бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Закатуль-ФитIр – дуббуцарла сяхI

Закатуль-ФитIр – дуббуцарла сяхI

ХIядислизиб бурули саби паризала дуббуцарла сяхI Закатуль-ФитIр Хала БархIила байрамла дехIибала дарайчи бедлугуси саби или (гIядатла садакьаличи шурхIебухъахъес багьандан). Амма гIузру лебли кьаниалра, ил бедес чебиркур. Дуббуцарла сяхI какьес гьарил бусурман адамличиб чебси саби.

 

Ибну ГIумарли нушачи баахъибси МухIяммад Идбагла ﷺ хIядислизиб бурули саби: «Идбагли ﷺ чараагарли чебсилизи халбариб Закатуль ФитIр – ца сяхIла садакьа – чумиздагла яра анкIила. Гьарил бусурмайчи хъарси саби: лагъличи ва азадсиличи, мурул адамличи ва хьунул адамличи, халасиличи ва виштIасиличи. Ил дурусси саби – 2 килограммра авдарш граммличира». ЦархIил хIядислизиб бурули саби: «Закатуль-ФитIр – ил мискинтас кьацI саби, бунагькартас биалли – хIяжатагарти гъайлизи, шутIни-къунбази ахъили, нушала лезмили дарибти бунагьуни дирцни саби. ГIурра хIядислизиб леб: «Рамазан базлизир дуцибти дуббуцари ванзалара заклара ургар кавлути сари, закатла сяхI кахIекьурли лебалцадхIи». ЦархIилван буралли, абзур баз дубурцнилис бируси Аллагьла ﷻ шайзибадси шабагъат байхъаласили кавлули саби закатла сяхI чебсиличиб.

Ил сяхI бедлуга илхIейс мицIирли левсиличибад. Ил бедес хъартала лугIилизи кархар илхIейс варкьибси виштIасира вархли. Дуббуцарла сяхI Рамазан базла бехIбихьудлизибадал какьес ва мискиннис бедес асубирар. Амма базла ахирлис ил бедибси мискин адам давлачеввиалли, яра капур ветаалли, ил бусурмайс дуббуцарла сяхI сагадан какьес ва мискиннис бедес чебиркур.

Сунесра, сунела хьунуйсра, дурхIнасра, сунечи хъарти биалли, сунела бегIтасра закатла сяхIлис харжани мурул адамли декIардирути сари чус хIяжаттала дурарадти харжаназирад. Балугълабаибти кулпетлис сяхI калкьуси саби илдазибад ихтияр сасили. СяхI калкьухIели, гьарилла у ахъили, нигет бируси саби.

Нигет: «Нуни нигет бирулра наб кьадин, урши-рурсилис кьадин ЧевяхIси Аллагь ﷻ багьандан дуббуцарла сяхI какьес». Имам ШафигIла мазгьаб хIясибли, сяхI калкьуси саби, саби хIербируси мерличир имцIали беркайс пайдаладирути ризкьила. Дагъистаннзир илдигъунтили детаурли сари анкIи. Рахли сяхIлис калкьути ризкьи нясли диалли, илди камси кьадарлизир имцIадарнира къулайси саби. СяхIлис какьурти ризкьила гавлагуни бузрадли мижитлар кадихьили дирар, ил бекIлил асубируси ахIен.

Дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаблизи шурухъи, арцличил бедесра асубирар ишгъуна нигетличил: «Нуни паризала дуббуцарла сяхI Абу-ХIянифала мазгьаб хIясибли арцличил бедлугулра». Илгъунали арц дедлуга 3 кг. 400 гр. ризкьилайчирад, сенкIун ил мазгьабла сяхIлизир 3 кг. 400 гр. дирар, имам ШафигIла 2 кг. 400 гр. сархIели, анкIила бедлуга 3 кг. 400 гр. байхъала. Амма гьарилли вегIла мазгьаб бузахъни гIяхIси саби.

Аллагь ﷻ багьандан дирути лерил гIяхIти баркьудлуми кьабулдараб хIушала ЧевяхIсини. Аллагьу ТагIялани лебил бусурмантас чула ахиратла хъали шалали баргахъес гIяхIти баркьудлумира, духудешра, бархьси гьунчибад чебхIебалкIахъес ахъри-цIакьра, Сунес гIибадат бирахъес иш дунъяличир арадешра, гIяхIти хIял-тIабигIятра габ! Амин.

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Адамдешлизиб ахъти

Дунъяличиб вайтачибра гIяхIти адамти дебали имцIали саби. Сен илдигъунти пикруми дакIиба?   СенахIенну алавчарли кадиркути, гьарилла уркIиличи кьакьадешла ва децIла хIялани дихути анцIбукьуначи хIерхIеили, къияйзи бикибтас кумекла някъ гьабатес къалабати адамти чебиухIели. Тяп илкьяйда биъни...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...


Овощуназир диъла къяжни

ГIягIнидиркур: Диъ – 600 гр; жерши – 2; гидгари – 1; кинза – 1 хала; зе – 2 ч. кьулса; декь – 1 халаси кьулса; кориандр – 1 ч. Кьулса; цIудара исиут ½ ч.кьулса; гречка – 300 гр; набадари – 1; картошка – 2; хIунтIена...


ВегIла улка багьандан цIахли саби

ИшбархIи дила белкIлизиб нуни ахъбурцисра, дила бекIлизибцун ахIи, бахъал цархIилтала бургазибра алкIуси суал. Абдал ахIенси, гIядатла адам иличила пикрихIейкIес хIейрар. Ил суал жура-журала зягIипдешуназибад биштIати арабарес или арц учидяхъес кьасли телевидениелизирад чедиахъути передачабачила...


Салат

ГIягIнидиркур: Диъ – 300 гр; картошка – 3-4; набадари – 1; хияр – 3; гидгари – 4; шиниша хъара – 1 тIакьа; зе, исиут, майонез, бурт, кьар – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: диъ, гидгури ва овощуни делхьи, дяргIяхъая ва умударили авмузанти кесекуначи...