бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

ДурхIначи диги

Цагьачам Эфиопияла вегIбекIли нушала Идбаглис мургьила тIулека савгъатбарибсири. Лебтасалра багьес дигулри ил дурхъаси тIулека Идбагли чис пешкешбирул. Илини буриб сунес дигусилис бедлугас или ва сунела рурсила рурси Умама жирарили, илис бедиб.

Чили-биалра бедибси беркалара Идбагли e биштIатас буртIусири. Сунела мякьлабтас дедили гIергъи, калунтасра бизидешуни дедлугутири. Иличи гьаман адамти башутири биштIатала кьукьначилра бархли, Идбагли гьарил виштIасила бекIра хIяршбарили, балгара белчIи чумиздагуни дедлугутири. Илкьяйда илини насихIятбирусири ГIяйшазира (р.гI.): «ХIечи унрубала биштIати гьаббакIалли, се-биалра бизиси бедили, разибирен. ИлхIели илдала хIечи диги имцIабирар».

Чилилра Идбагливан e биштIатачил юлдашикес балуси ахIенри. БиштIаси савгъатличилра илини биштIатала уркIилизир диги адилкьутири ва викIусири: «БиштIати разибиреная ва гIяхIси бяркъ бедлугеная».

БиштIатачил хIязти

Илала диги декIартири… Илала малхIямдешра цархIилтазирад декIардулхъутири. Илис биштIати дебали дигахъутири, илцадра дебали, хIятта ил чебиути хIяйранбирутири. Лебил тамашабирахъуси дигили кIел пергер адам абикьуртири, чула хIял-тIабигIятлира имцIати тамашабирахъути…

Нушала Идбаглис илди дигахъутири цархIилти биштIати кьяйда. Илцадра дебали дигахъутири, ва мурталра хъуцIрумачиб бихутири. Илини хъуцIрумачи кабатурли, сунес дебали дигахъуси рурси ФатIимала (р.гI.) уршби ХIясан ва ХIусен бихутири.

ИлхIели илдази малхIямли, дигиличил дугьавилзусири, илди базилик вавначил цугбурцутири ва илдачилван мяхIкамли вирусири. Сунела рурсила уршбачила ил викIусири: «Иш дунъяличибти дила вавни саби, нуни уммайбирути ва чула бизиси тIем нуни гьигьбирути». Илала дурхIначи дигили дицIибти дугьби мешутири Дурхъаси Кьуръайзирти дугьбачи, чулира Алжанализибти биштIати игIяйтачил мешубурцути.

Гьачамра нушала Идбагличи Абу Айюб ал-Ансари вакIиб. ИлхIелира ХIясанра ХIусенра хала дудешличил хIязтани биркьулри. Абу Айюб ал-Ансари дигиличил, хIурматличил ва хIяйрандешличил сунес дигути адамтачи гIяхIцадхIи хIерикIули калун. Ил викIар: «Ва Аллагьла Расул, хIед илди илцадра дебали дигахъутив?»

Нушала Идбагли e сунела юлдашлис жаваб чарбариб: «Илди хIейгахъес вирару гьатIи? Илди дила кIел базилик вава саби, чула бизиси тIем нуни иш дунъяличиб гьар бархIи гьигьбируси!».

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Зуль-ХIижжа базла 10 бархIила дурхъадеш

Идбаг ﷺ сунела дурхъаси хIядислизив викIули сай: «Илди бурхIназив дубурцуси адам Аллагьли ﷻ вецIал секIайчивли дурхъавиру: сунела гIямрулизи баракат хьурабиру; мас-давла имцIабиру; хъалибарг балагьуназибад уцахъу; бунагьуни умудирар; гIяхIти баркьудлуми имцIа-дирар; бебкIала излуми...


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


ХУРЕГ БАЛКЬАРАХЪНИ

Долма (8 порция) ГIягIнидиркур: ТIутIила кIапIри – 300 гр; белкьунси диъ – 1 кг; биринж – 1 стакан; цIуба жерши – 1; итан жерши – 4 цула; бурт – 400 гр; кьар, зе, исиут, дерубти специяби – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: тIутIила кIапIри зукьиси...