Инсаннал цала хьхьичIсса буржру

Инсаннал цала хьхьичIсса буржру

Аллагьнайн ﷻ щукру жува бусурманну ляхъангу бувну, рувхIанийсса ва дуньявийсса ишругу бачин буллалисса. Аллагьнал ﷻ инсаннай аякьа дурну дур, хIараммуний къадагъа дирхьуну ва хIалалмунийн ихтияр дуллуну.

Жунма кIулсса куццуй, гьарца бусурмансса инсаннал буржри Аллагьнайн иман дишаву, дуван багьайсса эбадат даву, хIараммуния арх шаву, Заннал жуйва бивхьусса амрурду биттур баву ва м. ц. Инсан ляхъан увну ур чурххая ва рухIирая (дакIния). Аллагьнал ﷻ хьхьичIмий бакъасса, буссар инсаннал цала хьхьичIсса буржругу: чурххал хьхьичIсса ва рухIирал хьхьичIсса.

Чурххал хьхьичIсса буржру

1. Дукиялул ялув бацIаву. Гуж бусса, цIуллусса чурх бикIаншиврул жунма аьркинссар дукаймунил ва хIачIаймунил ялув бацIан. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «Дукияра ва дунияллий марцIмур ва Аллагьнал ﷻ хIалал дурмур. ХIараммур канаки буван хIарачат буллалисса ва хIалалмуния арх буван ччисса щяйтIаннул тIимур мабувари. Зун кIулссар щяйтIан зула душман бушиву, мунил зу къуч буллаллиссару оьбаларду баврил ххуллийн» (сура «АльБакьара», аят 168). МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Гуж бусса (чурххал ва имандалул) бусурманчув Аллагьнал ﷻ хьхьичI заэвманаяр лавайссар ва ххирассар, амма миннаву кIиннавувагу хъиншиву дуссар» (Муслим).

2. ЦIуллу-сагъшиву дуруччаву. Бусурмансса инсаннай ялувссар цала цIуллушиврул ялув ацIан, къашай хьурча духтурначIан гьан, дарув буван. Ца инсаннал цIувххуну бивкIссар: «Я Аллагьнал Идавс! БучIиссарив жун къашай хьусса чIумал дарув буван?» Идавсил ﷺ укунсса жаваб дуллуссар: «Я Аллагьнал ﷻ лагътал! Зува къашай хьувкун дарув булувара, хIакьну Аллагьнал ﷻ къадуллуссар дарув бакъасса цIуцIаву, так ца цIуцIаву личIаннин». Мунахь цIувххуссар: «Цумур къашайшиврунни дарув бакъасса?» «Му хъунав шавури», – увкуссар Идавсил ﷺ. (Жамиу-ссагъир).

3. МарцIшиврух къулагъас даву. Бусурмансса адиминал ва хъамитайпалул цала чурх, янна, къатта марцIну ябуван аьркинссар. МарцIшиврул хъунмасса бияла буссар цIуллу-сагъшиву дуруччавриву. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «МарцIшиву – имандалул дачIири» (Муслим).

РухIирал (дакIнил) хьхьичIсса буржру

1. ДакI дуруччин аьркинссар бяйкьусса аькьидалия, тIайла бакъасса пикрирдая.

2. ДакIниву цIакь дуван аьркинссар тIайласса иман ва диндалул кIулшивуртту.

3. ДакI чIюлу дувайссар хIакьсса ва мюнпатсса элмулийну.

4. Заралсса хасиятру ва пикрирду дакIнива буккан буван аьркинссар.

5. Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт дакIниву тарбия дуван хIарачат бувайссар.

Щин-бунугу бюхъай пикри хьун шикку кIицI лавгмур биттур буван захIматсса масъаларду бур тIисса. Амма чан-чанну, цаца ша ласлай хьхьичIунай ачин хIарачат буллалиманан Аллагь Тааьланал кумаг бувайссар. ИблисщяйтIан жухунма цуксса гужну бахчиларчагу, дакIниву Аллагь ﷻ усса, хъинмунийн кIункIу тIисса инсаннаща щяйтIаннуяр ххув хьун бюхъантIиссар. Аллагьнал ﷻ жунна ссавур ва кьянкьашиву дулуннав! Амин.

РАСУЛ ХIУСАЙНОВ

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...