бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

МухIаммад аль-Бусири

МухIаммад аль-Бусири

МухIаммад аль-Бусири

МухIяммад Египетлизивадси СягIидла урши сайри. Илала хIяб Средиземное урхьула Александрия шагьарла мякьлаб саби. Илини гIяраб мез гIяхIил далусири ва пагьмучевси шягIир сайри. Идбаглис ﷺ дезни дурути назмурти-ургар халкьлизир илалаван машгьурдиубти назмурти цархIилтала агара.

 

МухIяммад аль-Бусирила «Музари» назмули ахъси кьимат сархиб, сенахIенну илизир нушала дурхъаси Идбагла ﷺ черяхIти даражаби гапдирухIели ва ахъли кьиматладирухIели.

Цагьачам хъули чарулхъухIели илис жагаси ухъна къаршиикиб. Илини хьарбаиб: «ХIу сайрив ит баягъи адам, суненира дуги Идбаг ﷺ муэрлизив чеваибси?» Бусири викIар: «Нуни Идбаг ﷺ муэрлизив чехIеира». Амма Идбагличила ﷺ гьанбушибхIели, илала уркIилизиб Аллагьла Расулличи ﷺ дазуагарти диги акIуб. Хъули вакIибхIели, ил дуги илини муэрлизив Идбаг ﷺ чеваили сай асхIябтала ургав, сайра зубри-ургав баз кьяйдали чейуси. ЧеваргъибхIели илини сунела уркIи МухIяммад Идбагличи ﷺ дигили бицIили баргиб. ИтхIейчибад илала уркIи Идбагличил ﷺ бехъес хIейэсли чIумали бархбасун. Ил бархIиличивад илини Идбаг ﷺ чевяхIвирули, назмурти лукIесра вехIихьиб. Илини дахъал назмурти делкIун, амма бегIлара машгьуртили детаур «Кьасидат аль-Музарийят» ва «Гьамзият».

 

«Аминтаза» ва «Музари» делкIниличила

МухIаммад Бусири кьаркьа биркIанти дуцили, вяшикIес хIейранвиубли (паралич) бурушла кайхьири. Илини кьасбариб МухIяммад Идбаг ﷺ чевяхIвируси цагьатIи назму белкIес ва иличибли Аллагьлизи ﷻ сай аравиъни тиладибарес. Илкьяйдали илини белкIунсири «Кьасидат аль-Бурдат», сабира «Аминтаза …» дугьбачибад бехIбихьибси. Ил таманбарили гIергъи илини муэрлизив Идбаг ﷺ чеваиб ва бехIбихьудличибад ахирличи бикайчи илис хасбарибси назму белчIун. ГIур Идбагли ﷺ илала кьаркьайчибад някъ чедиберкIиб. Савли чеваргъибхIели, МухIяммад Бусири сагъвиубли айзур.

Хъуливад дураулхъухIели, илис сунела юлдаш Абу Раджа къаршиикиб. Илини Идбаг ﷺ чевяхIвируси назму тиладибариб. Бусири викIар: «Дила илдигъунти дахъал назмурти лер, хIед сегъуна гиша?» Абу Раджа викIар: «Аминтазаличирад дехIдирхьути». Бусири дебали тамашавиуб: «Секьяйда багьурри хIуни илдачила, нуникIун илди чизилра чехIедаахъира». Абу Раджани баянбариб: «Дуги нуни бакьира, секьяйда хIуни илди Идбаглис ﷺ делчIунрил. Ил дебали разилири лехIирхъухIели…» ИлхIели Бусирини юлдашлизи «Кьасидат аль-Бурдат» назму бедиб, ва ил назмуличила Абу Раджазибад адамтанира багьур. Гьаннара МухIяммад Бусирила зияратличир жузи «Кьасидаталь-бурдат» («Аминтаза») бакIибтас дуртIули ва цахIнар дучIули дирар.

«Музари» белкIнила сабабличила бурасли, МухIяммад Бусири дебали пашманнири, анцIкьили уцили, декIси хIяйчив сайри. Илини айзурли дазалара дарили, дехIибала дариб, амма ил аги чебаркьули ахIенри. Кункдеш биэсгу или, ил урхьудубла вакIиб. Амма урхьулира кумекхIебариб илис. ИлхIели ЧевяхIси Аллагьли ﷻ илала уркIилизи пикри абацIахъиб, илини Идбаг ﷺ чевяхIвирнила назму (салават) белкIес гIяхIли биъниличила иргъахъуси.

Ил назмула гIяхIдешличибли сунечибси пашманси аги чераркьниличила илала умут дакIубиуб. Илини 26 назмула тахта цаладяхъили, гIуррара даимбарес вализурхIели, урхьуличивад вашуси адам чеиб, кегIебси куц-кабизличилси ва жагати палтарличилси. Иличил барх нур лебри ил гьуниввалтуси ванзара закра шаладирули. Ил гъамиублихьалли Бусирини вагьхIегьур. ИлхIели ил викIар: «Иличибли наб назмуличилси хIела салават таманбара. Ну Идбагли вархьибси Аллагьличибﷻ хъя бирулра, хIуни ил салаватлис шабагъат лукIути ванзала ва закла малаикуни бамсахъурри. Чили ил салават белчIаллира гьарил фарзла дехIибайс гIергъи, ил дила юлдашли вирар Фирдавслизив». Илкьяйдали бурили, ил вакIибси кьяйдали урхьуличивад арякьун. Бусирили аргъиб ил Идбаг ﷺ виъни ва илис салаватра бучIули, ил гIелавикайчи хIерикIули калун…

 

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Суалти-жавабти

- Сегъуна сура бучIес гIяхIси убкIуси адамла мякьлаб? - УбкIуси адамла мякьлаб гIяхIсилизи халбируси саби «Ясин» сура бучIни ва «Ар-РагIд». Мисаллис, Дагъистайзиб имцIаливан «Ясин» сура бучIули бирар, хIятта «Ар-РагIд» сура бучIни мягIничебсилизи...


Салат

ГIягIнидиркур: Диъ – 300 гр; картошка – 3-4; набадари – 1; хияр – 3; гидгари – 4; шиниша хъара – 1 тIакьа; зе, исиут, майонез, бурт, кьар – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: диъ, гидгури ва овощуни делхьи, дяргIяхъая ва умударили авмузанти кесекуначи...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...


Алжанализив жагьилтас бекIдеш диран

Абу Суфьян ибн аль-ХIарис нушала Идбагла ﷺ узикьар ва зилан сайри, илди ца манзил акIубтири ва ца хъалибарглизиб халабаибтири. Илала дурабадра Абу Суфьян Идбагла ﷺ ниъла узи сайри, сенахIенну илди Саад кьамлизирадси ХIяшима хьунул адамли ниъли бахунтири. Абу Суфьян илкьяйдали Аллагьла Расулла ﷺ...


Дурхъати дугьби

Савлила суннатла кIел ракагIятла дехIибайс гIергъи балуй шайчи кайхьи кьиблаличи дяхIчили белчIес гIяхIси саби: «Алагьумма рабба ЖабрагIиля ва МикагIиля ва Исрафиля ва ГIизраиля, ва МухIяммадин ﷺ аджирни мина ннари» - 3-йна.   МягIна: «Я Аллагь ﷻ, Аллагьли ﷻ вируси...