бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДехIибала дирухIели хIейгести хатIаби

ДехIибала дирухIели хIейгести хатIаби

 

Ишар гьандушибти хатIабани, ил цацун биалра дехIибайзиб нукьсандеш алкIахъу, илгъуна хатIаличил дехIибала кьабулдирути диалра. ДехIибала хатIабазирад умули, саркъахъили ва чедетаахъили дурадеркIнили илдала кьимат ахъбирахъу, илди жагадирахъу.

 

Карагьат

ДехIибала дирухIели карагьат саби:

1.ХIяжатханализи укьес гIягIнидешли кьакьаварибхIели дехIибала дарни.

2.Алавчарли баралра хIерилзни.

3.Се-биалра убасни, хахамбарни, гъез хIяршдарни.

4.Мурул адамтани дехIибайчив тIашхIели, кьяшми дарх кадалтни.

5.Гушли дехIибала дарни, кьанхIедирули диалли, беркалара хIядурли лебли.

6.ГIяшли делчIес гIягIнити ахъли делчIни, ва ахъли делч1ес г1яг1нити г1яшли делч1ни.

7.ХIямамлизир, базарличир, хIябразир, киласализир, няс цаладикибси мерличир, мицIираг цаладиркуси мерличир, гъятIбиънила урехи лебихIир, дебали гьанкIикIули дехIибала дирни.

8.ДехIибала дирухIели, чизи-биалра сегъуна-биалра лишан барни.

9.ДехIибайчир къидала уди някъби кадихьни.

10.ДехIибала дирухIели, Аллагьличила ﷻ пикрумазивад улхъахъути секIайчи хIерилзни: сягIятличи, някьишличи ва цархIилти.

11.Зараллизивад уруххIекIуси мерлар хIулби кьяпIдарни.

12.ХIевала дулгъуби ва шалбарла кьялуби гIегIдергурли дехIибала дарни.

13.ГьаладяхI яра балуй шайчи тудяхъни, амма мижитлизиб х1ярамси саби.

 

ДехIибайчир хIейгести, чули кери камбирахъути гъарацIуни

Удир гьандушибти гъарацIуназирадра дехIибала умули диъни дебали дигеси саби:

1.ДехIибала дирухIели алавчарли хIеризни.

2.Кьяшми хъуцIрумачир имцIали дягIули кадатни, хаслира жамигIятла дехIибайчир, кIелра шайчибти унрубас диргалаулхъули.

3.Кьяшми дебали гъамли кадатни (ца чIимличир гъамли).

4.Кьяшми кьячIуби чедетаахъили, гумли декIарли кадатни.

5.ГIяшли делчIес гIягIнити, цархIилтас диргалаулхъули, жамигIятла дехIибайчир ахъли делчIни.

  1. «ФатихIя» бучIухIели, някъби къидала уди, къидала чеди шайчи, гIяхIцад алгъай шайчи кадуцни. (ГIягIниси мер – алгъай някъла жимгIя тIул бархьбарибхIели, къидала чухълаличи чебетаэс).

7.ЖамигIятла дехIибайзиб имамлис гьалаб «Амин я раббаль гIяламин» ирни.

8.РукугI бирухIели, дебали къухIизни.

9.РукугIлизир някъби газа някъбазирад далкIахъни, (дархьли хIедиубли).

10.СуждабирухIели, гьала-гьала ванзаличи някъби кагахъни, кьукьуби ахIи.

  1. «АттахIийятулизиб» «илла Ллагь» ибхIели тIул зубрази бяхIчиаэсли дебали ахъбуцни, ил вяшбикIахъни, «илла Ллагь» ибмад гIяшкабирни (бара ахъбиахъубли, къухIли тIул лерилра балгни делчIайчи бихIуси саби).

12.Гьар «Аллагьу акбар» ибхIели, чедаахъибти авалра хIяйзир ахIи, лихIбачи адаайчи някъби ахъдурцни.

13.Суждаличи арукьес гьалар лагдяхI шалбарла кьялуби зуздарни.

14.ДехIибайчир дучIутала ургав (ца таманбиубли итил бехIбихьайчи) ряхIятхIейъни.

15.ДехIиба бехIбихьудлизив тIашизурси мерличив кахIели, гьалавяхI, гIелавяхI яра ца шайчивяхI витIакIни.

16.ДехIибайчи кайзурхIели, «Аллагьу акбар» ибнира, някъби ахъдуцнира ца заманализир, дарх детхIедерхахъурли цализирад ца декIардарни.

17.Костюм (пиджак яра цархIил) хъуцIрумачи чебуцили (чесагьурли ахIи), дехIибала дарни.

18.Суждализир газа някъби ванзаличи чекагахъни.

19.КIелра саламла ургаб бекI гIяшбарни.

 

МухIяммад-хIяжи Давудов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...


ХУРЕГ БАЛКЬАРАХЪНИ

Долма (8 порция) ГIягIнидиркур: ТIутIила кIапIри – 300 гр; белкьунси диъ – 1 кг; биринж – 1 стакан; цIуба жерши – 1; итан жерши – 4 цула; бурт – 400 гр; кьар, зе, исиут, дерубти специяби – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: тIутIила кIапIри зукьиси...


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...


Буралаби

Аргъличи къакъмабирхъид, бяхIлизи хъу маделгIад. Хъубзарлис дигуси тяхIярли ахIен дягI булхъуси. ДяхIцIила битIакI хIебирар. Мурталра берхIи хIебирар. 5.ТIярхъилабад бухъунси дягI бугIярси бирар. ГербикIуси къаркъаличир шин хIедашар. ДяхIцIи я хIеркIли архIеху, я цIали игхIейгу. Миъ...


Тулкни

Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам Ахир заманала халкь, дунъяличи хъарихъур, Вайси чули гlеббурцу, бархьси гьуни бархьбалта Хlекьси гlеббурцнилизиб, илди бирар гlянцl-сукъур, Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам.   Гlялимти ва жагьилти, дунъяличи...