бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

- Туснакълизибти такьсирчибачи жумягIла дехIибала дирес чебсив?

- Илдала лугIи 40-йчиб имцIали абиркули биалли, ва илди шуртIри хIясибли, жумягIла дехIибала халдирутала лугIилизибад биалли: балугълабаибти ил мер-мусаличиб хIербирути ва илди мер-мусала дазурбазиб биалли, далилтачилси пикри хIясибли, илдачир черти сари жумягIла дехIибала. ХIебиалли, илдачи чебси саби, дехIибайчи кайзахъес ва хутIба белчIахъес имам декIарваресра. Рахли илабти адамтала лугIи 40-чи абиркули хIебиалли, илдани жумягIла дехIибала дирути сари ва илдас гIергъи, илдачи хъарси саби хIерейсла дехIибалара детерхахъес. («Нигьая аль-МухIтаж», «ХIашия ашШирвани», «Бушра аль-Карим»).

- Асубирусив дарман саблин валрила жихI бужес? Ил суннатлизи халбирусив?

- ШафигIитунала мазгьабла имам ашШирванини «ТухIфат аль-МухIтаж» жуз баянбирули, лукIули сай: «Идбагли ﷺ Ураннийин кьамлизи валрила жихI бужахъес хъарбарниличила буралли, ил дармайс пайдалабирнила тяхIяр асубируси саби чIянкIли, илис бехIсур цархIил умуси дарман хIебиаллицун». «Аллагьла Расулла ﷺ дугьбачила буралли: «Аллагьли ﷻ дила умматлис къадагъасилизи илди арабареси селра кахIебихьиб», ишар гъай чягъирличила сари, хIебиалли, илди сагъиэс дармайс пайдаладарес асухIебирар, цархIилти нясдешуниван ахIи, сарира нясдеш агарси барсур цархIил дарман хIебиалли, асудирути. («ХIашия аш-Ширвани»).

Валрила жихI нясдешлизи ва нажаслизи халбируси саби, ил багьандан ил пайдалабарес асубируси саби чIянкIли, илала мерлаб цархIил нясдеш сунезиб агарси дарман хIебиаллицун саби. Валрила жихIличил дарман барни суннат ахIен, ил асубируси саби пайдалабарес чIянкIли, цархIил умуси дарман баргес хIейаллицун.

- Къадагъабарибсив мурул адамтас хъяб кьяшличир (щиколотка) духъянати кьялубачилси шалбар бихес?

- «ТухIфат аль-МухIтаж» жузлизиб бурили саби палтар яра шалбар хъяб кьяшличиб имцIаси бухъяндешла хIебиъни къулайли чебиъниличила. Уктемдешли илди гIеркъадирес къадагъабарибси саби. Амма ил бухъяндеш хамдешлис хIебиалли, ил асухIебирусилизи халбирули саби. Ил кьяйдализи кахIебурхуси декIарси тяхIяр саби, мисаллис, гIялимтала палтарла, илди духъянти палтар саби гIядатла адамтазибад декIарбухъес, адамтас саби балахъес ва илдани чузи суалти хьардаъниличил дархдасунти диъни.

Имам ан-Нававини сунела «ШархI СахIихIу Муслим» бикIуси жузлизи белкIи сай: «Палтар гIеркъадирес хъяб кьяшличиб имцIякь лайикьхIебируси саби, ил хамдешли ва уктемдешли бируси биалли, ил къадагъабарибси саби. Хамдеш агарли барибси биалли, хIейгесилизи халбирули саби (карагьа-танзигь). ХIядисуначила буралли, чузибра «Хъяб кьяшличиб бухъянси палтар – жагьаннаблизиб» ибси мягIна белкIунси, ишаб хIисаблизи кайсуси саби палтар дихнилизиб халаурхни ва уктемдеш агни. Илди лерилра хIядисунала цаси мягIна саби, хамдешли гIеркъабарибси шалбар бихуси адам жагьаннабличи хъарли сай ибси.

Аль-Кьадини гIялимтала пикри буриб: «Се-биалра, кадизахъурти шаригIятла дазурби дулъуси секIал, палтарла бягIудешла, гъярцIдешла, къантIдешла ва гIеркъадешла шайчиб къадагъаласи саби. «Палтар хIябал журала дирути сари.

Чараагарти – гIяврат кIапIбарес дихути ва бугIярдешлизивад, буцIардешлизивад верцес кьасличил дихути. Дигесилизи, асубирусилизи халдирути – жагати палтар дихули, гIяхIли, умули кайзес ва ЧевяхIсили дедибти лигIматуни чедаахъес.

Къадагъадарибти – дурхъати, жагати палтар, сарира халагьандешлис ва уктемдешлис дихути». («ШархI ТухIфат аль-Мулук»).

- Акбар бучIухIели халати тIулбала никуби байдарили, хIулбачи суркдирули дирар. ШаригIятлизиб илис сегъуна далил лебси?

- Бусурмай акбар бучIухIели, «…Ашгьаду Анна МухIяммада ррасулюЛлагь…» ибти дугьби дакьибхIели, халати тIулбала никуби байдарили, хIулбачирад суркдарни, фикьгьила гIилму хIясибли «фазалиль гIямаллизи» халбируси саби. ЦархIилван буралли, ахъси даражала, гIяхIси баркьудилизи халбируси саби.

«ИгIянат ат ТIалибин» (1 том, 243 бяхI.) бикIуси жузлизибра бурили саби, азан бучIухIели «…Ашгьаду Анна МухIяммада ррасулюЛлагь…» кIина бакьибхIели, чили байдарили, никуби хIулбачирад суркдараллира, илала гIямрулизир хIулби изхIейзур ва сукъурхIейрар или. Илкьяйдали азан бакьибхIели, бусурмантала цаибил халиф Абу Бакр Сиддикьлира бирусири. Дайламичибад баибси хIядислизиб Идбагли ﷺ бурили саби: «Дила шафагIят бирар Абу Бакр Сиддикьли кьяйда барибсилис». ГIялимтани ил хIядис хIярхIсилизи халбарили биалра, нушани бални хIясибли, даража чебяхIси баркьудилизиб хIярхIти хIядисуни дузахънира гIяхIсилизи халбируси саби.

Сен ахIенну ил хIядис пикрибарибси ахIен, ва ил багьандан ил хIядис бузахъес асубируси саби. Илкьяйдали бегI гьалаб ЖабрагIил малаикли барибсири, МухIяммад Идбаг ﷺ чеибхIели, илала никуби байдарили, сунела хIулбачирад ардукибсири. ГIур Аллагьли ﷻ МухIяммад Идбагла ﷺ нур Адам Идбагла халати тIулбала никубачи кадатурхIели, илинира сунела тIулбачил илкьяйда барниличила белкIи саби «Идбагунала тарих» жузлизиб (кIелра анцIбукьлизиб акбарличил барххIебасахъи).

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Янилизир пайдалати

Янилизир нуша бусягIят думсулра, гьанкI хIебиусин билзулра ва жявли зягIипдиркулра. Иличил барх иммунитет гIяшбиъниличибли цIакьагардирулра. Илгъуна аги витаминти хIедиъниличиблира бируси саби. ХIушаб гьаладирхьулра янилизир имцIали пайдалати цIедеш ва овощуни.   Апельсин – пергер...


Гьарун Идбаг

Гьарун ГIимранна урши сай. Илала насаб Якьуб Идбагла урши Лавичи абиуси саби. Гьарунна идбагдеш илала узи Мусала идбагдешличил чIумали дархдасунтири.   Египетлизиб зубартас ва канчанас сужда бирути египетлантани бекIдеш дирес бехIбихьиб. Илди Израилла халкьличи мучлаагарли хIербикIутири ва...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...