27 ДАРАЖА

27 ДАРАЖА

Чак баву багьлай бур бусурмансса инсаннал яла хьхьичIунмий буржирдавун. Муниву дуссар чIярусса хъиншивуртту ва барачатшивуртту. Хъиннува ххирассар фаризасса чак жяматращал баву.

Жямат-чак баву хъанай бур гужсса суннат (суннатуль-муаккад). Имам Шафиънал мазгьабрайн бувну, шяраву ягу шагьрулий жяматрай чак баву фарзулькифаятну ккаллиссар, кIия инсаннал буварчагу, чара бакъа буван аьркинссар. Жяматрай чак буллалимий чIявуссаксса чиригу хъунмассар. Имам аль-Бухарил ва Муслимлул бувцусса хIадисраву увкуну бур: «Жяматращал бувсса чаклил чири 27-ва даражалул лавайссар цалвалу бувмунилмунияр».

Кьинилун ххюлва жямат-чаклийн халкь мизитравун батIлатIиссар, бусурманнал дакIурдиву кунначIан куннал ччаву гьарза дуллалиссар. Мизитраву чак буван лагайманаха малаиктурал барашинна ва дуаь дувайссар. Имамнащал архIал чак бавхIуманая Аллагь ﷻ рязи шайссар. Идавсил ﷺ увкуссар: «Шяраву ягу авлахърай шама инсан цачIун шайхту, чак жяматрай буллай бакъахьурча, ми щяйтIаннухьхьун биривссар». МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулул тарихрава жущава бюхълай бур жямат-чаклил агьамшиву бувчIин. Маккалия Мадиналив ивзсса чIумал мунал цалчинма-цалчин цанма яхьунсса кIану ххал къабувссарча, мизит бувансса кIану тIалав бувссар. ЦIусса билаятирттайн Ислам ларсун бувкIсса асхIабтуралгу гикку мугьлат бакъа мизитру буллай байбишайсса бивкIссар. ХIадисраву увкуну бур: «МукьцIалва гьантлий гьарца чак имамнащал архIал бавхIуну бувайманан Аллагьнал ﷻ дулунтIиссар кIира ххассалшиву: дужжагьрая ва мунафикьшивруя». Ялагу Идавсил ﷺ увкуну бур: «Мунапикьнан кIюрххил ва хъатIан чаклияр захIматсса цичIав дакъассар. Миннан кIулссания ми чакру баврихсса чири, ххярк тIий бунугу бачинссия».

Цамур хIадисраву увкуну бур: «ХъатIан чак жяматрай бувма – дачIи хьхьу эбадатрай гьан дурма кунассар, кIюрххил чак жяматрай бувма – щала хьхьу эбадатрай гьан дурма кунассар». Вай хIадисирттава бувчIлай бур жяматрай буван ххирасса чакру – кIюрххил чак ва хъатIан чак бушиву. Аьлимтурал тIимунин бувну, яла ххирамур жямат хъанахъиссар нюжмар чак, хъирив нюжмар кьинисса кIюрххил чак, хъирив цамур кьинисса кIюрххил чак, хъирив хъатIан чак, хъирив ахттакьун чак, хъирив ахттайн чак, хъирив маркIачIан чак.

Ца багьана, оьзру бакъанува жяматчак кьабитан ихтияр дакъассар. Жямат-чаклийн къагьан бучIиссар къашавай, хъинну ккашилну, мякьну, кьанкь дусса дукра дуркуну (масала лаччи, чимус), ивкIума иссун ягу уччин багьлай, къашавайманах уруглай, сапарданийсса гьалмахтурая махъун агьлай ухьурча, гужсса гъарал лачIлай, марххала буллай бухьурча.

МУХТАР АХIМАДОВ

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...