Иминшиву ва хIалимшиву

Иминшиву ва хIалимшиву

(дайдихьу хьхьичIсса номердай)

 

Оьмар ибн ХатIтIаб халкьуннал хьхьичI вяъза буллалисса чIумал ганай 12 диргьамрал багьасса янна дия тIар. Мигу: чухъа, чалма, гьухъа, хIажак, бурчул жуларду (масхIу) ва кьяпа.

 

Ибрагьим ибн Адгьамлул увкуссар: «На ттула оьрмулуву кIийла ххари хьуссияв. Цалчин: жамилий ца дялахъручинащал хьунаавкьукун. Ганал на бакIрайсса чIарардаха увгьуну кIутIугу уллай увкуна: «Туркнал шагьрурдаву Ислам кьамул къадурминнан жу укун байссия». Гикку на ххари хьуссияв, цанчирча, га инсаннан жамилий ттуяр кьюкьаласса цама чIалай акъая. КIилчингу, на уссияв къашавай мизитраву уттуивхьуну. Будун увкIун «Шива укку!» – увкуна, амма на ччаннай ацIансса хIалданий акъассияв. Яла ганал на ччаннаха увгьуну мизитрава экьи увтунав».

 

ДакI хъун дувайминнансса насихIат

Бусурмантал, дакIнихтуну гьарзадрал ялув пикри буварча, зун Аллагь ﷻ лякъинтIиссар, гьарзадраву Заннал кьудрат чIалантIиссар. Яла цукунни Аллагьнал ﷻ ляхъан дурмур кьюркьуну чIалан бюхъайсса? Заннал ляхъан дурмур хъун дуллали дакIнивугу, яруннахгу. КIулну бикIияра, мурид къаиянтIиссар камилшиврул даражалийн, цайминнаву диялдакъашивуртту чIалачIиссаксса. Цайминнал диялдакъашивуртту чIалачIиманан аьркинссар му тарбия уллай камил уванма, малаиктал, идавстал ва салихIинтал бусса даражалийн иянцIа.

Ца чIумал щейх МухIиддин аль-Аьрабинащал укунсса иш хьуссар. Га жамилий хьхьиривух нанисса чIумал марч гьаз хьуну, буран бивщуссар. Щейхнал увкуссар: «Паракьат хьу, бяр, вил ялув элмулул хьхьири бурча!» Мукун учайхту, хьхьири паракьат хьуссар. Гива ца хъунмасса жанавар бувккун, щейхнахь увкуссар: «Да МухIиддин, на вихьхьун ца суал булунна, вища жаваб дулун бюхъарча, ина аьлимчура, къахьурча – укунасса аьвам адиминара. «Ци суал бур?» – цIувххуссар щейхнал. Жанаварданул увкуссар: «Ца хъамитайпалул лас Аллагьнал ﷻ ссайн-унугу кIура аен уварча (инсаннал жинсирая цамур жинсирайн), га щарссанил идда цуксса хIаллайссар дикIан аьркинсса: лас ивкIумунил куннассарив ягу личIи дурмунилуксса? Щейхнаща къавхьуссар жаваб дулун. Жанаварданул увкуссар: «Ина вила щейхну, усттазну на битарча, на вихь жаваб бусанна». МухIиддин рязи хьуссар, жанаварданулгу увкуссар: «Лас рухI дусса задрайн кIура аен уварча, идда дикIантIисса личIи хьумунил куннасса. РухI дакъамунийн кIура аен уварча, идда дикIан аьркинссар лас ивкIусса щарсанил куннасса». Мунияр махъ оьрмулуву МухIиддиннуя щинчIав къабавссар цала элмулия пахру буллалисса махъру.

Пикри бува вай мукъурттил ялув – ина учин бюхъайва: «Пулансса инсаннал дакI хъун къадуваншиву кIулссания, на ганал хьхьичI кьюкьалану, иминну икIанссияв». Вай мукъурттиву дуссар дакIхъуншиврул дазу. Цанчирча, ина вила инава диндалул уссияр лавайну ихьлай, яла ганал даражалийн ялавай учIлачIисса куна ура. Аллагь ﷻ кIул шаврил даражалийн бивминнал иминшивруву дакIхъуншиву къадикIайссар, цанчирча, гайннан цала рувхIанийсса даража цавагу цама бусурманчуналмунияр лахъну чIалан къабикIайссар. Идавстурал, цивппа бунагь баврия бурувччусса бунугу, Аллагьнахь ﷻ чIа учайсса бивкIссар щяйтIаннуя ва Дажжалнал питналия буруччаву. Сайид Аьли аль-Хавваслул увкуссар: «Дажжалнал питна – ганал цува залшивруйн тамахI бишайхту, халкьуннал кьамул авриясса нигьачIинни». ХIадисраву бувсун бур Аллагьнал ﷻ махъру: «Хъуншиву ва ххаллилшиву – Ттул лаххияр (так Аллагьнан ﷻ лайкьсса сифатрур). Ттуя гайннувасса цания ца ликкан ччан бивкIма На гьалак уванна».

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...


Ряхра зума

Шавваль – Рамазан зурул хъиривмур барзри. Му зурул цалчинмур кьини – Зума ритавал байрамрал кьини хъанахъиссар. Байрандалул кьини зума дугьангу къабучIиссар, хIарамссар. Мунил хъиривсса ряхва гьантлий дугьаву хъинссар, суннатссар.   Фаризасса зума дугьайсса Рамазан зурул хъирив...


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...


“Хайр бакъасса инсантал...”

Инсаннал дакIнил азардавасса ца азар – дакIхъуншивури. Му чIалан дикIайссар, инсантурал тIимур сан къабаврийну. ДакIхъуншиврул дайдихьу – цува цайминнаяр лахъну чIалачIаву. Му иширайн Идавсил ﷺ увкуссар: «КъауххантIиссар Алжаннавун чанссарагу дакI хъун дувайма». Му...