бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Алжанализи бегI гьалав чи айцIуси?

Алжанализи бегI гьалав чи айцIуси?

Алжанализи бегI гьалав чи айцIуси?

Гьайгьайрагу, бегI гьалав Алжанала къапу ибхьуси ва ила айцIуси сай лебил инсаниятла бусурмантала гьавкья Аллагьла Расул ﷺ.

 

Ил шайчиб Анас ибну Маликличибад баахъили саби Аллагьла Расулли ﷺ бурибси: "Диванна бархIи лебилра идбагуни-ургаб бегIлара бахъал адамти дила умматла бирар, ил багьандан нуни бегI гьалаб Алжанала къапу ибхьис".

ЦархIил хIядислизиб илини бурули саби: "Кьиямала бархIи Алжанала къапуличи гъамиубхIели набзи илавси къараулли хьарбиу: "ХIу чи сайри?" "МухIяммад", - жаваб бедлугас нуни. Илини буру: "Набчи хъарбарибси саби ишди къапу абхьахъес чIянкIли хIу багьанданцун. Нуни илди хIу ахIенси цархIиллис хIебхьаси".

ГIуррара ибну ГIяббасличибад бурули саби: «ЦацабехIти асхIябти кабиили Аллагьла Расул ﷺ вакIахъес хIерлири. Идбаг ﷺ илдачи гъамирухIели, илдала ихтилат аргъиб: «Марлира, тамаша саби. Гьарли-марли, Сунени акIахъубси илини Сунес бегIлара дигусили вариб - Ибрагьим Идбаг ". ЦархIилти бикIулри: "Се биэса тамашаласи ЧевяхIси Аллагьла ﷻ ГIиса Идбагличилси ихтилатличиб? ЧевяхIси иличил пардав агарли гъайикIусири". ЦархIил кьукья бикIулри: "ГIиса Идбаг - ЧевяхIси Аллагьла ﷻ дугьби мардарнила лишан сай. Илини илала неш Марьямлизи бурибси бетаурли, Сунени гIямру дедлуган сайливан илис рухI дедиб ва акIахъуб". Илди-ургаб Адам Идбаг бегIлара тамашала ва дигуси сай Аллагьли ﷻ акIахъубси, бикIутира лебри.

Илди ихтилатунала манзил Аллагьла Расул ﷺ илдачи гъамиубли салам бедиб. Ил викIар: "Нуни аргъира хIушала ихтилат Алагьла ﷻ бегIлара тамашала караматуначила. Гьайгьайрагу, Ибрагьим Аллагьлис ﷻ дигахъуси сай, Муса Идбагличилра ихтилат бетаур ЧевяхIсила, ГIиса Идбаг Илала рухI ва дугьби сай. Адам Идбаг ЧевяхIси Аллагьли ﷻ чеввикIибси сай. Гьарли-марли илкьяйдали саби. Амма хIушаб багьес чебиркур, ну ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ бегIлара дигуси виъни. Ил нуни ну гапирули буруси ахIенра. Кьиямала бархIи нуни "Лива аль - хIамд" байрахъ архусира.

Диванна бархIи нуни дила уммат батахъес дураулхъусира ва дила шапагIят бегI гьалаб кьабулбирусира саби. Нуни ну гапвирули викIуси ахIенра. Алжанала къапу бегI гьалар нуни сари ибхьути. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ наб иларти унхъри ибхьу ва ну бирхути мискин-пякьиртачил варх ила цаибил айцIусира. ХIекьли, нуни пахрубарес буруси ахIен, ну - таж сайра инсаниятла кьамла (акIахъубтира, гIур алкIахъутира)".

Ил якьинси хIядис хIясибли, бегI гьалав Алжанализи айцIуси - Аллагьла Расул ﷺ сай. Илкьяйдали бегIлара гьалаб ила абицIуси Идбагла ﷺ уммат саби.

Абу Гьурайрачибад балахъули саби, Аллагьла Расулли ﷺ бурибси: "Нушала уммат бегIлара гIергъиси саби, амма Диванна бархIи нуша бегI гьалар дирутира. Нуша Алжанализира бегI гьалар айцIутира, цархIилтани чула Жузи нушачир гьалар касниличи хIерхIеили.

ЧевяхIси Аллагьли ﷻ нушаб имканти гиб бархьдешлис гIеларад дашахъес, цархIилти ил шайчиб ца пикриличи хIебакIибхIели".

ЦархIил хIядислизиб ГIумар ибну аль-Хаттабличибад нушачи баахъили саби Аллагьла Расулли ﷺ бурибси: "ЧевяхIси Алагьли ﷻ къадагъа бариб цархIилти идбагунас Алжанализи абицIахъес, ну ва дила уммат ила абацIайчи".

МухIаддисунани якьинти хIядисуначи хъарахъили, бурули саби ил хIурматла уммат Кьиямала бархIи бегI гьалаб мицIирбирниличила. Илди Диванна майдайчиб бегIлара ахъси мерличиб, дяхIцIилиуб бирути саби, илдала баркьудлуми цаибил яргализир диткайкIути сари ва илкьяйдали Алжанализира бегI гьалаб абицIути саби.

Иличила ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьлира ﷻ буриб: "ХIуша - адамти-ургар акIубти умматуназирад бегIлара гIяхIти саррая. ХIушани гIяхIдешличи жибирулра, вайси къадагъа бирулра ва Аллагьличи ﷻ дирхулра. Писаниела адамти бирхаурти биалри илдас гIяхIсири. Илди-ургаб леб бирхути, амма имцIатигъунти илди бунагькарти саби". "Алю ГIимран".

Илди детарути сари ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ Сунела Расул ﷺ дигахъухIели, илала умматличи уркIецIи-ряхIму лерхIели. Иличибли аргъесли саби нушала уммат Алжанала унхърази бегI гьалаб абицIниличила.

 Нушани ЧевяхIсилизи тиладибирулра нуша Идбагла ﷺ шапагIят баибтала лугIилизирад диахъес ва Алжанализи хьурадарахъес. Амин!

 

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


Редакциялизи суал

- Нушани 90-ли ибти дусмазир сарри дехIдихьибти дазала-дехIибала дирули ва нушала дахъал чеблуми учидикили сари дуббуцарира дархли. Кьабулбарибси хIяжли илди хIедарибти дехIибала ва уркалунти дуббуцарла бунагьуни ицутив? - Чараагарли уркIи-уркIилавад тавба дарес чебиркур калунти дехIибала ва...


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


ШягIбан базличила баянти

Ил базла хасдешуни: цаибил – ил баз нушала Идбагла ﷺ базлизи халбируси саби; кIиибил - ил базлизив дубурцни гIяхIил чебиули саби;  хIябъибил – ил базлизиб Бараатла дуги леб.   «Аллагьлиﷻ лерил Сунени акIахъубтала кьисматуни ШягIбан базла байхъайзибси дуги...