Гъаралуннил хIикмат

Гъаралуннил хIикмат

Гъарал – Аллагь Тааьланал жунма буллусса неъмат бур. Му жунмасса хъунмасса рахIматри. Дунияллийсса халкьуннал, жанавартрал, уртту-тIутIал оьрмулуву гъаралуннил хъунмасса кIану бугьлагьиссар. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «…ХIисав ласияра Аллагьнал ﷻ цIимилийну гъаралуннил кьаркьсса аьрщи уттара дуллалисса куц…» (сура Ар-Рум, 50 аят).

Гьарца гъарал кIунтI аьрщарайн лавсун ца-ца малаик учIайссар. Муниятур гъарал кIунтIру багьну нанисса чIумал куннийн ку тачIав къащайсса. «Мукьаддиматуль-хIазрамият» тIисса луттираву чивчуну бур цIусса шинал цалчинсса гъарал лачIлан диркIукун ганил щинай чурхгу шювшуну, чаклингу ивссуну хъинссар куну. Чурх шюшин сант дакъахьурча, укунна чаклин иссавурагу дурну хъинссар тIар. Къув-аьс, цIупар тIисса чIумалгу Аллагьнал ﷻ кIицI ларгун хъинссар, амма цIупарданух ургаву къахъинссар.

Имам Маликлул «Муваттаъ» тIисса хIадисирттал луттираву увкуну бур: «Къуваьс, цIупар тIисса чIумал Идавсил ﷺ ихтилатгу бацIан бувну, укунсса дуаь дуккайва: «СубхIана ман юсаббихIур-раъду бихIамдигьи валь-малаикату мин хифатигьи». Ялагу гъарал лачIличIисса чIумал «Аллагьумма сайибан гьаниан ва сайибан нафиаьн» увкуну хъинссар. Гъарал ларчIун махъ «МутIирна бифазлиллагьи ва рахIматигьи» учайссар. Гужсса, зарал биян бюхъайсса гъаралунния нигь духьурча, ва дуаь дуккайссар: «Аллагьумма хIавалина ва ла аьлайна». ХIадисраву увкуну бур: «КIира чIумал Аллагьнал ﷻ дуаь чара бакъа кьамул дувайссар: чаклин азан тIисса чIумал ва гъарал лачIлалисса чIумал» (Жамиул-ахIадис, №11324).

Жунма кIулсса куццуй, щинал ялун Кьуръандалул аятру буккирча, га щин дарувну шайссар. Ца чIумал МухIаммад Идавсил ﷺ цIувххуссар цалва асхIабтурахь: «Бусавив зухьва ца дару, ттунма Жабраил малаикнал лахьхьин бувсса? Му дару кIулманан цамур дарурай аьркиншиву къадикIантIиссар. Гъарал щинал ялув арулцIалилва буккайссар сура «АльФатихIа» (АльхIам), «Фалакь», «Нас», арулцIалла салават, арулцIалва «СубхIаналлагь». Яла гай щин арулва гьантлий кIюрххил ва гьанттайннай хIачIайссар», - куну.

РАШИД НУРМУХIАММАДОВ

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...