ТIайлашиву ва аьдилшиву

ТIайлашиву ва аьдилшиву

ТIайлашивруя ва аьдилшивруя тамансса ххаллилсса махъру увкуну бур. Вайгу гайннувасса цаппара:

 

  1. Шакьикь Балхил увкуну бур: «СалихIсса, тIайлашиву дусса мурид лавхьхьуссар чассагул мурхь (пальма) бувгьуну, ганий ахъулссаннун кIанай ццацру къаххяххан нигьа увсманаха. Аьдилшиву дакъасса мурид тIурча, лащан уван бучIиссар ццуццул къатIа бувгьуну, гайннуй чассаг ххяхханнин ялугьлагьиманаха.
  2. Абул-ФатхI Мусилихь аьдилшивруя цIувххусса чIумал ганал цала ка мах дарцIан дувайсса пачливун лиркIуну, дарцIусса мах цала канийгу дирхьуну увкуссар: «Вана вари аьдилшиву».
  3. Ялагу увкуну бур: «ТIайлашиву дума – цала бивкIулийн хIадур хъанахъимари, цала оьрмулуву хьумуния кьюлтIмур ашкара шаврия нигьгу дакъамари». Аллагьнал ﷻ увкуну бур Кьуръандалуву (мяъна): «БивкIу ччай (хьурдай тIий) бикIи, зувура аьдилшиву духьурча» («ал-Джумъаь» суралул 6-му аят). Аллагьнал лагъ тIайлашиву дуну, бивкIулийн хIадур шавриву дакI марцIну ухьурча, мунал махъра-махъсса ссят та дучIарчагу, мунан цукунчIавсса ццах бакъассар, Аллагьнал хьхьичI нач дувансса цичIав мунал къадурнутIий.
  4. Зуннун Мисрил увкуссар: «Аьдилшиву – Аллагьнал ﷻ турди, мунил дайлшиву ссайну ххал дуварчагу, мунил гьарзад кьукьинтIиссар».
  5. Ца аьлимчунал увкуну бур: «Цайвасса муданмасса бурж биттур къабувайманая чIун-чIумуй бувайсса буржругу (Заннал бивхьусса фарзру) кьамул къабувайссар». Ганахь цIувххуссар: «Муданмасса бурж цумурди?» - куну. «Аьдилшиву (тIайлашиву)», - увкуссар ганал.
  6. СалихIинтуравасса цаннал увкуну бур: «Щялмахъчинал лишан – аьркиннугу, къааьркиннугу хъарду буллалавур».
  7. Ялагу увкуну бур: «Аьдилшиврул кьанкь къарищунтIиссар цаятура ягу цаманая цIарду дуллалиманан».
  8. Кьуръандалуву Аллагь Тааьланал увкуну бур иман думиннахь (мяъна): «Аллагьная ﷻ нигьа бусияра ва аьдилминнал чIарав бикIи» («ат-Тавба» суралул 119-мур аят). Вай махъру укун бувчIин бувну бур: Агьлул-Китабравасса халкьуннал бусурманнащал тIайлашиву дугьарча, дунияллул иширттавугу тIайлабацIу хьунтIиссар, ва гьунтти, бивкIу ялун бивукунгу аьдилсса бусурманнащал Алжаннавун буххантIиссар.
  9. Диндалул аьлимтурал увкуну бур: «ТIайлашиву (аьдилшиву) – хъиншиврул хIалданул яла лахъмур даражари. Мунил мяънагу – инсан ялатугу виватугу ца тагьарданий ушивур, халкьуннавух унугу, цувалу унугу. Ва цурдагу хъинну чанну хьуна дакьайсса тагьарди.

Аьдилшиву дикIайссар мукъурттийнусса ва рувхIанийсса хIалдайнусса: мугу мунил яла камилмур куцри.

 

(гихунмайгу буссар)

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

 

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...