Цумири тIайлами?

Цумири тIайлами?

ЦIанасса заманнай я лачIаврия ва бахIурдая кумаг буванну тIисса хIарамзадатал чIяву хьуну бур. Жунмагу чIявучин къакIулли цуминначIан гьан бучIиссарив, тIайлами цукун личIи бувайссарив. Ва макьалалуву бусанну жула диндалуву му иширал хIакьираву ци увкуну буссарив.

 

  • Кьянкьану дакI дарцIуну бикIан аьркинссар щил ци дулларчагу, хъин шаву ва ххассалшиву так Аллагьнал ﷻ дулайшиву.
  • БучIантIимур бувчIулт-рачIан, палрутултрачIан, бахIубувулт-рачIан, ссихIирчитурачIан занан, миннахь за цIухлан, вих хъанан, вичIи дихьлан къабучIиссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «БувчIучIан лавгун, ганахьхьун суал буллуну, бувсмунин вих хьуманал мукьцIалла гьантлий дурсса эбадат Аллагьнал кьамул къадувайссар» (Муслим).
  • Жиндардил кумаграйну, ссихIир бувну я бутIлан ягу бахIу ттирихIин буллан къабучIиссар.
  • СсихIирчитурая, бувчIултрая ва гайннал давурттая бусласисса луттирду ккалан, видеорду ххал дуллан къабучиссар.
  • ГайнначIан янналул касакру ягу суратру ларсун занан къабучIиссар.
  • Я бутIин ягу бахIу букьан буван цамур диндалул инсантурачIан занан къабучIиссар.
  • Кьуръан ккалай хъин бувайсса инсаннан къабучIиссар дяних пардав дакъа чил хъамитайпалуйн ка лаян.
  • Кьуръан ккалаккисса чIумал архIал махIрамсса адимина (лас, ппу, арс, уссу) акъасса хъамитайпалущал цувалу личIан къабучIиссар.
  • Кьуръан ккалаккиманал цинявннан баянсса чIуний (лахъну) буккаву хъинссар.
  • Кьуръандалул сурарду ва аятру чивчусса чагъарду (гьайчали) цащалва лавсун занан, машиналуву битан, оьрчIал кIанттуву бишин, шаппа битан бучIиссар, амма миккугу кIулну бикIан аьркинссар мукунсса чагъарду так савав бушиву, мяйжаннугу хъин бувайма, буруччайма так Аллагь ﷻ ушиву.
  • Щинал ялув Кьуръандалул аятру бувккуну, гай щин хIачIан бучIиссар.
  • Аятру чивчусса чагъар щинавун бувтун, гай щин хIачIан бучIиссар.
  • ЧIутIи ишла дурну я бутIин ихтияр дуссар, му даву дуварча Кьуръан ккаллай, ширкирал лишанну дусса тIуллу къадуллай.
  • Гипноз бувултрачIан занан къабучIиссар.
  • Чапалсса задрай ягу чапалсса кIанай Кьуръандалул аятру чичлан къабучIиссар.
  • СалихIсса инсантурал, валийтурал, шейхтурал, диндалул аьлимтурал янна барачатран ва азардая хъин хьун ишла дуллан бучIиссар.
  • БучIиссар ишла дуван Кяъба шювшусса щин.
  • НицIал, накIлил, зайтундалул нагьлил ягу цамур хIалалсса дуки-хIачIиялул ялув Кьуръан, дуаьрду, хIадисру бувккуну, ми хIачIан ягу нагь чурххайх дуккан бучIиссар.
  • Янил бувма кIулну ухьурча, ганахь чурх шюша (гъуслу бува) ягу чаклин иссаву дува учин аьркинссар. Яла гай щин дутIайссар я лавчIманайх, ва мукунма чIентIру бичайссар янил хьусса хъуслийн (масала, машина, хIайван ва м.ц.) Идавсилгу ﷺ увкуну бур: «Щил бунугу зухьва гъуслу бува (щалва чурх шюша) учирча, зу булувара» (Муслим).
  • Янил шаврия ягу бахIулия хъин хьуншиврул къабучIиссар лухIисса ажари, аьнакIи, яттил хIайван биххан, аьрщараву буччин, ганил оьтту чурххайх буклан.

 

 

М. Будуновлул «ЦIуллушиврул багъру» тIисса луттирава

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...