бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ФиргIявайра бикьридеш дирули

ФиргIявайра бикьридеш дирули

ФиргIявайра бикьридеш дирули

Англиялизибси машгьурси Бритиш бикIуси музейлизиб бихIули лебгIеб тамашала экспонат. Ил саби ванзала икрам бируси чIянкIуси жаназа (мумия). Ил Египетла пирамидабала цала бухIнаб ахIенри баргибси, ХIунтIена урхьула дубларти берхIилиур думжути, заб даралли думхIути къумлизиб сабри, амма заяхIебиубли нушачи баили саби. Амма ил мумия цархIилти мумиябазибад иличиблицун ахIен декIарбулхъуси, музейлизиркIун дихIули гIурра мумияби лер.

 

Ил мумия цархIилтиванра заябиубли ахIен, вайти шуртIразиб бахъхIи калун биаллира. Илала муцIурлизирти гъез булан кали сари. ЦархIилти мумиябала кумбазир дарг хIедирар, амма ил мумияла духIнар даргра кали сари. ГIялимтани кабизахъур ил мумия хIябал азир дус биубли биъни. Илцад заманала духIнар хIяжатти шуртIрачил гIердуцибти мумияби булан тIутIукадирути сари.

Селизиба гьатIи ил заяхIебиънила дигIяндеш?

Илис жаваб баргес вирули сай дурхъаси Кьуръайзиб. Илизиб ФиргIяваннара Муса Идбаглара ургабси дявиличила бурили саби.

Муса Идбаг нушала манзиллис I200 дус гьалав хIерирули калунсири, цархIилван буралли, гьанналис хIябал азир дусличивра имцIали гьалав. ИтхIели левси ФиргIяван сай аллагь сайра викIулри. ХIу адам сайри, хIура нушаван убкIусири, викIусири илизи Муса Идбаг (Моисей), амма ФиргIяван вирхаурси ахIенри. Ил Муса Идбаглис ва илала шайчи кабизурти адамтас гIелавадкаркусири ва илдачи дахъал къиян-жапа дяхIчииусири. Сунела адамтачил Муса Идбаг Египетлизивад цархIил мерличи аркьухIели, ФиргIяван илдас халаси гIяскарличил гIергъиухъунсири ва илдас ХIунтIена урхьула дубла бетаибхIели гIевваибсири. Илаб аги лебгIеб нукьсанбикибхIели, Муса Идбаг Кьудратла ВегIличи дугьайзурсири. Аллагьли ﷻ Идбаглизи гIяйсаличил урхьулис бяхъяхъес хъарбариб. Мусани ил бариб. ИлхIели урхьу кIел бутIаличи декIарбикиб ва урхьула лутIи гьаргбиуб ва Муса Идбагра илала адамтира ил мерличибад башули ХIунтIена урхьулизибад бетахъбикиб.

Илдас гIергъибихьунси ФиргIяванна гIяскар биалли ХIунтIена урхьули цахIнабли сай ФиргIяванничил барх кьяраиб. ВебкIес гьалав ФиргIяван ца Аллагьцун ﷻ левниличи вирхаур, амма ил кьанни чевсаргъниличи Кьудратла ВегI кьабулхIейкиб. Дурхъаси Кьуръанна аятунала цализив Кьудратла ВегI ФиргIяванничи ишкьяйда дугьаилзули сай (мягIна): "ИшбархIи нушани хIечи хъарбирулра шиннизивад дуравхъахъес-хIела кьаркьайс, хIед гIелабад бакIибтази аргъахъес багьандан, Нушани далахъутачи адамтазибад бахъалгъунтани пикри бяхIчииули хIебиаллира".

Марлирагу, адамта пикрира бяхIчииули ахIен, хIулба чебиусиличира уркIби сукъуртили кавлули сари. Бахъалгъунти адамти Аллагьли ﷻ гьар секIал чузи чедиахъули хьаллира, чула васвасъайзиб ибкьтили ва барскъатили кавлули саби.

Гьанналис урчIемдарш дус гьалав хIерирули калунси динна шайчивси гIялим аз-Замахшарини дурхъаси Кьуръайзибси "Юнус" бикIуси сурализибси 92 ибил аятла мягIна ишкьяйда баянбирули сай: "ХIу урхьула дублабси чинилра хIясибхIебируси мерличи дурайсури. ХIела кьаркьала заябиахъес хIебатурли, мяхIкамбирехIе ва цахIнабли кавлахъехIе, чIянкIули, палтар агарли, чумал даршдусла гIергъи лябкьутази чебаахъес ва хIу илдас мисалли виахъес".

Нуша сарра "чумал даршдусла гIергъи дакIибти". ФиргIяванна заяхIебиубли калунси кьаркьала баргилра, амма илис бетаурсилизибад гIяшир касес дирули ахIенра.

 

Амина Аюбова

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Юсуф Идбаг

- Ишавад архIякьядра наб дигул хIебарили, Ну рикIуси хIейкIадли къиян-жапа дахъдирис. Ил замана Зулайха унза гIекIес дуцIрухъун, Илис дигул хIебарес, Юсуф хъярхъли гьавухъун, ГIеларадли хъямрики, буциб хIева, гъярбердиб, Илизивад верцили, Юсуф хIилхIи дуравхъун. Зулайхара аррякьи, ГIязизлизи...


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Редакциялизи суал

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...