бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДурхIни – нушала умут

ДурхIни – нушала умут

ДурхIни – нушала умут

БегIтани чула дурхIнас бедес бируси бегIлара дурхъаси секIал бяркъ ва багьуди саби.

 

ВегIла биштIатала гIяхIти баркьудлумас бегIтани ЧевяхIси Кьудратла ВегIличибад шабагъат кайсуси саби. ГIяхIти дурхIнани иш дунъяла гIямруцун ахIи, итил дунъяличиртира дархли баракатли дирцIахъути сари.

Идбагли ﷺ адамтас гIяхIдеш ва баракат дигIяндарибти сари хIябал секIайзир или буриб. Адамли иш дунъя батурхIели, илала баркьудлумала жуз кьяпIбируси саби. Эгер илини сунес гIергъи таманхIебируси садакьа, багьудлуми, адамтас пайдалати ва адабчебти дурхIни гIелаб баталли, илала жуз кьяпIхIебиру ва илизи гIяхIти баркьудлуми лукIути сари.

БегIти чула дурхIнас гьар шайчиб адабчебти ва рухIлашалси гIибратли биэс чебиркур. Илдани илкьяйдали чула бегIтала хIурматбирнила гIибратра чебаахъес гIягIниси саби, хаслира - нешла. Идбагли ﷺ бурибсири Алжана нешанала кьяшмауб саби или, ва нешани гIяхIти хабуртачил разибирутири: «Адабчебти дурхIни абилкьуси хьунул адам Алжанализир дила мякьлар рирар».

ВегIла гIибрат хIясибли дурхIни абилкьес багьандан, бегI гьалаб вегIла нафс умубарес гIягIниси саби. ЧевяхIсила хъарбаркьуни тамандирули, Илис мутIигIтили, бархьдешгIерти лугърили диэс, хIялалси яшавбирутили, бунагьуначирад гьарахътили, держ, танбаку, дагьри думкьахъути секIал пайдалахIедирутили, арцлис хIязли хIедиркьутили диэс хIяжатси саби.

МухIяммад Идбагли ﷺ халаси пикри бяхIчииусири бяркъличи. Бархьси бяркъ касниличибли дурхIни адабчебтили ва рухIлашал умутили халабиъниличила балули, иличибли лебил халатира бархли. Сай вархили виаллира, илини сунела ва урхIла дурхIни бяркъес замана бургусири.

Иш дунъяличив гьарли-марли талихIчевси сай Аллагьла ﷻ хIукмурти хIедулъуси адам, Аллагьлизивад ﷻ урухкIули, динна кьяйдурти дузахъуси. МухIяммад Идбаг ﷺ сунела умматлис гIибратли вирусири, лерилра Аллагьла ﷻ хъарбаркьуни чедетаахъили, бегIлара ахъси даражаличир тамандирули. Ил дурхIначил дигиличил вирусири ва дигичебтили илди руркъутири. Ил дурхIначил хIязтали виркьусири, къаршибикибхIели сунени гьалаб салам бедес къайгъибирусири. ДурхIначил ихтилатикIухIели, илдачи гIяшвирусири, пишвяхъили, илдала хIулбази хIерикIес багьандан. Идбагли ﷺ насихIятбирусири: «ДурхIначил илди кьяйдали хIязтани диркьеная, хIушала дурхIначил гьалмагъдиркеная».

ГIуррара ил викIусири: «ДурхIначи уркIецIиличил ва сахаватдешличил диреная, илдас кумекбиреная ва уркIи гьаргли гъайдикIеная, сенахIенну илди хIушаб Аллагьла ﷻ савгъатуни саби аманатлис гибти». Ил багьандан илди мяхIкамбарили, бархьси гьунчибад чебхIебалкIахъес бегIтани ва илдала гъамтани халаси къайгъибарес чебси саби.

 

Амина Аюбова

 

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Редакциялизи суал

- Нушани 90-ли ибти дусмазир сарри дехIдихьибти дазала-дехIибала дирули ва нушала дахъал чеблуми учидикили сари дуббуцарира дархли. Кьабулбарибси хIяжли илди хIедарибти дехIибала ва уркалунти дуббуцарла бунагьуни ицутив? - Чараагарли уркIи-уркIилавад тавба дарес чебиркур калунти дехIибала ва...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


Рамазан базла дурхъадеш

Нушала дурхъаси МухIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чи разивиаллира Рамазан баз бакIниличи, Аллагьли ﷻ илала кьаркьала цIализибад мяхIкамбиру». ГIуррара, Идбагли ﷺ буриб: «Рамазан базла цаибил дуги ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иру: «Чи лева нуша дигахъуси, нушабра дигахъес? Чи лева нуша...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


ШягIбан базличила баянти

Ил базла хасдешуни: цаибил – ил баз нушала Идбагла ﷺ базлизи халбируси саби; кIиибил - ил базлизив дубурцни гIяхIил чебиули саби;  хIябъибил – ил базлизиб Бараатла дуги леб.   «Аллагьлиﷻ лерил Сунени акIахъубтала кьисматуни ШягIбан базла байхъайзибси дуги...