчIру вардиш буллалиссар марцIшиву дуллай, цанчирча, миннан лахьлахьиссар хIажатханттувун лавгукун тIагьарат буван, гьантлун ххюйлла кару-ччанну шюшин, мудан марцIсса янна лаххаван.

ОьрчIаву ххуйсса хасият-тIабиаьт дишаврия цанма нитти-буттангу мюнпат буссар, цанчирча, МухIаммад Идавсил ﷻ увкуссар: «Инсан дунияллия лавгукун, ганал циняв аьмаллу кьукьайссар, шанма личIаннин: бухлагаву дакъасса цадакьа (ххуллу, ламу, мизит, мадраса баву, мурхь бугьаву, щин дуцаву ва м.ц.), халкьуннан мюнпат бусса элму-кIулшивуртту ва ганаха дуаь дуллалисса оьрчIру» – куну.

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Суал-жаваб

КIия инсан куннайн ку данди буклакисса спортрал журардая Исламраву ци увкуну бур? Цувагу, цала чIаравмигу буруччинсса ниятрай спортрахун багьаву, чурххал цIуллушиву дуруччаву Исламраву хъинчулий ккаккан дурну дуссар. Аммарив цаппара шартIру дусса спортрал журарду бунагьссар: Данди буккаврил ягу...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...