Душ щин буллуну хъинссар?

Душ щин буллуну хъинссар?

Циняв инсантал бур личIи-личIисса, цаннаха ца къалавхьхьусса. Жунма ххуй бизаймигу бур личIи-личIисса. Мунин бувну, ва ишираву агьамсса масалану хъанай бур оьрмулул гьалмахчу ягу гьалмахщар язи бугьаву. Инсаннал узданшиврул лишанну чIярур: иман, ккаккан ххуйшиву, элму-кIулши, тухум, хъус-аваданшиву, бусравшиву, дакIнил ласаву, цIу бушиву ва цаймигу. Вай лишанну чан-чIярушивруя сакин хьуну дикIай гьарманал хасият. Ссахри хьхьичIра-хьхьичI къулагъас дуван аьркинсса?

Щак бакъар бусурмансса инсан хьхьичIва хьхьичI уругантIишиву имандалух, дин душиврух, инсаншиврух. Цанчирча, вай дакъахьурча, лирчIми лишанная пайда бакъанутIий.

МухIаммад Идавсил ﷺ жухьва бувсун бур щар дуцин ччиманал душнивусса мукьра лишандалух къулагъас дувайссар куну: хъус, ккаккан ххуйшиву, тухумрал ххаллилшиву ва дин-ислам душиву. Вайннува дин думур язи бугьияра куну маслихIат бувну бур. Имам Нававил ва хIадисрал мяъна дурчIин дуллай чивчуну бур: «ХIадисрал мяъна вари: щарсса дуцин пикри хьусса адимина кIай мукьра лишандалувасса цанничIан кIункIу тIун икIайссар ва чIявучин диндалулмур чул махъун бувтун, хъус-аваданшиврух, ккаккан ххуйшиврух ягу тухумрах уруглан икIайссар. Аммарив, иман думур душ язи бугьарча хъинссар. ХIадисраву увкумур амру кунма ккалли къабувайссар, амма кIанива бувчIлачIиссар дин дусса инсантурачIан гъан хъанан, миннащал дусшиву дуллан аьркиншиву, цанчирча мукунминнаяту лахьхьинтIиссар инсаншиврий оьрму бутлан».

Мукунма, душру бусса ппухълуннахьгу Идавсил ﷺ бувсун бур душ щин буллуну хъинссарив: «Душ була тIий учIарча хасият ххуйсса, диндалувусса инсан, мунан булара, акъахьурча дунияллийх хъуннасса питна ва духIин дакъашиву ппив хьунтIиссар» (Тирмизи). «Душ щар булаву – цаманал канихьхьун булавур. Мунияту личIлулну бикIи, ххуйну бурувгун бикIи зула душ щил канихьхьун буллай бурув» (Байгьакьи).

Дин дусса, иминсса щарсса дикIантIиссар Заннайн ва цила ласнайн мютIисса. ДакIниву иман дусса лас-щар ва дунияллул талихIрал щаращир, ахиратрал иширттаву кумагчири.

ХIадисраву увкуну бур: «Зула арсурвавран ххуйсса тухумирттавасса душру буцияра» (Ибн Мажагь). Уздансса тухумравасса хIалимсса щарссанил уздансса оьрчIру бувансса умуд буссар.

Хъуслил, ххаллилшиврул, ккаккан ххуйшиврул цIаний щарсса дурцуманан ахиргу миннуя цукунчIавсса мюнпат къабиянтIиссар. Диндалул, инсаншиврул чул хIисавравун ласурча, гьарзасса хъус-маэшатгу, ххаллилшивугу дулунтIиссар Аллагьнал ﷻ.

Мурад МахIаммадов

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...