Алжанала миц1ираг

Гьаман хьарбиуси суал – Алжанализир ванзаличир хIердирути сегъуна-биалра мицIираг дирутив? Сегъунтив илди?

Жаваб: ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Кьуръайзиб буриб: «… дугIла мицIираг учидяхъибхIели» (ат-Таквир 81/5).

«Лерилра ванзаличирти мицIирти жан ва кIел дукайчил урцути арцантира дархли, хIушалагъунти цахIнабикуни сари. Нушани белкIлизиб селра убхIебатурра. ГIур илди чула Аллагьличи ﷻ цаладирхъути сари» (аль-АнгIам 6/38).

Ибну ГIяббасли буриб: «Гьар секIал ЧевяхIси Аллагьличи ﷻ учидирхъути сари».

Ишди аятуназибад багьесли саби, Кьиямала бархIи дядлизи уфъибхIели, мицIираг адамти ва жиндри кьяйдали, ЧевяхIси Кьудртла ВегI Аллагьла ﷻ гьалар цаладирхъути сари. МицIирагла дагьри ва цархIилти хIялани агни багьандан, илдала диванра декIарси бируси саби, ил Аллагьлицун ﷻ бала. МицIираглис Алжана ва жагьаннаб, шабагъат ва танбихI дирути ахIен. Даимти гIямру мицIирбарили гIергъи адамтас ва жиндрасцун сари дирути. Илдани чучи зулму барибтазибад жаваб тIалаббиру. ГIур Аллагьли ﷻ илдази иру: «ГIянжиличи шурдухъеная!» ва илди гIянжиличи шурдулхъан. Амма цацадехIти мицIираг адабчебти бусурмантала марти юлдашунили калунти яра бархьдеш багьанданси гьунчир алхунти, Аллагьла ﷻ ахъриличибли Алжанализи адицIур.

Мисаллис буралли, Алжанализир дирути сари Аллагь ﷻ багьандан кьурбандарибти мицIираг. Илкьяйдали имам Мукьатильли белкIунси «Мишкьатуль – Анвар» жузлизиб бурули саби Алжанализи 10 мицIираг адицIниличила: унц, кигьа, валри, кIас, кьял, эмхIе, имиала, вадвади, хя, къача.

(Илди мицIирагличила нушани лябкьуси номерлизиб тIинтIли бурехIе).

ПатIимат МяхIяммадова

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.

ГIергъиси манзил декIарбиркниличил дархдасунти дахъал суалти хьардиули сари. Илди баяндарес багьандан иш белкI гьалабирхьулра. ДекIарвикни – хьунуйчилти бархбасуни къябаъни саби дугьбачил, белкIличил ва мез хIедалусилис лишантачил. Ислам динни хъайчикабиъни цахIнаб хIербирнила вягIда кьяйдали...

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....

Алжанала миц1ираг