Яла ххаллилми

Яла ххаллилми

АсхIабтурал чIявуну Идавсихь ﷺ цIуххайсса бивкIссар Аллагьнал ﷻ хьхьичI яла хъинми, чири гьарзами тIуллу, аьмаллу, давуртту цумири, куну. Идавсилгу ﷺ жаваб дулайсса диркIссар цIухлахиманал хIалданух, тагьарданух урувгун.

 

Мунияту, цавай хIадисирттаву ца тIул хъинссар, гайминнуву цамур аьмал хъинссар увкуну бур. Гьарца инсаннал гай хIадисирттава цанма бакьаймур лавсун, цавура хьхьарасса хасиятру ххуй чулиннай тарбия дуллан аьркинссар. Масала, чак-зумалул хIакьираву баччибакъашиву дувайма миннул ялув ацIанссар, халкьуннащалсса арардаву къалмакъаллу шайманал му масала хьхьичIун буккан булланссар ва м.ц…

 

Халкьуннал дянивсса арарду

Ца чIумал Абу-Муса ал-Ашаьрил цIувххуссар МухIаммад Идавсихь ﷺ: «Исламраву яла хъинма бусурманчу цумари?» – куну. Идавсил ﷺ укунсса жаваб дуллуссар: «Цала кару ва маз цаманан зарал баврия дурурчумари» (ал-Бухари).

ДакIниву иман думанал хIарачат бувайссар Аллагьнаха ﷻ эбадат даврил бурж щаллу баву бакъасса, халкьуннащалсса багьу-бизулувугу тIайлашиву, хъиншиву, иминшиву дуну къуццу тIун. Адав дакъасса, ссугру, бугьтан, гъибат бувайсса инсан дужжагьравун агьан бюхъайссар, сайки ххювагу чак ва циняв зумарду дугьлай ивкIхьурчагу.

Ца асхIабнал Идавсихь ﷺ бувсун бур пулансса хъамитайпалул дуллалисса хъинсса тIуллая. Ахирданий увкуну бур: «Амма ганил маз буллай чIаххуран зарал бувай». «Мунил кIану цIаравури», – куну бур Идавсил ﷺ. Яла гава асхIабнал бувсун бур хъинсса тIуллу чIярусса къадувайнугу, цила чIаххуращал ххуйсса хIала-гьурттушиву дусса хъамитайпалуя. Расулуллагьнал ﷺ увкуну бур: «Му Алжаннавун буххантIиссар».

 

Ссалам булаву ва чумартшиву

Ца асхIабнал Идавсихьхьун ﷺ суал буллуссар «Исламраву яла ххуйми хасиятру цумири?» – куну. Ганал жаваб дуллуссар: «Инсан дукра дукан аву (цадакьа баву) ва цана кIулнахьхьун ва къакIулманахьхьун ссалам булаву», – куну. (ал-Бухари, Муслим).

Чумартшиву, сахаватшиву думанан Аллагьнаяту ﷻ хъунмасса чири хьунтIиссар. Инсаннан дукра дулаву – мискинсса чIаххучувнан, гъан-маччаминнан бикIу ягу хъатIул, оьрчI аврил мажлисрай бикIу, укунма диндалул уссурварайн хъамалу оьвчаву бикIу – ми гьарзад Идавсил ﷺ сунна щаллу баврин ккаллиссар, халкьуннал дянив уссушиву, цачIуншиву цIакь шайссар.

Ссалам булаврия тIурча, Кьуръандалуву чивчуну бур (мяъна): «Чил къатравун мабуххари ихтияр къаларсун ва ссалам къабуллуну..» («ан-Нур» суралул 27-мур аят).

Му бакъассагу, хIадисраву увкуну бур: «ХIакьну, «Ас-салам» – Аллагьнал ﷻ цIардавасса ца цIари. Мунияту зула дянив ссалам гьарза бувара» (ал-Бухари).

 

«Оьмдатул-кьарий» тIисса луттирава

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Шанна бигьасса эбадат

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:   «Циняв бусурманнал бунагьру багъишла битаннав тIий дуаь дурманан буссар гьарца бусурманчунахсса чири»   «Кьуръандалувасса ца хIарп дурккуманан хъинбала чичинтIиссар. Гьарца хъинбалалул чиригу ацIлийнуссар. «Алиф,...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...


Арулва махъ

Хъунасса аьлимчу, дурккучу Абу-Лайслул увкуссар: «Цума инсаннал лавхьхьурив арулва махъ, му инсан икIантIиссар Аллагьналгу ﷻ малаиктуралгу хьхьичI даража лавайну, ва Аллагьнал ﷻ мунал бунагьру багъишла битантIиссар, гай бунагьру хьхьиривусса хьаманияр чIявусса бухьурчагума.   Вай...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...