бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Даршудеш дурхъадеш саби

Даршудеш дурхъадеш саби

Ишдусла дуцIрум дубуртазир деркIахъес кьадарбиахъуб наб Аллагьли. Урусунира бикIули бираргу: «ТалихI лебси ахIенри – талихIагрили кумекхIебарибси биалри».

 

Дубуртазир риасра, шагьарлантала дахъал зигаръала иргъулра шин, хутI, газ агниличила. Халкьла зигаръала дархьти сари. Нушала халкь лерилра чараагарти яшавла шуртIрачил гIеббуцили биэс лайикьли саби.

Ваамма!

Нуша, дагъистанланти, лебил дунъяла инсаниятличил цугбуцибхIели, лугIилашал дебали камти халкь сарра, сирилабти биштIати бейгIехIелра, хIябал миллионничи адикили ахIенра. Лебилра дунъяла халкьла, гьаннала заманала сархибдешуни пикридаралли, Дагъиста адамтала бутIакьяндеш дарх агарси, гIямрула цалра кьяли агара.

Нушала спортсменти, гIялимти, бургъанти, тухтурти, учительти, кьисла, къаркъала, мегьла, мургьи-арцла устни, цIедеш дашахъанти, хIукуматла къуллукъуначиб бузути адамти, нушалакIун космонавтра лев, космонавтунала тухтур, дарган гIяхIгъабзара левсири. Илди лебилра, чула сархибдешуначил, устадешличил, бузери дигниличил, адамдешличил, гъабзадешличил, гьарил шайчиб декIарбулхъули саби. Нушани нушачи пахрубарес дирехIе, дагъистанланти!

Даршал дус гьалабси нушала тарихла хIякьикьатлизи духIнадухъахIелли, анкъилаб бикьурси цIукла цIаличир ванадирули, хьунул адамтани чула къакъличир шин дихули, чарх ванабарести палтар-кьяш, чегьес дабри агарли нуша хIердирутири.

Совет хIукуматли нуша, ургарти даршдусмазирад социализмала бегIлара халати сархибдешуначи – багьудиличи, арадеш бихIниличи, дубурла биштIаси махьиличи бикайчи, машинала гьундурачи, хутIла шалаличи, гIурра дахъал гIяхIдешуначи кира.

Наб се бурес дигулра? ИшбархIи, багьа бурес хIейэсли дурхъаси, нана хIуливан нушаб ахIерабарес гIягIниси – вегIла ванзаличибси паргъатдеш, даршудеш саби.

Даршудеш ахIерабарес хIедиахIелли, лерилра нушала сархибдешуни гъумлизи картIибси шинна кIантIван пяхIли детихъур.

Гьаннала хIякьикьатлизиб, игьубси хIярхIя сунела лишайчи бетхIебаили лебай, хIярхIя игьниличила лебилра дунъяличиб балули саби.

Нушани чебиулра Украинализибси, Гъазализибси, Афганистайзибси, Югославиялизибси, дахъал цархIилтира мер-мусаличибти халкь саби-ургаб балхIебикибти, бижгурти, дявлизирти аги-кьяйда ва гIямрула даража.

Гьарилли пикрибаралли, гIядатла хъалибарглизирра гъай-мез дехIдихьибу, хъулибси баракат пяхIли бетихъур. Балгунси хъалибарглицун сунела мурад сарху, цархIилван сеналра биэс хIебирар.

Гибси баракатлисра, даршудешлисра баркалла викIесра багьес гIягIниси саби.

Украинала дазуличибти нушала уршби багьандан, лебил халкьла уркIби рурцIули диалра, чевяхIси Аллагьли, гьанна, халаси ахIенси манзиллизиб, дурала улкнала хъямчибазирад мяхIкамдарили, нушала тарихлизиб гьачамалра хIебиубси, даршудешра, балгундешра нушаб гили сари.

Даршудеш хутIличибра, шинничибра, давлаличибра халаси дурхъадеш саби. Шинра, хутIра, гьундурира, халкьлис автобусунира, даршудеш калалли далдиркур, дила пикрили.

ХIулбала хIерличил, бекIла пикриличил, някъла баркьудиличил, гьарил гьигьличил даршудеш, халкьла ургаб балгундеш ахIерадарая, ахIерти дагъистанланти.

Ил саби наб бурес дигуси.

 

Муъминат Хаттаева

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


ХУРЕГ БАЛКЬАРАХЪНИ

Долма (8 порция) ГIягIнидиркур: ТIутIила кIапIри – 300 гр; белкьунси диъ – 1 кг; биринж – 1 стакан; цIуба жерши – 1; итан жерши – 4 цула; бурт – 400 гр; кьар, зе, исиут, дерубти специяби – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: тIутIила кIапIри зукьиси...


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...