ТIайлашивруву – так хъиншиву

ТIайлашивруву – так хъиншиву

 

Жулва ялун бивну бур агьалинаву тIайлашиву, узданшиву, ххаллилшиву ккалли даву чан хьусса, чувшиврухсса къулагъас дакъасса замана. Цанма чан-кьансса хайр бияншиврул инсаннал бигьанма щялмахъ бусай, буллусса махъ къабугьай, дурсса вихшалларан хиянатшиву дувай. Аммарив мукунсса тIул цаманал цала чулухуннай дурсса чIумал, мунан сси бизай, гьужум бувсса, рирщусса, бивсса кIанттурдугу шай.

 

ТIайлашиву, узданшиву дусса халкьуннаву вихшала гьарзассар, кунная куннал элму-кIулши бигьану ласайссар, кIулмур бусайссар, буллусса мукъуйн ва дурсса икьралданин чул бищайссар. Мунияту хъинну агьамссар гьарцаманал хьхьичIра-хьхьичI тIайлашиву цаятура цалла тIалав даву, яла цала чулухуннай цайминнаясса аьдилшивруйнгу хьул бишаву.

МухIаммад Идавс ﷺ ивкIссар аьдилшиврул, тIайлашиврул эбрат ласун бучIиминнава яла лайкьману. Аллагьнал ﷻ идавсшиву дулуннинва ганал тIайлашиврул цIа машгьурну диркIссар, мунияту «аль-Ами́н» (вихшала дишин лайкьма) кусса ялун цIагу дирзун диркIссар.

ДакIнивусса аьдилшиву ва тIайлашиву – Заннал Цала лагънан буллусса ца неъматри. Мукунсса хасият думанан аьркин бакъассар дунияллул неъматирттава цала канища дуркмуния пашман хъанан. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Виву мукьра хасият духьурча: гъалгъалуву тIайлашиву, вихшала биттур даву, хъинсса хасият ва дукра чIярусса къадукаву – вин аьркин бакъассар дунияллул неъматирттава вила канища итххявхмуния пикрирду буллан». (АхIмад, ТIабарани)

 

Бусала

Васила бин аль-Аскьа  тIисса асхIабнан хIисав хьуну бур ца инсаннал цаманан 300 диргьамран варани бавххушиву. Ганал цал къулагъас къадурну, яла цирив дакIнин багьсса куна варани лавсманал хъирив левчуну ур: «АцIу да, ина му варани биххан ягу буртти занан ласав?» «Нава буртти занан ласав!», - куну бур ганал. Василал  увкуну бур: «Мунил ччаннай щаву дур, мунища хъунмасса хIаллай занан къахьунтIиссар», - куну. Та инсанналгу варани зана бивтун, арцу махъуннай ларсун дур. Баххул куну бур Василахь : «Вил жан цIуллу дивуй, ина ттул маша зия циван бував?!» «Жу Идавсил ﷺ хьхьичI хъа бувссия гьарца ишираву, гьарцаманал чулинмай дакI марцIну, аьдилну бикIан», - увкуну бур асхIабнал, - «Ттун Идавсия ﷺ бавуна укунсса махъру: "КъабучIиссар зад даххан, ганивусса диялдакъашивуртту кьюлтI дурну. Ми диялдакъашивуртту кIулманахьгу ихтияр дакъассар кьацI бавщуну ацIан"», - куну (Аль-ХIаким)

 

Ибрагьим Мусаев

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


Мюнпатсса дуаьрду

Мудан заралунния бурувччуну бикIаншиврул   КIюрххил ва гьанттайннай шамилла дуккайссар ва дуаь: باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمٌ «БисмиЛля́гьи ллязи́ ля́ язурру мааьсмигьи́ шай’ун филь-арзи ва ля́...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...


Аьдатрайсса Исламрал ххуллур цанмагу, чингу мюнпатмур

Цалчинмур ЦIувкIратусса ХIажикьурбаннул ва Лайлил душ Эльмира (Ххадижат) Нуруттинова республикалий машгьурну бур Исламрал журналист ва динийсса жяматийсса ишккакку хIисаврай. Исламрал хъаннил мероприятияртту дачин дувангу чIярумур чIумал ванийн вихшала дувай. Дагъусттаннал Муфтиятрал просвещениялул...