бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Исламла тарихла закличир рурхIути урми

Исламла тарихла закличир рурхIути урми

Исламла тарихла закличир рурхIути урми

МухIяммад Идбагла ﷺ асхIябти хьунул адамти

Умму Гьаниъ, Идбагла ﷺ рузикьар

Ил Абу ТIалибла рурси Умму Гьаниъ Фахита сари. Исламла дин кабизайчи Идбаглис ﷺ иличи хъайчикайэс дигусири. Амма илала дудеш Абу ТIалибли ил Вагьбла урши Хуберлис редес гъай бедили уббухъун, ва илини Фахита каратур.

Ислам кабизурси замана бегI гьалабал илини бусурмандеш кьабулдарибсири. ГIур биалли муруй ислам дин кьабулхIебарибхIели, ил илизирад декIаррикиб.

Идбаг ﷺ гIуррара иличи сукни вякьун. ИлхIели ил рикIар: «Ва Идбаг ﷺ, хIу дунъяличив наб селичивалра дебали дигахъусири. Амма мура гьалабси чеблакIун халаси саби. Ну урухкIулра, эгер шери рукьясли дурхIнас гIягIниси тяхIярли къуллукъ гIеббаахъес хIерирус или. ДурхIначи хIеруди бирасли, мура гьалабси чебла чебахъес хIерирус или». Илис Идбагли ﷺ жаваб бедиб: «Марлира бегIлара гIяхIти хьунул адамти валрумачиб мурдали башути, Кьурайшитунала кьамла саби: биштIатачи уркIецIибирути ва мура хIурматбирути».

Умму Гьаниъли чула гIямрулис урехи лебтас кумекбирусири ва урухкIути адамти гIеббурцусири. Илини сунела гъамти тухумлизибад кIел мурул адам гIеббуцибсири. Илди сабри Идбагли ﷺ Макка буцибси манзил, илини кабушахъес ихтияр бедибси. Умму Гьаниъли иличила хабар бурули сари:

«Идбаг ﷺ Маккализи ухIнаухъунхIели, илабси ахъси мерличив тIашизурсири. ИлхIели бебшили, набчи кIел дила тухум мурул адам бакIибтири. Илди МахIзум кьамлизибадти сабри. Илдас гIергъи дила узи ГIяли вакIили викIар: «Аллагьличил ﷻ хъя бирулра, нуни илди кабуршис!»

ИлхIели нуни илра адхIе-цIахъили, унза гIекIира ва Идбагличи ﷺ рякьунра.

Ну чераили, илини наб салам гиб ва хьарбаиб: «Селичил ракIилри хIу иша?»

Нуни илизи ГIяличила ва кIел дила тухумличила бурира. ИлхIели ил викIар: «ГIялини илди кадхIебуршу. Нушани гIеббурцутира хIуни гIеббуцибти ва илдас урехи хIебиахънила чеасла бедлугутира».

Ил тяхIярли Макка буцибхIели, Идбагли ﷺ имцIатигъунти адамти кахIебушили батурсири ва илдачивад чевверхурли, акьубатурсири.

БехIбихьуд гьалабси номерлизиб

Шурбатурси Н. Гъуруева

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

ГIергъиси манзил декIарбиркниличил дархдасунти дахъал суалти хьардиули сари. Илди баяндарес багьандан иш белкI гьалабирхьулра. ДекIарвикни – хьунуйчилти бархбасуни къябаъни саби дугьбачил, белкIличил ва мез хIедалусилис лишантачил. Ислам динни хъайчикабиъни цахIнаб хIербирнила вягIда кьяйдали...