бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Идбагла ﷺ мижитличила тамашала баянти

Идбагла ﷺ мижитличила тамашала баянти

Масжид ан-Набави – Саудунала ГIярабиялизибси Мадина шагьарлизибси Аллагьла Расулла ﷺ мижит саби. Ил Маккализибси аль-ХIарам мижитлис гIергъи бегIлара дурхъати мераназибад ца саби. Дунъяличиб бегIлара халати мижитуназибад ца саби.

 

Иш макьалализиб нушани тамашала баянти гьаладирхьехIе, сарира Идбагла ﷺ мижитличил дархдасунти.

  1. БусягIятла мижитла мер-мусала чIябарла кьадар халаси саби гьалабла Мадинала чIябарла кьадарличиб.

ИшбархIила мижитла мер даршнали имцIали саби, бегIлара гьалабси Аллагьла ﷻ хъалла цаибси мерличиб. Бархьаначи буралли, бусягIят мижитли гьалабла лебил буркьа шагьарла мер бурцули саби. Илис бикьрили бирули саби Жаннат аль-Бакьия хIябрала мер-муса, сарира Идбагла ﷺ манзил шагьарла дубличир дируси, бусягIят биалли ил мижитла луцрачил дархдикили сари.

 

  1. Гьалаб Идбагла хIябличиб къубба агарсири, гьанна биалли илди кIел лер

Идбаг ﷺ итил дунъяличи арякьи гIергъи, 650 дусла бухIнаб Аллагьла Расул ﷺ ва илала халифуни хIярибихьибси мерла чедиб къубба агарсири.

БегI гьалаб къубба тIашбатур-сири султIан Мамлюкли 1279 ибил дуслизиб (цархIилти пикрумира лер). Ил урцуйзибад барибсири. ИшбархIила шиниша къубба чедибси кам саби. Илала удиб биштIаси къубба лебси саби илала бухIнабси шайчи Идбагла ﷺ, Абу Бакрла ва ГIумарла уми делкIунти сари.

 

  1. Къубба манавша рангла бируси саби

БусягIятла манзилла къуббала жура 150 дус гьалаб барибси саби. Илис гьалаб ил чуйнара балбирули ва ункъбирули калун. Муртрил ил цIуба бири, амма имцIаливан хьацIа-манавша рангла сабри. Ил ХIиджазла гIярабунала бегIлара дигуси ранг саби.

 

  1. Идбагла рурси ФатIимала хъулиб се леба?

Идбагла ﷺ ваяхI сунела хъулир дирутири, ва илала рурси ФатIимала хъулир. Заманала бухъяндешли мер-муса дягIудирухIели, илди кIелра хъали цахIнадяхъибтири. Дунъяла Цаибил дявила манзил Мадина алавбуцибсири ва гIусмантани дигIяй дахъал дурхъати ваяхI Стамбуллизи гечдарибтири. Илди гьаннара Топкапы кIялгIялизир дихIули терти сари.

 

  1. Замзам шин Маккализирад Идбагла мижитлизи гьар бархIи диахъути сари

120 – личир имцIали тонна шинна гьар бархIи Маккализирад Идбагла мижитла дихути сари. Илди халати автоцистернабазир дихути сари. Илизирад пластмассала баканази картIути сари ва мижитла духIна кадирхьути сари. ХIяжла манзил адамти бахъбаибхIели, дихути шинра имцIадирути сари. ИлхIели гьар бархIи дихути шинна кьадар 250 тонналичи адиркути сари.

  1. Идбагла мижитлизиб Ванзаличиб бегIлара гIяхIси мер лебси саби

БегIлара хIурматла мер Идбагла ﷺ мижитлизибси – Равза саби, сабира Ванзаличиб бегIлара гIяхIси мерлизи халбируси. ГIяраб мезличибад шурбаталли, Равза – Алжанала анхъ ибси саби. Машрикьла шайчибад ил мер ГIяйшала хъа дазуличиб бетарули саби. Магърибла шайчибад Идбагла мимбар, югла шайчибад михIрабличил ва северла шайчибад ГIяйшала юртла дубличибад вашес мер леб.

ХIядислизиб бурили саби: «Дила юртла ва мимбарла ургаб Равза лебси саби – Алжанала унхъразибад ца» (Бухари ва Муслим).

ГIялимтани «Равза» девла мягIна гIергъиси тяхIярли иргъахъули саби:

1) Ил мерличив улгусини ряхIятдеш ва талихI кайсули сай ЧевяхIсини бархьибси уркIецIиличибли. 2) Ил мерличиб барибси гIибадат даимти гIямрулизиб Алжана сархнилис сабабли бирар. 3) Итил дунъяличиб ил мер Алжанализибси мер бетарар.

 

  1. Идбагла мижитлизир дарибти дехIибайс шабагъат цугси саби цархIил мижитлизир дарибти 1000 дехIибайчи

Илар дарибсила дехIибала цархIил мерличир дарибти 1000 дехIибайчил цугти сари, Маккализибси КягIбала ХIарам мижитлизир ахIи. Азирнали илар дарибти гIяхIти баркьудлумира имцIадирути сари. Ил багьандан илгъуна имкан биалли къайгъичебли гIибадат барес чебиркур. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ лебтасалра илгъуна ахъри бедаб! Амин.

 

(ахир бирар)

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Дагъистайзиб сагаси хъали баргибти

Палестинализир кадикибти анцIбукьунала манзил 2023 ибил дуслизиб Гъазализибад гечбарибти 200-личибра имцIали адам Дагъистайзи бакIибтири. Илдазибад байхъала биштIати саби.   Илди МяхIячкълала мякьлабси санаторийлизиб мерлабариб, палтар-кьяшличил, хурегличил, техникаличил ва телефонтачил...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...


Адамдешлизиб ахъти

Дунъяличиб вайтачибра гIяхIти адамти дебали имцIали саби. Сен илдигъунти пикруми дакIиба?   СенахIенну алавчарли кадиркути, гьарилла уркIиличи кьакьадешла ва децIла хIялани дихути анцIбукьуначи хIерхIеили, къияйзи бикибтас кумекла някъ гьабатес къалабати адамти чебиухIели. Тяп илкьяйда биъни...


Суалти-жавабти

- Сегъуна сура бучIес гIяхIси убкIуси адамла мякьлаб? - УбкIуси адамла мякьлаб гIяхIсилизи халбируси саби «Ясин» сура бучIни ва «Ар-РагIд». Мисаллис, Дагъистайзиб имцIаливан «Ясин» сура бучIули бирар, хIятта «Ар-РагIд» сура бучIни мягIничебсилизи...


Хьуна гьаларти мура чеблуми

Гьарил адамли сунела хьунуйчилти бархбасуни сунес дигуси тяхIярли кадилзахъа. ШаригIят хIясибли хIерхIейрусини биалли - сунела нафс хIясибли. ЦацабехIтани пахрубирули бирар хьунул урухрарили илизи се-дигара буйрухъбарес бирниличи, ва ил чула цIакьлизи халбирули саби. ЦархIилтани биалли, хьунул...