Бувгьу кьюнукьи

Бувгьу кьюнукьи

 

Ва нахIусса хIаллил ахъулсса цинявннан ххирар. ТIааьнсса тIин бушиву бакъасса, бувгьу кьюнукьи (клубника) инсаннал чурххал цIуллу-сагъшиврун хъинну мюнпатссар.

 

Клубника кIулну бивкIун бур сайки жула эра дайдишин 200-ку шиннардийва, машгьур хьуну бур XV-мур ттуршукулий, Европанавун лавсун бучIайхту. Ванил ватанну ккалли бувайссар Баргъбуккавал Азия. ХьхьичIппурттуву клубника цийнува цуппа ххяххайсса вахIшисса ахъулссану бивкIссар. Махъ байбивхьуссар ва ахъуву бугьлай, мукун бувгьумургу хIаллилмунияр хъунмасса ва нацIусса хъанан бивкIссар.

ХIакьинусса кьини дунияллий буссар бувгьу кьюнукьул 300-ннин бивсса журарду (сортру). Гайннул личIи-личIисса рангру дуссар, сайки буссар кIяласса, тIин ананасраха лавхьхьуссагу. Бельгиянаву буссар клубникалун хас бувсса музей.

Бувгьу кьюнукьул 100 граммраву буссар 41 килокалория. Муниву ххюттукалун хъинсса клетчатка гьарзассар. Ялун качар бивчуну ягу шавхьун, компот, мураппа дурнунияр, клубника бусса куццуй бувкуну ягу смузи, коктейль дурну хъинссар. КIиришиврул ванивусса чIявуми витаминну зия бувайссар.

Клубникалуву чIявуссар витамин С. Ванил 100 граммраву буссар инсаннан кьинилун аьркинсса С витаминдалул 98%. Мунивусса эллагиновая кислоталул кумаг бувайссар ракрал цIуцIавуртту хьун къадитан. Мюнпатссар клубника лякьлуву оьрчI бусса хъаннин, ваниву дуссар миннан аьркинсса фолиевая кислота.

Спортраха ягу захIматсса давриха зузиминан чара бакъасса магний буссар клубникалуву. Чурххаву магний чансса чIумал бюхъайссар къюкI гужну ришлан, бакI цIун, шану къабиллан, гуж чан хьун.

Клубника хъинссар ххуйну за дакIний личIаврин ва нервардан.

Буссар ваниву витаминну А, К, РР, Е ва В, мунин бувну, чурххал кIушиву гьарза къахьун, буч къахьун ччиминнан мюнпатссар.

Бувгьу кьюнукьувусса антиоксидантрал кумаг бувайссар лахъсса давление лагь дуван, буруччайссар атеросклерозрая, цаппара къюкIлил цIуцIавуртту дайщун дувайссар. Ванивусса калий ва магний хъинссар туннурдал цIуллушиврун.

Клубникалуву аскорбин кисолота чIяруссар лимондалувунияр, мунияту иммунитет цIакь дувайссар, инсаннал бурчу ва чIарардал тагьар къулай шайссар.

Машан ласайни язи бугьан аьркинссар хъиннува кIукIлу бакъасса, цуппа цIанну ятIулсса, хъуварду хъахъисса клубника. МицI щюллисса ягу бикъавсса кIанттурду бумунил тIин къанахIуссар. Машан ласуннин ссунтI увкуну ххал бувангу бюхъантIиссар: нацIусса кьункьан кIанай туршсса кьанкь ришлай духьурча, му клубникалун 2-3 гьантта хьуссар, зия хъанай байбивхьуссар.

Бувгьу кьюнукьи хъиннува гьарза бавугу къахъинссар, цIуллу-сагъсса инсаннан бучIиссар кьинилун 300-400 грамм, ххишала къахъинссар. Аллергия шайминнал ва сситтул пурпуххилуву хъунисса чартту буминнал личIлулну букан аьркинссар. ЦIумулул, ххюттурдал къашавайминнангу цал духтурнащал маслихIат ккаккарча хъинссар.

ЦIуллуну битаннав!

 

Аминат Аьлиева

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...