бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ЛямцIла манзил

ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.

 

Дила неш Булбулли дугила дехIибала тамандариб, балга–дугIяра делчIи, патихIябариб. ДехIибайс убушибси кьалтинничирад ахIеризурли, кьасиличи някъ гьабатур, тулкнала жуз касиб.

 

— Гьари, цакамси лехIизи, ГIиса Идбагла хабар бучIасну.

Ил хабар чуйна–чуйнара аргъибси биалра, ну сабурличил лехIизурра. Таманбиайчи. Нешла рангдуунти ляжубикад гердулхъути нургъби кадерхайчи. Цуг–цугли децIра викIули, тамашара вирули: "Улас, чуйна белчIун вара нешли ил хабар? Сари риштIахIелира, жагьхIелира, гьанна гIямрула гIебшнила шахли ряхъибхIелира. Ташмишдеш агарли, илини ил уркIиличиб балуси саби. Балулихьар, белчIес дигахъу. "БелчIунсила дурхъадеш имцIали бируси саби" или, белгибаресра хъумхIерту...

ГIур нешли "Ас-салам" кайсу, ца сегъуна–биалра кьуръа хIядисра белчIи, насихIятунала духем биру. ХъумхIерту ахирличиб, ну лукIуси адам виъни багьандан, бархьбати ил пиша или, яра хIелукIес хIейрули виадли, тулкнани лукIен, идбагуни–асхIябтачила хабурти цаладирхъен или, буресра.

— Ягъари, неш, нуни делкIунти тулкни чили дучIути? ГIярабистуни ГIялихIяжила, ГIябдуллахIяжила, Зияудинкьадила, Балидла, ЗягIип ГIяхIмадла — илдала цалилрагъуна тулки цалабяхъес вирару ишхIелла адамли?

— Аллагь дигахъусини дахъал гIяхIти секIал дарес вирар.

— Неш, хIу гьаман динничила гъайрикIули, хIела гIямруличила тамай хъумартурли ахIенрира?

— Дила гIямру? — ил пишряхъиб. — Адам дунъяличив ца гьигьла, ца лямцIла манзил сай хIерируси, даимси ахиратлизи арукьяйчи. Дила гIямру хIунира далулри, хIуша, урчIемал дурхIя, даркьибси игъбарагар нешла се гIямру дирути? Я ЧевяхIсилизибад сегъуна гIяхIдешличи хьулрикIес рирусира?

— Сен или рикIуда? УрчIемал дурхIя баркьни ва абикьни камсив гьатIи?

— Се гIяхIдеша? Набчи лехIхIейхъули диадалли? ХIуша–ургаб дазала–дехIибала чердулхъахъути, дила ибта хIебиркьути лебли биалли? ХIушала бунагьуни багьандан, набра ахират сегъуна бирара? Чили балуси, се хIерлил набчи?

— МарикIуд, неш, хIед кьакьарикIес сабаб агара.

— Илкьяйда биалри...

Сунечила хьар–хъардаэс вехIихьалли, гьаман илкьяйда гъай черардику. ХIекьли бархьли саби бегIтас дурхIни биштIахIелира гьести гIямрула адамти 6етаурхIелира дурхIнили кавлан бикIути...

Неш шел дус, илала рузи Мисиду гехIел дус сабри биубти, илдала дудеш Сулайба МяхIяммад ВатIа ЧебяхIси дергълизи аркьухIели. Ил ургъули байхъала дусра кахIелун: бяргIибси анкъи–алав рурсбира чукурбарили, агьирикIули белчIун Мариямли мурул алхнила хIекьлизибси цIудара кагъар. Селра–декIар хIергъуси Булбул итхIели хьаррикIусири: "Неш, хIебиалли, дудеш гIур мурт чарулхъана?", "БебкIибти чарбулхъути ахIен, дила рурси", "Илкьяйда хIебургар, дудешли набзи гъай гибси саби", "Се гъай?", "Се ахIенну, нура рарх рукили, Уркухъла тукейзибад сагаси хIева асес. Неш, хIу се рикIадра, ну хIечи рирххIерус. Ил нушачи чарулхъан..."

РиштIахIели уркIилизи минабиубси хьул ишбархIира хIевдули лебал или гьанбикесли саби.

— ТалихIагарти бурхIни сарри итди, — рахли гьайрухъун ил. — Гушти. Гьаргти. Биса–ясла. Дергъла ва илис гIергъити дусмазиб халкьличиб мусибат бири. "ХIейги", "хIебирис", "ахIен", "юх" ибти дугьби мискин пякьиртала гъайлизир агартиван кабилзи. Колхозла председательла, парторгла яра шила халалла амру къантIа бири: "Хъярхъли арши тамандарес!", "Лерилра мурали удес дурадухъеная!", "Дубурличи букIуначил къуш гьуниббатес!", "Гьайда Ногъайла авлахъличи!", "Хъарахъла арши–мура заманаличир бекIдарес"...

Хаслира гIядаббилзуси хьунул–дурхIя хъарахъунази бурхьни сабри. АнцIбукь хIянчилизиб ахIенри. Шила зяхIматчиби мурткIал хIянчи хIярамти хIебирар. Диркьаличирти хъарахъуни урехила мер–муса детаурлири. Ила бузахъес бархьибти нагагьра мицIирли чархIебулхъи: берхIила изайзибад тяп тIунтIриван бубкIи. Гьанбиркур, гьачам дуцIрум шудехI унци–уркурличил верхIел адам бархьили. Ца жумягIра кахIели, шел жаназара уркрачи чедихьили, мицIирли калунти кIел чарбухъун...

 

(хьарахъуд бирар)

 

Ибрагьим Ибрагьимов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


ХУРЕГ БАЛКЬАРАХЪНИ

Долма (8 порция) ГIягIнидиркур: ТIутIила кIапIри – 300 гр; белкьунси диъ – 1 кг; биринж – 1 стакан; цIуба жерши – 1; итан жерши – 4 цула; бурт – 400 гр; кьар, зе, исиут, дерубти специяби – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: тIутIила кIапIри зукьиси...


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...


Зуль-ХIижжа базла 10 бархIила дурхъадеш

Идбаг ﷺ сунела дурхъаси хIядислизив викIули сай: «Илди бурхIназив дубурцуси адам Аллагьли ﷻ вецIал секIайчивли дурхъавиру: сунела гIямрулизи баракат хьурабиру; мас-давла имцIабиру; хъалибарг балагьуназибад уцахъу; бунагьуни умудирар; гIяхIти баркьудлуми имцIа-дирар; бебкIала излуми...