Гъаралуннил хIикмат

Гъаралуннил хIикмат

Гъарал – Аллагь Тааьланал жунма буллусса неъмат бур. Му жунмасса хъунмасса рахIматри. Дунияллийсса халкьуннал, жанавартрал, уртту-тIутIал оьрмулуву гъаралуннил хъунмасса кIану бугьлагьиссар. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «…ХIисав ласияра Аллагьнал ﷻ цIимилийну гъаралуннил кьаркьсса аьрщи уттара дуллалисса куц…» (сура Ар-Рум, 50 аят).

Гьарца гъарал кIунтI аьрщарайн лавсун ца-ца малаик учIайссар. Муниятур гъарал кIунтIру багьну нанисса чIумал куннийн ку тачIав къащайсса. «Мукьаддиматуль-хIазрамият» тIисса луттираву чивчуну бур цIусса шинал цалчинсса гъарал лачIлан диркIукун ганил щинай чурхгу шювшуну, чаклингу ивссуну хъинссар куну. Чурх шюшин сант дакъахьурча, укунна чаклин иссавурагу дурну хъинссар тIар. Къув-аьс, цIупар тIисса чIумалгу Аллагьнал ﷻ кIицI ларгун хъинссар, амма цIупарданух ургаву къахъинссар.

Имам Маликлул «Муваттаъ» тIисса хIадисирттал луттираву увкуну бур: «Къуваьс, цIупар тIисса чIумал Идавсил ﷺ ихтилатгу бацIан бувну, укунсса дуаь дуккайва: «СубхIана ман юсаббихIур-раъду бихIамдигьи валь-малаикату мин хифатигьи». Ялагу гъарал лачIличIисса чIумал «Аллагьумма сайибан гьаниан ва сайибан нафиаьн» увкуну хъинссар. Гъарал ларчIун махъ «МутIирна бифазлиллагьи ва рахIматигьи» учайссар. Гужсса, зарал биян бюхъайсса гъаралунния нигь духьурча, ва дуаь дуккайссар: «Аллагьумма хIавалина ва ла аьлайна». ХIадисраву увкуну бур: «КIира чIумал Аллагьнал ﷻ дуаь чара бакъа кьамул дувайссар: чаклин азан тIисса чIумал ва гъарал лачIлалисса чIумал» (Жамиул-ахIадис, №11324).

Жунма кIулсса куццуй, щинал ялун Кьуръандалул аятру буккирча, га щин дарувну шайссар. Ца чIумал МухIаммад Идавсил ﷺ цIувххуссар цалва асхIабтурахь: «Бусавив зухьва ца дару, ттунма Жабраил малаикнал лахьхьин бувсса? Му дару кIулманан цамур дарурай аьркиншиву къадикIантIиссар. Гъарал щинал ялув арулцIалилва буккайссар сура «АльФатихIа» (АльхIам), «Фалакь», «Нас», арулцIалла салават, арулцIалва «СубхIаналлагь». Яла гай щин арулва гьантлий кIюрххил ва гьанттайннай хIачIайссар», - куну.

РАШИД НУРМУХIАММАДОВ

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...